აკაკი წერეთელი

აკაკი წერეთელი
დაბადებაშ თარიღი	21 მანგი, 1840
დაბადებაშ აბანი	სხვიტორი, საჩხერეშ რაიონი
ღურაშ თარიღი	8 ფურთუთა, 1915
ღურაშ აბანი	ოფუტე სხვიტორი
ერუანობა	ქორთუ
საქვარუა	პოეტი, ჭარუ, პუბლიცისტი, ოჯარალუ მოღალე.
პერიოდი	1859 - 1914
დებიუტი	საიდუმლო ბარათი

აკაკი წერეთელი (დ. მანგი, 1840, ოფუტე სხვიტორი, ასეიანი საჩხერეშ მუნიციპალიტეტი - ღ. 8 ფურთუთა, 1915, კინ თექი), დიდი ქორთუ პოეტი, ჭარუ, პუბლიცისტი დო ოჯარალუ მოღალე, საქორთუოშ ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ყარაფიშ ართ-ართი ლიდერი.

დებადჷ ჟინი იმერეთიშ შელებური პატჷნიშ როსტომ წერეთელიშ ფანიას. ნანა - ეკატერინე აბაშიძე - იმერეთიშ მაფაშ სოლომონ I-იშ მოთელი რდჷ. აკაკი წერეთელქ ბაღანობაშ წანეფი ოფუტე სავანეს, ყაზახიშ ფანიას, მორდუწკჷმა მუკორთჷ.

ბიოგრაფია

განათლება

აკაკი წერეთელი 1852-შე ქუთეშიშ კლასიკურ გიმნაზიას გურაფულენდ, 1859-შე პეტერბურგიშ უნივერსიტეტიშ ბჟაეიოლური ნინეფიშ ფაკულტეტის, ნამუთ 1863 წანას გათუ კანდიდატიშ ხარისხით.

სალიტერატურო დო ჯარალუობური მოღალობა

აკაკი წერეთელიშ ჸუდე-მუზეუმი სხვიტორს

ლერსეფიშ ჭარუა აკაკი წერეთელქ ახალობას დიჭყჷ, 1859, 1860 წანას გჷმობჟინაფილ ლირიკულ ლერსიქ ― "საიდუმლო ბარათი", ნამუქჷთ ხეთე ბირათ გინირთჷ, პოეტის ფართო პოპულარობა მოუღჷ.

აკაკი წერეთელს დღას ვემშურთუმუ სახენწჷფო ოინალუშა. მუს უდიდაში დოინალუა მეუჯღონს "ქორთუეფ შქას ჭარუა-კითხირიშ გჷმაფაჩალი საზოგადოებაშ" დორსხუაფაშა დო მუშ მიარეფერუან კულტურულ-საგანმანათლებლო საქვარუას, ქორთული დრამატული საზოგადოებაშ გოჭყაფას დო მუშობას, ქორთული ჟურნალისტიკაშ გოვითარაფას, მუჭოთ ნოჸოფიერი დო შანულამი პუბლიცისტური მოღალობათ, თეში ჟურნალიშ "აკაკის თვიური კრებული" (1897-1900) გოჭყაფათ. მუ რედაქტორენდ სატირულ-იუმორისტულ ჟურნალს "ხუმარა", ნამუშ ანტიცარისტული დო ერუანული გეზაშ გეშათ დოღინჯილით ქორდჷ (1907). ილია ჭავჭავაძეწკჷმა ართო. აკაკი წერეთელქ ოდუდეს ქინუდირთჷ ეროვნულ-გჷმადუდიშულაფარ მოძრაობას საქორთუოს დო სიტყვათ დო საქვარით ხანდენდჷ ქორთუ კათაშ შურიელი აჭყანიარაფაშო. ეროვნულ მოტივქ გინირთჷ აკაკი წერეთელიშ ქიმერონიშ ლაიტმოტივო.

ილია ჭავჭავაძეშ დო აკაკი წერეთელიშ ქილინჯი ქართის.

წერეთელიშ ქიმერონქ უმულას კვალი დიტუ ქორთუ კათაშ შურიელი კულტურაშ ისტორიას. აკაკი წერეთელი ილია ჭავჭავაძეწკჷმა ართო რე ახალი ქორთული ოლიტერატურე ნინაშ რეფორმატორი დო დჷმარსხუაფალი.

აკაკი წერეთელქ ღურუ 75 წანაშ ასაკის. დასაფულებური რე ქართის, ოჯარალუ მოქარანეეფიშ მთაწმინდაშ პანთეონს.

აკაკი ოღურალი ჯალავერს (დ. აბაშიძეშ ფოტო) 1915

ლიტერატურა

• ინგოროყვა, პ.: ახალი ქართული ლიტერატურის ფუძემდებელნი : ნიკოლოზ ბარათაშვილი, ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი - თბილისი : მერანი, 1983
• აბაშიძე კ., ეტიუდები XIX საუკუნის ქართლი ლიტერატურის შესახებ, თბ., 1970;
• ასათიანი გ., სათავეებთან, თბ., 1982;
• ასათიანი ლ., ცხოვრება აკაკი წერეთლისა, გამოც., მე-2, თბ., 1965;
• გაჩეჩილაძე ა., აკაკი წერეთელი, თბ., 1966;
• ზანდუკელი მ., თხზულებანი, ტ. 2 - ახალი ქართული ლიტერატურა, თბ., 1972;
• კოტეტიშვილი ვ., ქართული ლიტერატურის ისტორია (XIX ს.), თბ., 1959;
• მახარაძე ა., ნარკვევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, გამოც. მე-3, ტ. 1, თბ., 1972;
• ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 4, თბ., 1974;
• ხინთიბიძე ა., აკაკის ლექსი, თბ., 1972;
• ჯიბლაძე გ., კრიტიკული ეტიუდები, ტ. 1, 4, თბ., 1958, 1963
• აბაშიძე გიორგი, ქსე, ტ. 11, გვ. 304, თბ., 1987

რესურსეფი ინტერნეტის

• აკაკი წერეთლიშ ქიმერონი ner.ge - ზე - "ქართული ლიტერატურის დიდი ბიბლიოთეკა"
• ესეისტიკა აკაკიშენ
• აკაკი წერეთლიშ რინა, ქიმერონი
• აკაკი წერეთელიშ ლერსეფი ვიკიწყუ-ს