ზუგდიდი

დიაფალიშ დოხორე

ზუგდიდი — ნოღა საქორთუოს. სამარგალო-ჟინი შონეშ რეგიონიშ დო ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციული ცენტრი. დორცხუაფილი რე ოდიშიშ რზენს, ჩხოუშიაწყარიშ მელე-მოლე პიჯის. ზუღაშ გეჸეშე 110 მ.-შახ. ქართიშენ 321 კმ. უჩა ზუღაშენ 30 კმ. 2002 წანაშ ეკოროცხუათ 69 000 მახორუ (99 % ქორთუ; ქიანას მა-5). ფართობი - 16,85 კვ. კმ.; ნოღას რე რკინაშარაშ გიოდგინუ, ნამუთ 6 კმ. ნოკვათუთ ინგირიშ ვაგზალწკჷმა მიარცხუაფუ მოლენ-კავკაციაშ რკინაშარაშ მაგისტრალს. უხოლაში ონიშოლი ფუთი (60 კმ.).

ტაროზი

ზუგდიდიშ ჰავა ზუღაშ ლამე სუბტროპიკული რე, ტიბუ ზოთონჯით დო ჩხე ზარხულით. უჩქუ მუსონური ბორიეფი. ჰაერიშ ოშქაშეწანური ტემპერატურა რე +13.8 გრადუსი, ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა +4.9 გრადუსი, მარაშინათუთაშ +22.7 გრადუსი. წარმოწანას ოშქაშეთ მოურს 1620 მმ ნოლექი, თავრეშე მაქსიმუმ - ეკენიას (165), ოდო მინიმუმი ღურთუთას (107). ოშქაშე-წანური ტენიანობა რე 72 ‰. ბჟალონი დღალეფი წარმოწანას ეკიკოროცხუ 210-შახ.

ისტორია

ჯოხო მუში ზუგდიდი ჯვეშ კოლხური (ლაზ-მარგალური) რენ (ზუგი/სუკი - ფერდი, გვალაშმაგური) დო მოურს ნოღაშ ბჟაეიოლუ განშე დორზვენილი ჭიჭე გვალაშენ. მაართათ მოშინელი რე XVII ოშწანურაშ დაჭყაფუს. თებორჯიშენო 1867 წანაშახ ზუგდიდი სამარგალოშ (ოდიშიშ) ომთავარეშ ნანანოღა დო თელი საქორთუოში ართ-ართი დიდი პოლიტიკური, ადმინისტრაციული დო კულტურული ცენტრი რდჷ. ნოღაქ გჷშაკერძაფილოთ ქოფალუ სამარგალოშ თარი ლევან II დადიაშ თარალაშ ბორჯის. 1867 წანას სამარგალოშ (ოდიშიშ) ოთარე რუსეთიშ იმპერატორქ მოლასუ. ამუშ უკული 1930 წანაშახ დიო ზუგდიდიშ მაზრაშ, უკული ზუგდიდიშ რაიონიშ (ამდღა ზუგდიდიშ მუნიციპალიტეტი) ცენტრი რე.

1993 წანას ზუგდიდც რდჷ საქორთუოშ მაართა პრეზიდენტიშ, ზვიად გამსახურდიაშ ადმინისტრაცია.

მახორობა

ზუგდიდი საქორთუოშ 2002 წანაშ მახორობაშ ეჭარუათ ქიანას მა-5 ნოღა რე 69 000 შური მახორუთ. 2007 წანაში გჷმოკოროცხუათ ნოღას სქიდუდუ 75 550 შური კოჩი. მახორობაშ თე მუდანობას მიშეკოროცხუნა 1992-1993 წანეფიშ რუსეთი-საქორთუოშ აფხაზეთიშ ლჷმაშ გამათ მუნეფიშ ჯინჯი-დიხაშენ გინორაჸილი თხოზინელეფით. თიქ ხოლო ოკო ქითქუას, ნამუ-და ემბორჯიენო ნოღა დიდოთ ბრელი მახორუქ ქიდიტუ ხანდაშ ოგორუშ ღანკით დო მუნეფიშ უმოსობა ამდღა სქიდუ რუსეთი, უკრაინას, თურქეთის დო ევროპაშ ქიანეფს.

ზუგდიდიშ მახორობა შხვადოშხვა წანეფს:

• 1851 - 2 000
• 1863 - 800
• 1886 - 1 078
• 1897 - 3 407
• 1917 - 4 000
• 1922 - 4 525
• 1926 - 5 600
• 1939 - 15 100
• 1959 - 31 100
• 1970 - 39 000
• 1976 - 41 400
• 2002 - 69 000

2002 წანაშ ეკოროცხუათ, მახორობაშ 99%-შახ ერუანობათ ქორთუ რე დო მუნეფიშ ორაგადე ნინეფი რე ქორთული დო მარგალური.

არქიტექტურა

ნოღაშ არქიტექტურული ოძირაფუეფშენ გიშაგორილი რე სამარგალოშ თარეფიშ - დადიეფიშ დოხორეეფი - დიაფალიშ დოხორე დო თარიშ (ნიკოშ) დოხორე. ჟირხოლო დოკიდილი რე XIX ოშწანურაშ 90-იან წანეფშახ. მაართა ნეოგოთიკური სტილშა რე ეგაფილი, ოდო მაჟირა რუსული კლასიციზმიშ სტილშა. დოხორეეფწკჷმა გედგჷ ვლაქერნაშ ნანაღორონთიშ ოხვამე (1825-1830 წ.წ.; ქორთული არქიტექტურა). დიდო სქვამი რე დიაფალ ეკატერინე ჭავჭავაძეშ დუდეალათ დორცხუაფილი ბოტანიკური ბაღი, სოდეთ ფალუნა ქიანაშ ირი კონტინენტიშე გჷშაჭარილი დო დოჭყანაფილი ჯალეფი. ბაღიშ დინოხოლე აკან-აკანოთ გესქილადირი რე თარეფიშ ჯვეში, გეხილი დოხორეეფი. სუკის, ნამუთ ნოღას ბჟაეიოლ-განშე მიკუძუნ, დოკიდილი რე XIV ოშწანურაშ ოხვამე (ქორთული არქიტექტურა), ნამუსით ანწი მანცხვარ-კარიშ ოხვამე ჯოხონ. მუჭოთ მენცარეფს მიორჩქუნან, თე ოხვამეშ ჯვეში კორუეფი X ოშწანურაშ ოკო რდას. ნოღაშ შქაგურს რე XIX ო.-ს რაფიელ ერისთავიშ დორცხუაფილი ცენტრალური ჯალონა.

კულტურა დო რელიგია

სამარგალოშ თარეფიშ დოხორეეფს 1921 წანაშენ გონწყჷმილი რე სახენწჷფო ეთნოგრაფიული მუზეუმი, ნამუსჷთ 50 000-შახ ექსპონატი უღუ. თარი ექსპონატი დო მთელი ქირსიანობაშ ართ-ართ უდიდაში სიწიმინდე რე ნანაღორონთიშ გალენკაბა, ოდო ხოლო საფრანგეთიშ იმპერატორ ნაპოლეონიშ ლენჯიშ ნიღაბი. ნოღას რე შალვა დადიაშ ჯოხონობაშ სახენწჷფო დრამატული თეატრი, სოდეთ მაართა სპექტაკლი - მოლიერიშ "ძალოთ ექიმი" 1869 წანაშ 11 პირელს დოდგუ ანტონ ფურცელაძექ.

ნოღაშ დღახუ რე 15 კვირკვე - ვლაქერნობა, მუ ბორჯისჷთ მუზეუმშე დიდი ხვამა-ხიოლით გიმაზოჯუანა ნანაღორონთიშ გალენკაბას დო დასვანჯუანა კარიშ ოხვამესინ.

ზუგდიდი რე ზუგდიდიშ დო ცეიშიშ ეპარქიაშ ცენტრი.

დოჯიმალაფირი ნოღეფი

• კოლუმბუსი, ჯორჯია, ააშ

სურათეფი

• 

  შ. დადიანიშ თეატრი

• 

  რეგიონიშ ადმინისტრაციული შენობა

• 

  მანცხვარ–კარიშ ოხვამე

• 

  დიაფალიშ დოხორე დო ვლაქერნაშ კარიშ ოხვამე

• 

  ბოტანიკურ ბაღის

• 

  ბოტანიკურ ბაღის

• 

  ჯვეში დოხორეშ ნოსქილედეფი

• 

  ჯვეში დოხორეშ ნოსქილედეფი

• Niko Dadian palace.jpg

  ნიკოშ დოხორე

• 

  ნიკოშ დოხორე

• 

  დიაფალიშ დოხორე

• 

  დიაფალიშ დოხორეშ ხურგი