ნოე ჟორდანია
ნოე ჟორდანია (2 ღურთუთა, 1868 - 11 ღურთუთა, 1953) რდჷ ჟურნალისტი დო „მენშევიკი“ პოლიტიკოსი. ნოეს უღუდუ გჷშარჩქინელი როლი სოციალურ დემოკრატიულ რევოლუციურ ყარაფის რუსეთიშ იმპერიას დო მოგვიანაფილო საქორთუოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ თარობაშ დუდგიმახვენჯი რდჷ 1928 წანაშ 24 კვირკვეშე 1921 წანაშ 18 მელახიშახ, მუჟამს სხუნუეფიშ რუსეთიშ ჭითა ჯარეფქ გემშართეს საქორთუოშა დო საფრანგეთშა ნტება აიძულეს ნოეს და თიშ თარობას, სოდგა ნოე რდჷ ნტებულ თარობაშ დუდიშგიმახვენჯი 1953 წანაშა.
დინორე |
[რედაქტირაფა] ორდოული კარიერა
ნოე ჟორდანიაქ დებადჷ ღარიბ ყაზახიშ ფანიას, გურიაშ ოფუტე ლანჩხუთის, თი ბორჯიშო რუსეთიშ იმპერიაშ ნორთის ქუთეშიშ გუბერნიას[ოხვილუ წყუშ მეწურაფას]. ქართიშ თეოლოგიური სემინარიშ თებაშ უკული გემშართჷ ვარშავაშ ვეტერინარიულ ინსტიტუტიშა. საქორთუოშა დორთაშ უკული ნოე პროპაგანდას უწიენდჷ მარქსისტულ იდეეფს ქართალ მოხანდეეფს შქას დო 1890 წანას გინირთუ საქორთუოშ მაართა კანონიერ მაქრსისტულ ორგანიზაციაშ - „მასუმა დასიშ“ - ლიდერო. 1894 წანას, ნოე გასამართლუ რუსეთიშ ხეშულობაქ „საქორთუოშ დუდიშალაშ ლიგას“ მონაწილეობაშ გეშა. 1903 წანას გჷშაგორეს რუსეთიშ სოციალურ დემოკრატიულ მოხანდეეფიშ პარტიაშ მაჟჷრა რღვაფაშ დელეგატო. 1905 წანას ნოექ გეგშაშქუ საქორთუოშ მენშევიკეფიშ გაზეთი სოციალ დემოკრატია, ნამდგა გიშეგორუდჷ ბოლშევიკეფიშ კონწარი კრიტიკათ. რუსეთიშ 1905 წანაშ რევოლუციაშ ბორჯის, ნოექ მოვარიეთ მიდართჷ აკოანჯარაფილ არყებაშ დო აგიტაციას უწიენდჷ მოხანდეეფიშ პარტიაშ კანონიერ გოჭყაფას. რუსეთიშ სოციალურ დემოკრატიულ მოხანდეეფიშ პარტიაშ მანთხა კონგრესის, 1906, ნოე ხუჯის უკჷნენდჷ დიხაშ მუნიციპალიზირაფაშ იდეას. კინ თე წანას ნოექ გჷშაგორილქ იჸუ რუსეთიშ მაართა სახენწჷფო დუმაშა ქართიშ გუბერნიაშე დო გინირთჷ სოციალურ დემოკრატიული პარტიაშ მორაგადეთ. რუსეთიშ სოციალურ დომოკრატიულ პარტიაშ მახუთა კონგრესიქ ნოე გეგშეგორუ ცენტრალურ კომიტეტიშა, სოდგა ნოე მუშ აბანს რდჷ 1912 წანაშახ. ნოექ 1907 წ. ქირსეთუთას ხე ქუმაჭარჷ „ვიბორგიშ“ დეკლარაციას, სოდგა პროტესტი რდჷ გჷმოხანტილი რუსეთიშ მაართა დუმაშ აკორღვაფაშ გურშენი, დო თეშ გურშენი ჯიხაშა გუტეს სუმ თუთათ. 1912 წანაშ შქა ბორჯის ნოექ ბაქოს გეგშაშქუ მენშევიკეფიშ გაზეთი „ჩქინი ზიტყვა“ (Nashe Slovo). 1914-ის, ნოე ალახანდანდუ ლეონ ტროცკიშ ჯურნალ „მელეთის“ (Borba) სოდგა თიქ გჷმაბჟინუ სტატიეფიშ თელი სერია ნაციონალეფწკჷმა დაკავშირებათ.
[რედაქტირაფა] რევოლუცია დო დუდიშალა
მაართა საგებიო ლჷმაშ ბორჯის ჟორდანიას უკებუდუ დუდიშთხილუაშ პოზიცია დო ხანდენდუ პლეხანოვიშ ორგანიზაციას. 1917-შ ფურთუთაშ რევოლუციაშ უკული, ნოექ გინირთჷ ქართიშ სხუნუეფიშ დუდმახვენჯო დო 1917-იშ 6 მელახის გეგშაგორეს, მუჭოთ ქართიშ სხუნუეფიშ აღმასკომიშ კომისარო. 1917-შ მარაშინათუთას ნოე გეგშაგორეს რუსეთიშ სოციალურ დემოკრატიულ პარტიაშ ცენტრალურ კომიტეტიშა. 1917-ის 3 ეკენიაშ ქართიშ სხუნუეფიშ სესიას ნოექ ზიტყვათ გეგშართუ დო მოხანდეეფს მოუწოდუ, ბოლშევიკეფიშ არზეფს ვადაჸუნესკონ დო უმელეთუდესკო საპარლამენტო რესპუბლიკაშ გოჭყაფაშო. 1917-შ გჷმათუთას, ნოექ მონაწილეობა მიღუ თელი რუსეთიშ პარლამენტიშ წოხოლენ გჷშაგორუეფს, მარა მალას ილუზიეფქ მეუდინჷ დო დირთჷ მუშ ოდაბადეშა - საქორთუოშა. 1917-იშ 26 გერგობათუთას, ნოექ გინირთჷ საქორთუოშ ნაციონალური სხუნუშ პრეზიდიუმიშ დუდმახვენჯო დო თარ როლს ლაჸაფენდჷ საქორთუოშ მენშევიკეფიშ კონსოლიდაციაშ საქვარს. ნოეშ გლახა ნეგატიურ დამოკიდებულებაქ ბოლშევიკეფწკჷმა დაკავშირებით ფორმალურო გეთუ 1918-ს დო ჟორდანიაქ გინირთჷ პარლამენტიშ დუდმახვენჯო დო გეგმაცხადჷ საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ზოხორინელობა. 1918-შ 24 კვირკვეს გინირთჷ საქორთუოშ თარობაშ დუდმახვენჯო. სუმ წანაშ მანჯღვერობაშ დინოხოლე, ნოეშ თარობაქ ორგანიზება უღოლუ გომორძგვაფილ დიხაშ რეფორმას, მიღჷ ირფელიშმიშმაკათაფალი სოციალური დო პოლიტიკური კანონეფი, დო დამყარჷ ბრელნერი ონაციეფოშქარე კავშირეფი, დო თისხის ქიმიოჭირინუ, ნამდა საქორთუოქ გინირთჷ კაკალია ქიანაქ ობჟათე კავკასიაშ ქიანეფშე, ნამუდგაქ მიღჷ დე იურე აღიარება სხუნუეფიშ რუსეთიშე დო ბჟადაალიშ ქიანეფშე. მოხანდეეფიშ დო ყაზახეფიშ მასიურ ელარინაშ გალე, ნოექ, სოციალიზმიშ, დემოკრატიაშ დო ზომიერ ნაციონალიზმიშ რეფორმათ, მიგჷ ინტელექტრუალური ელიტაშ დო პატჷნობაშ ართგურალა დო დუდიშ თარი როლი ილაჸაფუ საქორთუოშ ალმახანურ პოლიტიკურ ნაციათ გინორთინაფას.* მარა, სხუნუეფიშ კავშირიშ ჯარეფიშ ინვაზიაქ 1921-იშ ფრევალ-მარტის გეგნაჸათჷ საქორთუოშ თარობა, დო ნოე დო თიშ კოლეგეფქ იძულებულქ იჸის უნტებუდესკო საფრანგეთშა, სოდგა ნოე 1953 წანაშა, მუშ ღურაშა პარიზის, დუდმახვენჯენდჷ ნტებულ თარობას დო აგჷნძორენდჷ მუშ ცადას აუღიარებუდესკო საქორთუოშ სხუნუეფიშ ოკუპაცია დო მიუღებუდუკო გალენ ელარინა საქორთუოშ დუდიშალაშო.
[რედაქტირაფა] ნახანდი
- ნოე ნიკოშ სქუა ჟორდანია - ჩქიმ რინა, ჰუვერიშ ინსტიტუტ მელეთიშე, რევოლუციაშე დო მშვიდობაშე (The Hoover Institution on War, Revolution and Peace), სტენფორდ, კალიფორნია, 1968, ISBN 0817940316
[რედაქტირაფა] ლიტერატურა
- სუნი, რონალდ გრიგორ (Suny, Ronald Grigor), საქორთუოშ ხარხიშ ჩამოყალიბება: მაჯრა გამოცემა, ინდიანაშ უნივერსიტეტიშ პრესა ISBN 0-253-20915-3
- თარგამოსიშ სკუალეფ, ჯურნალ თაიმ, 19 მეს, 1923, (Sons of Thargamos, TIME Magazine)
ქოოძირ ხოლო: მიქაბერიძე ალექსანდრე, ნოე ჟორდანია, საქორთუოშ ნაციონალურ ბიოგრაფიაშ ლექისკონ, 24 მეს, 2007.
