რომიშ იმპერატორეფიშ ერკებული

ვიკიპედია ხასჷლაშე
გეგნორთი: ნავიგაცია, გორუა
ავგუსტუსი, რომიშ მაართა იმპერატორი

ტიტული რომიშ იმპერატორი გარკვიებული გაგებათ ალმახანური ცნება რე დო აკმაშქვანს პოსტის, ნამუთ უკინებუდეს თი კათას, მიქჷთ რომიშ იმპერიაშ ნძალანებაშ ოდუდეშა მოულა მიხუჯესინ. რომიშ იმპერიაქ გევითარჷ რომიშ რესპუბლიკაშე, თიშ უკული, მუთ დომინანტური როლი დეკინჷ ევროპას დო მუშო დჷმახასიათაფალქ გინირთჷ ართპიჯუანულ დუდალაქ, "სენატიშ დო რომიშ მენოღალეეფიშ" მანგიორო.

ავგუსტუსიქ, რომიშ მაართა იმპერატორქ ორდო სქილადირი რომიშ მაგისტრატიშ ნძალანება მუშ ხეშა გეჭოფუ დო რსებული ტიტული "Princeps Senatus" (სენატიშ მაართა პიჯი) გეჭოფჷ დუდშა. დუდალაშ თე სტილი, ნამუქუთ დოხოლაფირო 300 წანას გეგინძორჷნ, "პრინციპატო" რე ჩინებული. ზიტყვა "იმპერატორიშ" ალმახანური შანულობა მოურს თე ჯოხოდვალაშ ტიტულშე, ნამუსუთ არმია წჷმოძინელ გენერალს არზენდჷნ. ტერმინი "იმპერატორი" თეხანო შანენს რომიშ იმპერიაშ მადუდეს.

ახ. წ. III ოშწანურას მასუმა ოშწანურაშ კრიზისიშ უკული, დიოკლეტიანექ იმპერიული დუდალაშ ახალ მანერას ფორმალური დო უმოსი მიკმაჭოფალი ანგარია (იერი) ქიმეჩჷ, დომინატიშ პერიოდიშ ფორმირაფათ. იმპერატორიშ პერსონას უმოს ღოზგოსუმალირ ავტორიტეტიქ ქიმიაჩჷ, თის მიოწურუანდეს 'Dominus Noster'-შ ('ჩქინი მეუფე') ჯოხოთ. დიოკლეტიანეშე მოჸუნაფილი შხირას მუდგაზმარენ ართხანური იმპერატორი დუდენდჷ იმპერიას, მუშ გეშათ იმპერიაშ ასმანცხვარი (უკიდეგანო) ტერიტორიეფი ირცუაფუდჷ. 395 წანაშ უკული დო თეოდოსიუს I-შ ღურათ იმპერიაქ უმოს გჷმოკვათილო გირთჷ ბჟადალ დო ბჟაეიოლ ნორთეფო, მარა თე დორთუალა ოფიციალური დიო ვა რდჷ დო ბჟაეიოლ იმპერიაშ იმპერატორს შხირას უღუდჷ გოლინა ბჟადალ ნორთიშა.

ბჟადალიშ იმპერიას გჷშაკერძაფილო მონკა პერიოდიქ გეუდირთჷ 395 წანაშ უკული დო საბოლათ აკოცუ 455 წანას. ეკონია ბჟადალიშ იმპერატორქ 476 წანას გინოდირთჷ ოიმპერატორიშ ხვისტაშე, მუშ გეშათ ბჟადალიშ ტერიტორიეფშე ნებეფს ბჟაეიოლიშ იმპერია იჩემენდჷ. ბჟაეიოლიშ იმპერიაქ სქილადა გაგინძორჷ 1453 წანაშახ, ოსმალეთიშ თურქეფშე კონსტანტინოპოლიშ ეჭოფუაშახ.

პრინციპატი[რედაქტირაფა]

იულიუს-კლავდიუსეფიშ დინასტია[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება დუდალა მონძალაშ ნება პორტრეტი ღურა
ოქტავიანე ავგუსტუსი
CAESAR DIVI FILIVS AVGVSTVS
23 ეკენია, ჯვ. წ. 63 წანა, ნოლა, იტალია 16 ღურთუთა, ჯვ. წ. 27 წანა - 19 მარაშინათუთა, 14 წანა გინირთჷ მაართა "დე ფაქტო" იმპერატორო სენატიშ მარცხებაშ გეშა. 100px 19 მარაშინათუთა, 14 წანა
შილებე ღურჷ სირჩინუშ გეშა, ვარა დოჸვილეს, ვარა დუდი დიჸვილჷ.
ტიბერიუსი
TIBERIVS CAESAR AVGVSTVS
16 გერგობათუთა, ჯვ. წ. 42 წანა, რომი 19 მარაშინათუთა, 14 წანა - 16 მელახი, 37 წანა ავგუსტუსიშ ჩილიშ, ლივიაშ სქუა მაართა ქორწინებაშე, ავგუსტუსიშ სქუაჸონერი. Tiberius palermo.jpg 16 მელახი, 37 წანა
შილებე დოღურუ სირჩინათ, ვარა დოჸვილეს.
კალიგულა
GAIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS
31 მარაშინათუთა, 12 წანა, ანციო, იტალია 18 მელახი, 37 წანა - 24 ღურთუთა, 41 წანა ტიბერიუსიშ ჯიმასქუაშ, გერმანიკუსიშ სქუა. Gaius Caligula Head.jpg 24 ღურთუთა, 41 წანა
დოჸვილეს სენატორეფქ დო პრეტორიანელეფიშ გვარდიაქ.
კლავდიუსი
TIBERIVS CLAVDIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS
1 მარაშინათუთა, ჯვ. წ. 10 წანა, ლუგდუნი, გალია 24 ღურთუთა, 41 წანა - 13 გჷმათუთა, 54 წანა ტიბერიუსიშ ჯიმასქუა, გერმანიკუსიშ ჯიმა დო კალიგულაშ ჯიმადი; იმპერატორო გჷმაცხადჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. Claudius (M.A.N. Madrid) 01.jpg 13 გჷმათუთა, 54 წანა
შილებე დუჸვილუდჷკო ჩილს, აგრიპინა უკულაშის ნერონიშ საჯგიროთ.
ნერონი
NERO CLAVDIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS
15 ქირსეთუთა, 37 წანა, ანციო, იტალია 13 გჷმათუთა, 54 წანა - 11 მანგი, 68 წანა. გერმანიკუსიშ მოთა დო კლავდიუსიშ სქუაჸონერი. Nero Glyptothek Munich 321.jpg 11 მანგი, 68 წანა
დუდი დიჸვილჷ თიშ უკული, მუთ სენატიქ ოკათე ტერო გაგმაცხადჷ.

ოთხი იმპერატორიშ წანა დო ფლავიუსეფიშ დინასტია[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა
გალბა
SERVIVS GALBA IMPERATOR CAESAR AVGVSTVS
24 ქირსეთუთა, ჯვ. წ. 3 წანა, ტერაცინაწკჷმა ხოლოს, იტალია 8 მანგი, 68 წანა - 15 ღურთუთა, 69 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ ნერონიშ მუშითჸვილუაშ უკული ესპანეთიშ ლეგიონეფიშ მოხვარათ. Stockholm - Antikengalerie 4 - Büste Kaiser Galba.jpg 15 ღურთუთა, 69 წანა
დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ.
ოტონი
MARCVS OTHO CAESAR AVGVSTVS
25 პირელი, 32 წანა, ფერენტინო, ეტრურია, იტალია 15 ღურთუთა, 69 წანა - 16 პირელი, 69 წანა იმპერატორო დარინუ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. Oth001.jpg 16 პირელი, წანა
დუდი დიჸვილჷ Battle of Bedriacum წაგებაშ უკული.
ვიტელიუსი
AVLVS VITELLIVS GERMANICVS AVGVSTVS
24 ეკენია, 15 წანა, რომი 17 პირელი, 69 წანა - 20 ქირსეთუთა, 69 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ გერმანიაშ ლეგიონეფიშ მოხვარათ. Aulus Vitellius (MRABASF Matritum) 01.jpg 20 ქირსეთუთა, 69 წანა
დოჸვილეს ვესპასიანეშ ჯარიშკოჩეფქ.
ვესპასიანე
TITVS FLAVIVS CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS
17 გერგობათუთა, 9 წანა, Falacrine, იტალია 1 კვირკვე, 69 წანა - 24 მანგი, 79 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ ბჟაეიოლიშ ლეგიონეფიშ მოხვარათ. Vespasianus02 pushkin.jpg 24 მანგი, 79 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ტიტუსი
TITVS FLAVIVS CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS
30 ქირსეთუთა, 39 წანა, რომი 24 მანგი, 79 წანა - 13 ეკენია, 81 წანა ვესპასიანეშ სქუა. Head Titus Glyptothek Munich 338.jpg 13 ეკენია, 81 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
დომიციანე
TITVS FLAVIVS CAESAR DOMITIANVS AVGVSTVS
24 გჷმათუთა, 51 წანა, რომი 14 ეკენია, 81 წანა - 18 ეკენია, 96 წანა ვესპასიანეშ სქუა Domitien.jpg 18 ეკენია, 96 წანა
დოჸვილეს სასამართლო მოხელეფქ.

ანტონინეფიშ დინასტია[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა
ნერვა
MARCVS COCCIEVS NERVA CAESAR AVGVSTVS,
8 გერგობათუთა, 30 წანა, ნარნი, იტალია 18 ეკენია, 96 წანა - 27 ღურთუთა 98 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ სენატიქ. Nerva Tivoli Massimo.jpg 27 ღურთუთა, 98 წანა
ღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ტრაიანე
CAESAR MARCVS VLPIVS NERVA TRAIANVS AVGVSTVS
18 ეკენია, 53 წანა, იტალიკა, ბეტიკა 28 ღურთუთა, 98 წანა - 7 მარაშინათუთა, 117 წანა ნერვაშ სქუჸაონერი. Trajan-Xanten.JPG 7 მარაშინათუთა, 117 წანა
ღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ადრიანე
CAESAR PVBLIVS AELIVS TRAIANVS HADRIANVS AVGVSTVS
24 ღურთუთა, 76 წანა, იტალიკა, ბეტიკა ვარა რომი 11 მარაშინათუთა, 117 წანა - 10 კვირკვე, 138 წანა ტრაიანეშ სქუჸაონერი. Hadrien-ven.JPG 10 კვირკვე, 138 წანა
ღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ანტონინუს პიუსი
CAESAR TITVS AELIVS HADRIANVS ANTONINVS AVGVSTVS PIVS
19 ეკენია, 86 წანა, ლანუვიუმი, იტალია 10 კვირკვე, 138 წანა - 7 მელახი, 161 წანა ჰადრიანუსიშ სქუჸაონერი. Antoninus Pius Glyptothek Munich 337.jpg 7 მელახი, 161 წანა
ღურუ ორთაშობურ ღურათ.
მარკუს ავრელიუსი
CAESAR MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS
26 პირელი, 121 წანა, რომი 7 მელახი, 161 წანა - 17 მელახი, 180 წანა ანტონინუს პიუსიშ სქუჸაონერი, მართუნდუ იმპერიას ლუციუს ვერუსწკჷმა ართო 169 წანაშა. Marcus Aurelius Glyptothek Munich.jpg 17 მელახი, 180 წანა
ღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ლუციუს ვერუსი
CAESAR LVCIVS AVRELIVS VERVS AVGVSTVS
15 ქირსეთუთა, 130 წანა, რომი 7 მელახი, 161 წანა - ? მელახი, 169 წანა ანტონინუს პიუსიშ სქუა, მართუნდუ იმპერიას ღურაშა მარკუს ავრელიუსწკჷმა ართო. Lucius verus.jpg მელახი, 169 წანა
ღურუ ორთაშობურ ღურათ.
კომოდუსი
CAESAR MARCVS AVRELIVS COMMODVS ANTONINVS AVGVSTVS
31 მარაშინათუთა, 161 წანა, ლანუვიუმი, იტალია 177 წანა - 31 ქირსეთუთა, 192 წანა მარკუს ავრელიუსიშ სქუა. Commodus Musei Capitolini MC1120.jpg 31 ქირსეთუთა, 192 წანა
დოჸვილეს სახენწჷფო ახნარებაშ ბორჯის.

ხუთი იმპერატორიშ წანა დო სევერუსეფიშ დინასტია[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა
პერტინაქსი
CAESAR PVBLIVS HELVIVS PERTINAX AVGVSTVS
1 მარაშინათუთა, 126 წანა, ალბა, იტალია 1 ღურთუთა, 193 წანა - 28 მელახი, 193 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. Bust of the consul Gaius Fulvius Plautianus at Museo Pio-Clementino.jpg 28 მელახი, 193 წანა
დოჸვილჷ პრეტორინალეფიშ გვარდიაქ.
იულიანე
CAESAR MARCVS DIDIVS SEVERVS IVLIANVS AVGVSTVS
133 წანა ვარა 137 წანა, მილანი, იტალია 28 მელახი, 193 წანა - 1 მანგი, 193 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ. DidiusJulianusSest.jpg 1 მანგი, 193 წანა
ღურათ დასაჯეს სენატიშ ზოჯუათ.
სეპტიმიუს სევერუსი
CAESAR LVCIVS SEPTIMIVS SEVERVS PERTINAX AVGVSTVS
11 პირელი, 145 წანა, ლეპტიშ მაგნა, აფრიკა 9 პირელი, 193 წანა - 4 ფურთუთა, 211 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ პანონიაშ ლეგიონეფიშ მოხვარათ. Septimius Severus busto-Musei Capitolini.jpg 4 ფურთუთა, 211 წანა
ღურუ ორთაშობურ ღურათ.
კარაკალა
CAESAR MARCVS AVRELIVS SEVERVS ANTONINVS PIVS AVGVSTVS
4 პირელი, 188 წანა, ლუგდუნი, ლუგდუნიშ გალია 198 წანა - 8 პირელი, 217 წანა სეპტიმიუს სევერუსიშ სქუა. იმპერიას მართუნდუ მუამუშიწკჷმა ართო 198 წანაშე, გეტა დო სეპტიმუს სევერუსწკჷმა ართო 209 წანაშე 211 წანაშ ფურთუთაშახ, უკული - 211 წანაშე ხვალე გეტაწკჷმა ართო. 8 პირელი, 217 წანა
მაკრინუსიშ შეთქმულებაშ მეჯინათ დოჸვილჷ ჯარიშკოჩიქ.
გეტა
CAESAR PVBLIVS SEPTIMIVS GETA AVGVSTUS
7 მელახი, 189 წანა, რომი 209 წანა - 26 ქირსეთუთა, 211 წანა სეპტიმიუს სევერუსიშ სქუა, იმპერიას მართუნდუ მუამუშიწკჷმა დო კარაკალაწკჷმა ართო მართუნდუ 209 წანაშე 211 წანაშ ფურთუთაშა, ხვალე კარაკალეწკჷმა ართო - 211 წანაშ ქირსეთუთაშახ. Geta.jpg 26 ქირსეთუთა, 211 წანა
დოჸვილეს კარაკალაშ ზოჯუათ.
მაკრინუსი
MARCVS OPELLIVS SEVERVS MACRINVS AVGVSTVS PIVS FELIX


დიადუმენიანწკჷმა ართო
MARCVS OPELLIVS ANTONINVS DIADUMENIANUVS
c. 165 წანა, შარშალი, მავრიტანია 11 პირელი, 217 წანა - 8 პირელი, 218 წანა შილებე დოჸვილჷ კარაკალა დო დუდი გაგმაცხადჷ იმპერატორო, მუში სქუა დიადუმენიანი – ახალნარდი იმპერატორო 217 წანაშ მესის. Aureus Macrinus-RIC 0079.jpg 8 მანგი, 218 წანა
ჟირხოლო დასაჯეს ღურათ ელაგაბალუსიშ სასარგებლოთ.
ჰელიოგაბალუსი
MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS
c. 203 წანა, ემესა, სირია 8 მანგი, 218 წანა - 11 მელახი, 222 წანა სეპტიმიუს სევერუსიშ ნოსაშ მოთა, კარაკალაშ უკანონო სქუა, იმპერატორო აღიარჷ სირიაშ ლეგიონეფქ. Elagabalo (203 o 204-222 d.C) - Musei capitolini - Foto Giovanni Dall'Orto - 15-08-2000.jpg 11 მელახი, 222 წანა
დოჸვილ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ.
ალექსანდრე სევერუსი
CAESAR MARCVS AVRELIVS SEVERVS ALEXANDER AVGVSTVS
1 გჷმათუთა, 208 წანა, არკა, იუდეა 13 მელახი, 222 წანა - 18 მელახი, 235 წანა სეპტიმიუს სევერუსიშ ნოსაშ მოთა, ელაგაბალუსიშ ჯიჯისქუა დო მონძე. Alexander severus.jpg 18 მელახი, 235 წანა
დოჸვილჷ არმიაქ.

მასუმა ოშწანურაშ კრიზისი[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა
მაქსიმინუს თრაკიალი
CAESAR GAIVS JVLIVS VERVS MAXIMINVS AVGVSTVS
c.173 წანა, თრაკია ვარა მოეზია 20 მელახი, 235 წანა - პირელი, 238 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ გერმანიაშ ლეგიონეფქ ალექსანდრე სევერუსიშ ღურაშ უკული. Max thrax.jpg პირელი, 238 წანა
დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ.
გორდიანე I
CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS AFRICANVS AVGVSTVS
c. 159 წანა, ფრიგია? 22 მელახი, 238 წანა - 12 პირელი, 238 წანა დუდი გჷმაცხადჷ იმპერატორო გორდიანუს II-წკჷმა ართო. Gordianus elder pushkin.jpg პირელი, 238 წანა
დუდი დიჸვილჷ გორდიანუს II-შ ღურაშ ამბეშ გაგებაშ უკული.
გორდიანე II
CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS SEMPRONIANVS ROMANVS AFRICANVS AVGVSTVS
c. 192 წანა, ? 22 მელახი, 238 წანა - 12 პირელი, 238 წანა დუდი გჷმაცხადჷ იმპერატორო გორდიანუს I-წკჷმა ართო. GordianusIIsest.jpg პირელი, 238 წანა
დოღურუ მაქსიმინუსიშ წინაღმდეგ კართაგენიშ ბურჯაფის.
პუპიენუსი
CAESAR MARCVS CLODIVS PVPIENVS MAXIMVS AVGVSTVS
c. 178 წანა, ? 22 პირელი, 238 წანა - 29 კვირკვე, 238 წანა რომიშ სენატიქ გჷმაცხადჷ იმპერატორო ბალბინუსწკჷმა ართო; მოგვიანაფილო მართუნდუ იმპერიას ბალბინუსწკჷმა დო გორდიანუს III-წკჷმა ართო. Pupienus.jpg 29 კვირკვე, 238 წანა
დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ.
ბალბინუსი
CAESAR DECIMVS CAELIVS CALVINVS BALBINVS PIVS AVGVSTVS
 ? 22 პირელი, 238 წანა - 29 კვირკვე, 238 წანა რომიშ სენატიქ გჷმაცხადჷ იმპერატორო პუპიენუსწკჷმა ართო; მოგვიანაფილო მართუნდუ იმპერიას პუპიენუსწკჷმა დო გორდიანუს III-წკჷმა ართო. 070 Balbinus 30 mm ext.jpg 29 კვირკვე, 238 წანა
დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ.
გორდიანე III
CAESAR MARCVS ANTONIVS GORDIANVS AVGVSTVS
20 ღურთუთა, 225 წანა, რომი 22 პირელი, 238 წანა - 11 ფურთუთა, 244 წანა იმპერატორო გჷმოაცხადჷ გორდიანუს I-შ დო გორდიანუს II-შ მახუჯეეფქ, უკული - სენატიქ; იმეპრიას 238 წანაშე მართუნდუ პუპიენუს დო ბალბინუსწკჷმა ართო. Gordian iii.jpg 11 ფურთუთა, 244 წანა
უჩინებუ რე, შილებე დოჸვილჷ ფილიპე არაბიქ.
ფილიპე არაბი
CAESAR MARCVS IVLIVS PHILLIPVS AVGVSTVS
c. 204 წანა, შაჰბა, სირია ფურთუთა, 244 წანა - ეკენია/გჷმათუთა, 249 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ გორდიანუს III-შ ღურაშ უკული. Bust of emperor Philippus Arabus - Hermitage Museum.jpg ეკენია/გჷმათუთა, 249 წანა
დოღურუ დეციუსიშ წინაღმდეგ ბურჯაფი,, ვერონაწკჷმა ხოლოს.
დეციუსი
CAESAR GAIVS MESSIVS QVINTVS TRAIANVS DECIVS AVGVSTVS

ჰერენიუს ეტრუსკუსი ართო
c. 201 წანა, ბუდალია, პანონია ეკენია/გჷმათუთა, 249 წანა - მანგი, 251 წანა იმპერატორ გჷმაცხადეს დუნაიშ ლეგიონეფქ დო დამარცხ ფილიპე არაბი ბურჯაფის. მუში სქუა ჰერენიუს ეტრუსკუსი მართუნდუ იმპერიას მუმაწკჷმა ართო. Emperor Traianus Decius (Mary Harrsch).jpg მანგი, 251 წანა
ჟირხოლო დოჸვილეს აბრიტუსიშ ბურჯაფის.
ჰოსტილიანუსი
CAESAR CAIVS VALENS HOSTILIANVS MESSIVS QVINTVS AVGVSTVS
რომი მანგი, 251 წანა - 251 წანა დეციუსიშ სქუა დო სენატიშე აღიარაფილი მონძე. 082 Hostilianus.jpg ეკენია/გჷმათუთა 251 წანა
ღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ტრებონიანე
CAESAR GAIVS VIBIVS TREBONIANVS GALLVS AVGVSTVS


ვოლუსიანუსწკჷმა ართო
206 წანა, იტალია მანგი, 251 წანა - მარაშინათუთა, 253 წანა იმპერატორო გჷმაცხადეს დუნაიშ ლეგიონეფქ დეციუსიშ ღურაშ უკული. იმპერიას მართუნდუ სქუაწკჷმა, ვოლუსიანუსწკჷმა ართო. Trebonianus Gallus bronze well-lit.jpg მარაშინათუთა 253 წანა
დოჸვილეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ ემილიანუსიშ სასარგებლოთ.
ემილიანუსი
CAESAR MARCVS AEMILIVS AEMILIANVS AVGVSTVS
c. 207 წანა აფრიკა მარაშინათუთა, 253 წანა - გჷმათუთა, 253 წანა იმპერატორო გჷმაცხადეს დუნაიშ ლეგიონეფქ გოთბიშ დამარცხებაშ უკული. გინირთჷ იმპერატორო ტრებონიანუს გალიშ ღურაშ უკული. AemilianusAnt.jpg ეკენია/გჷმათუთა, 253 წანა
დოჸვილეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ ვალერიანუსიშ სასარგებლოთ.
ვალერიანე
CAESAR PVBLIVS LICINIVS VALERIANVSAVGVSTVS
c. 200 წანა გჷმათუთა, 253 წანა - 260 წანა იმპერატორო გჷმაცხადეს რაინიშ ლეგიონეფქ ტრებონიანუს გალიშ ღურაშ უკული. გინირთჷ იმპერატორო ემილიანუსიშ უკული. ValarianusIsest.jpg 260 წანაშ უკული
ვალერიანუსი ოჭოფეს სპარსეფქ დო ტყვეობას დოღურუ.
გალიენუსი
CAESAR PVBLIVS LICINIVS EGNATIVS GALLIENVS AVGVSTVS
 ? გჷმათუთა, 253 წანა - ეკენია, 268 წანა ვალერიანუსიშ სქუა, მუწკჷმა ართო მართუნდუ 253 წანაშე. Gallienus.jpg ეკენია, 268 წანა
დოჸვილეს უჩინებუ ვითარაფას.
კლავდიუს II
CAESAR MARCVS AVRELIVS CLAVDIVS AVGVSTVS
10 მესი, 213 წანა/214 წანა, სირმი ეკენია, 268 წანა - ღურთუთა, 270 წანა ნძალანება აშეჸოთჷ გალიენუსიშ ღურაშ უკული. Antoninianus Claudius II-RIC 0137.jpg ღურთუთა, 270 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
კვინტილუსი
CAESAR MARCVS AVRELIVS CLAVDIVS QVINTILLVS AVGVSTVS
 ? , სირმი ღურთუთა 270 წანა - 270 წანა კლავდიუს II-შ ჯიმა, ნძალანება აშეჸოთჷ მუში ღურაშ უკული. Antoninianus Quintillus-s3243.jpg 270 AD
უჩინებუ რე; შილებე დოჸვილეს, ვარა დუდი დიჸვილჷ.
ავრელიანე
CAESAR LVCIVS DOMITIVS AVRELIANVS AVGVSTVS
9 ეკენია, 214 წანა/215 წანა , სირმი ეკენია, 270 წანა - ეკენია, 270 წანა იმპერატორო გჷმაცხადეს დუნაიშ ლეგიონეფქ კლავდიუს II-შ ღურაშ უკული. Busto di Claudio II il Gotico, Brescia, Santa Giulia.jpg ეკენია, 275 წანა
დოჸვილჷ პრეტორიანალეფიშ გვარდიაქ.
ტაციტუსი
CAESAR MARCVS CLAVDIVS TACITVS AVGVSTVS
 ?, ინტერამნა 25 ეკენია, 275 წანა - მანგი, 276 წანა იმპერატორო ეშაგორჷ რომიშ სენატიქ, ავრელიანუსიშ ოთირალო. Antoninianus Tacitus-s3315-light.jpg მანგი, 276 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ფლორიანუსი
CAESAR MARCVS ANNIVS FLORIANVS AVGVSTVS
 ? მანგი, 276 წანა - ეკენია? 276 წანა შილებე ტაციტუსისშ ჯიმაჸონერი, იმპერატორო ეშაგორჷ არმიაქ. Antoninianus Florianus-unpub ant hercules.jpg ეკენია? 276 AD
დოჸვილეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ პრობისიშ სასარგებლოთ.
პრობუსი
CAESAR MARCVS AVRELIVS PROBVS AVGVSTVS
232 წელი, სირმი ეკენია? 276 წანა - ეკენია/გჷმათუთა 282 წანა ბჟაეიოლი პროვინიეფიშ მამართვალი, იმპერატორო გჷმაცხადეს დუნაიშ ლეგიონეფქ Probus Musei Capitolini MC493.jpg ეკენია/გჷმათუთა 282 წანა
დოჸვილეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ კარუსიშ სასარგებლოთ.
კარუსი
CAESAR MARCVS AVRELIVS CARVS AVGVSTVS
c. 230 წანა, ნარბონა ეკენია/გჷმათუთა 282 წანა - კვირკვეშ ბოლო/მარაშინათუთაშ დაჭყაფუ 283 წანა. ნძალანება აშეჸოთჷ პრობუსიშ ჸვილუაშა, ვარა უკული. Carus.jpg კვირკვეშ ბოლო/მარაშინათუთაშ დაჭყაფუ 283 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ (?!).
კარინუსი
CAESAR MARCVS AVRELIVS CARINVS AVGVSTVS
 ? კვირკვეშ ბოლო/მარაშინათუთაშ დაჭყაფუ 283 წანა - 285 წანა კარუსიშ სქუა, იმპერატორო გინირთჷ ნუმერიანუსწკჷმა ართო. CarinusAureus.jpg 285 წანა
დოღურუ დიოკლეტიანეშ წინაღმდეგ ბურჯაფის.
ნუმერიანე
CAESAR MARCVS AVRELIVS NVMERIVS NVMERIANVS AVGVSTVS
 ? კვირკვეშ ბოლო/მარაშინათუთაშ დაჭყაფუ 283 წანა - 285 წანა? კარუსიშ სქუა, იმპერატორო გინირთჷ კარინუსწკჷმა ართო. 114 Numerianus.jpg 284 წანა
უჩინებუ რე; შილებე დოჸვილეს.

დომინატი[რედაქტირაფა]

ტეტრარქია & კონსტანტინიანეფიშ დინასტია[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა
დიოკლეტიანე
CAESAR GAIVS AVRELIVS VALERIVS DIOCLETIANVS AVGVSTVS
c. 22 ქირსეთუთა, 244 წანა, დუკლია, დალმაცია 20 გერგობათუთა, 284 წანა - 1 მესი, 305 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ არმიაქ ნუმერიანუსიშ ღურაშ უკული დო მართუნდუ იმპერიას მაქსიმინუსწკჷმა ართო. Istanbul - Museo archeol. - Diocleziano (284-305 d.C.) - Foto G. Dall'Orto 28-5-2006.jpg 3 გერგობათუთა, 311 წანა
ხვისტაშე გინოდირთჷ; დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
მაქსიმინუსი
CAESAR GAIVS AVRELIVS VALERIVS MAXIMIANVS AVGVSTVS
c. 250 წანა, სირმი, პანონია 1 პირელი, 286 წანა - 1 მესი, 305 წანა „ავგუსტუსო“ გჷმაცხადჷ დიოკლეტიანექ 286 წანას. IMP MAXIMIANVS P AVG.gif 310 წანა
დიოკლეტიანეწკჷმა ართო გინოდირთჷ ხვისტაშე, მარა ჟირშა ცადჷ ხვისტაშ დორთინაფა. საბოლოოთ ოჭოფუ კონსტანტინე დიდიქ დო დუდი დაჸვილაფუ.
კონსტანციუს I ქლორუსი
CAESAR GAIVS FLAVIVS VALERIVS CONSTANTIVS AVGVSTVS
31 მელახი, c. 250 წანა, დარდანია, მოეზია 1 მესი, 305 წანა - 25 კვირკვე, 306 წანა „კეისარო“ გჷმაცხადჷ მაქსიმიანუსიქ 293 წანას. Const.chlorus02 pushkin.jpg 310 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
გალერიუსი
CAESAR GALERIVS VALERIVS MAXIMIANVS AVGVSTVS
c. 260 წანა, გამზიგრადი, მოეზია 1 მესი, 305 წანა - მესი 311 წანა „კეისარო“ გჷმაცხადჷ დიოკლეტიანექ 293 წანას. Galerius.jpg 311 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
სევერუს II
FLAVIVS VALERIVS SEVERVS AVGVSTVS
 ? ზარხული 306 წანა - მელახი/პირელი 307 წანა „კეისარო“ გჷმაცხადჷ კონსტანციუს ქლორისიქ 305 წანას. გინირთჷ „ავგუსტუსო“ 306 წანას. Follis-Flavius Valerius Severus-trier RIC 650a.jpg 16 ეკენია, 307 წანა
მაქსენციუსიქ ოჭოფუ დო ღურათ დოსაჯჷ.
კონსტანტინე I დიდი
CAESAR FLAVIVS CONSTANTINVS VALERIVS AVGVSTVS
27 ფურთუთა c. 272 წანა, ნიში, მოეზია 25 კვირკვე, 306 - 22 მესი, 337 წანა კონსტანციუს ქლოროსიშ სქუა, გჷმაცხადეს იმპერატორო მუმამუშიშ ჯარიშკოჩეფქ. გალერიუსიქ გჷმაცხადჷ „კეისარაო“ 306 წანას, მაქსიმინუსიქ 307 წანას - „ავგუსტუსო“ სევერუსიშ ღურაშ უკული. Constantine Musei Capitolini.jpg 22 მესი, 337 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
მაქსენციუსი
MARCVS AVRELIVS VALERIVS MAXENTIVS AVGVSTVS
c. 278, ? 28 გჷმათუთა, 306 წანა - 28 გჷმათუთა, 312 წანა მაქსიმიანუსიშ სქუა, ნძალანება აშეჸოთჷ 306 წანას კონსტანციუს ქლოროსიშ ღურაშ უკული. კეისარო გინირთჷ 307 წანას სევერუსიშ ღურაშ უკული. Maxentius02 pushkin.jpg 28 გჷმათუთა, 312 წანა
დოღურუ მილვიანიშ ხინჯიშ ბურჯაფი, კონსტანტინე დიდიშ წინაღმდეგ.
მაქსიმინუს II
CAESAR GALERIVS VALERIVS MAXIMINVS AVGVSTVS
20 გერგობათუთა c. 270 წანა, დაკია 1 მესი, 311 წანა - კვირკვე/მარაშინათუთა 313 წანა გალერიუსიშ ჯიმასქუა; გინირთჷ „კეისარო“ 305 წანას, „ავგუსტუსო“ - ლიცინიუსწკჷმა ართო 311 წანას. Daza01 pushkin.jpg კვირკვე/მარაშინათუთა 313 წანა
ომოქალაქე ლჷმას ლიცინიუსწკჷმა, შილებე დუდი დიჸვილჷ.
ლიცინიუსი
CAESAR GAIVS VALERIVS LICINIVS AVGVSTVS

with
ვალერიუს ვალენსი
მარტინიანუსი
c. 250 წანა, გამზიგარდი, მოეზია 11 გერგობათუთა, 308 წანა - 18 ეკენია, 324 წანა ბჟადალს "ავგუსტუსო" დარინუ გალერიუსიქ 308 წანას, მუში ღურაშ უკული გინირთჷ ბჟაეიოლიშ მამართვალო ხოლო მაქსიმიუსწკჷმა ართო. უკული ომოქალაქე ლჷმას დამარცხჷ მაქსიმინუსი. ბჟადალს "ავგუსტუსო" დიო ვალერიუს ვალენსიქ დიშანჷ 317 წანას, უკული - მარტინიანუსიქ 324 წანას. Licinius1.jpg 325 წანა
კონსტანტინექ დამარცხჷ დო ღურათ დოსაჯჷ ომოქალაქე ლმას 324 წანას.
კონსტანტინე II
CAESAR FLAVIVS CLAVDIVS CONSTANTINVS AVGVSTVS
316 წანა, არლი 22 მესი, 337 წანა - 340 წანა კონსტანტინე დიდიშ სქუა. გინირთჷ "კეისარო" 317 წანას, უკული "ავგუსტუსო" მუშ ჯიმალეფწკჷმა, კონსტანციუს II დო კონსტანსწკჷმა ართო. Constantine II.jpg 340 წანა
დოღურუ კონსტანსიწკჷმა ლჷმას.
კონსტანციუს II
CAESAR FLAVIVS IVLIVS CONSTANTIVS AVGVSTVS
7 მარაშინათუთა, 317 წანა, სირმი, პანონია 22 მესი, 337 წანა - 3 გერგობათუთა, 361 წანა კონსტანტინე დიდის შვილი. გინირთჷ ავგუსტუსო მუშ ჯიმალეფწკჷმა კონსტანტინე II დო კონსტანტიწკჷმა ართო. Bust of Constantius II (Mary Harrsch).jpg 361 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
კონსტანტი
CAESAR FLAVIVS IVLIVS CONSTANS AVGVSTVS
320 წანა, ? 22 მესი, 337 წანა - 350 წანა კონსტანტინე დიდიშ სქუა. გინირთჷ ავგუსტუსო მუშ ჯიმალეფწკჷმა კონსტანტინე II დო კონსტანციუს II-წკჷმა ართო. Emperor Constans Louvre Ma1021.jpg 350 წანა
დოჸვილეს მაგნეციუსიშ ზოჯუათ.
იულიანე განდგომილი
CAESAR FLAVIVS CLAVDIVS IVLIANVS AVGVSTVS
331 წანა/332 წანა, კონსტანტინეპოლი, თრაკია ფურთუთა 360 წანა - 26 მანგი, 363 წანა კონსტანციუს II-შ ჯიჯისქუა. „ავგუსტუსო“ გჷმაცხადეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ 360 წანას. JulianusII-antioch(360-363)-CNG.jpg 26 მანგი, 363 წანა
ოღურალო დიჭკირჷ ბურჯაფის.
იოვიანე
CAESAR FLAVIVS IOVIANVS AVGVSTVS
331 წანა, სინგიდუნუმი, მოეზია 26 მანგი, 363 წანა - 17 ფურთუთა, 364 წანა იულიან განდგომილიშ არმიაშ გენერალი. იმპერატორო გჷმაცხადეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ იულიანიშ ღურაშ უკული. Jovian1.jpg 17 ფურთუთა, 364 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.

ვალენტინიანეფიშ დინასტია[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა
ვალენტინიანე I
FLAVIVS VALENTINIANVS AVGVSTVS
321 წანა, ვინკოვცი, პანონია 26 ფურთუთა, 364 წანა - 17 გერგობათუთა, 375 წანა იმპერატორო ეშაგორჷ არმიაქ. ValentinianI.jpg 17 გერგობათუთა, 375 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ვალენტი
FLAVIVS IVLIVS VALENS AVGVSTVS
328 წანა, ვინკოვცი, პანონია 28 მელახი, 364 წანა - 9 მარაშინათუთა, 378 წანა ვალენტინიანუს I-შ ჯიმა, დუდი გჷმაცხადჷ „ავგუსტუსო“. Valens Honorius Musei Capitolini MC494.jpg 9 მარაშინათუთა, 378 წანა
დოღურუ გოთეფიშ წინაღმდეგ ადრიანოპოლისიშ ბურჯაფის.
გრაციანე
FLAVIVS GRATIANVS AVGVSTVS
18 პირელი/23 მესი, 359 წანა, სირმი, პანონია 4 მარაშინათუთა, 367 წანა - 25 მარაშინათუთა, 383 წანა ვალენტინიანუს I-შ ჯიმა, გინირთჷ უკლაში „ავგუსტუსო“ 367 წანას, უნჩაშ ავგუსტუსო – ვალენტინიანუს I-შ ღურაშ უკული. 158 Gratianus.jpg 25 მარაშინათუთა, 383 წანა
დოჸვილეს არყებულეფქ.
ვალენტინიანე II
FLAVIVS VALENTINIANVS JVNIOR AVGVSTVS
371, მილანი, იტალია 17 გერგობათუთა, 375 წანა - 15 მესი, 392 წანა ვალენტინიანუს I-შ ჯიმა, იმპერატორო გჷმაცხადჷ Pannonian არმიაქ ვალენტინიანუს I-შ ღურაშ უკული. Statue of emperor Valentinian II detail.JPG 15 მესი, 392 წანა
უჩინებუ რე, შილებე დოჸვილეს, ვარა დუდი დჸივილჷ.

თეოდოსიანიდეფი[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა
თეოდოსიუს I
FLAVIVS THEODOSIVS AVGVSTVS
11 ღურთუთა, 347 წანა, კოკა, ესპანეთი 1 ღურთუთა, 375 წანა - 17 ღურთუთა, 395 წანა ავგუსტუსო გჷმაცხადჷ გრაცინიანუსიქ ვალენსიშ ღურაშ უკული. გინირთჷ უნჩაში ავგუსტუსო ვალენტინიანუს II-შ ღურაშ უკული. Theodosius.jpg 17 ღურთუთა, 395 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
ჰონორიუსი
FLAVIVS HONORIVS AVGVSTVS

9 ეკენია, 384 წანა, ? 23 ღურთუთა, 393 წანა - 15 მარაშინათუთა, 423 წანა თეოდოსიუს I-შ სქუა; უკლაშ ავგუსტუსო გჷმაცხადჷ თეოდოსიუსიქ 393 წანას, უნჩაშ ავგუსტუსო გინირთჷ მუმაშ ღურაშ უკული. Honorius steel engraving.jpg 15 მარაშინათუთა, 423 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
კონსტანტინე III
FLAVIVS CONSTANTIVS AVGVSTVS

 ?, ნიში, მოეზია 8 ფურთუთა, 421 წანა - 2 ეკენია, 421 წანა დექორწინჷ თეოდოსიუს I-იშ ოსურსქუაშე დო ავგუსტუსობაშა ამაღალჷ ჰონორისიქ. Solidus Constantius III-RIC 1325.jpg 2 ეკენია, 421 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
იოვინუსი


 ? 27 მარაშინათუთა, 423 წანა - მესი, 425 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ კასტინუსიქ. Solidus Johannes-s4283.jpg მანგი ვარა კვირკვე 425 წანა
დემარცხჷ ვალენტინიანუს III-შ წინაღმდეგ ბურჯაფის, ოჭოფეს დო ღურათ დასაჯეს.
ვალენტინიანე III
FLAVIVS PLACIDIVS VALENTINIANVS AVGVSTVS

2 კვირკვე, 419 წანა, რავენა, იტალია 23 გჷმათუთა, 424 წანა - 16 მელახი, 455 წანა კონსტანტინე III-სქუა, კეისარო გჷმაცხადჷ თეოდოსიუს II ჰონორიუსიშ ღურაშ უკული, ავგუსტუსო გინირთჷ იოვინუსიშ დამარცხებაშ უკული. Solidus ValentinianIII-wedding.jpg 16 მელახი, 455 წანა
დოჸვილეს.

ბჟადალ რომიშ ეკონია იმპერატორეფი[რედაქტირაფა]

ჯოხო დაბადება მართუა მონძეობაშ ნება პორტრეტი ღურა
პეტრონიუს მაქსიმე'
FLAVIVS ANICIVS PETRONIVS MAXIMVS AVGVSTVS
c. 396 წანა, ? 17 მელახი, 455 წანა - 31 მესი, 455 წანა დუდი გჷმაცხადჷ იმპერატორო არმიაშ მოხვარათ, ვალენტინიანუს III-შ ღურაშ უკული. Solidus Petronius Maximus-RIC 2201.jpg 31 მესი, 455 წანა
დოჸვილეს, შილებე კათაშ აგვართაქ დოქოლჷ.
ავიტუსი
EPARCHIVS AVITVS AVGVSTVS
c. 385, ? 9 კვირკვე, 455 წანა - 17 გჷმათუთა, 456 წანა იმპერატორო გჷმაცხადჷ ვესტგოთეფიშ მაფაქ თეოდორიხიქ პეტრონიუს მაქსიმუსიშ ღურაშ უკული. Tremissis Avitus-RIC 2402.jpg 17 გჷმათუთაშ უკული, 456 წანა
იმპერატორიშ ხვისტაშე გაგთარაგუ რიციმერქ.
მაიორიანი
IVLIVS VALERIVS MAIORIANVS AVGVSTVS
გერგობათუთა, 420 წანა, ? პირელი, 457 წანა - 2 მარაშინათუთა, 461 წანა იმპერატორო დარინუ რიციმერქ. As Majorian-RIC 2646v.jpg 7 მარაშინათუთა, 461 წანა
ხვისტაშე გაგთარაგვეს მუშ ჯარიშკოჩეფქ, დოღურუ მალას უჩინებუ ვითარაფას.
ლიბიუს სევერუსი
LIBIVS SEVERVS AVGVSTVS
 ?, ლუკანია, იტალია გერგობათუთა, 461 წანა - მარაშინათუთა, 465 წანა იმპერატორო დარინუ რიციმერქ. As Libius Severus-Ricimer MonogramRIC 2716.jpg მარაშინათუთა, 465 წანა
შილებე დოჸვილჷ რიციმერქ.
ანთიმოზი
PROCOPIVS ANTHEMIVS AVGVSTVS
c. 420 წანა 12 პირელი, 467 წანა - 11 კვირკვე, 472 წანა იმპერატორო დარინუ რიციმერქ. Tremissis Anthemius-RIC 2842.jpg 11 კვირკვე, 472 წანა
ღურათ დასაჯჷ რიციმერქ.
ოლიბრიუსი
FLAVIVS ANICIVS OLYBRIVS AVGVSTVS
c. 420 წანა 11 კვირკვე, 472 წანა - 2 გერგობათუთა, 472 წანა ვალენტინიანუს III-შ სინჯა; იმპერატორო აღიარჷ რიციმერქ. Anicius Olybrius.png 2 გერგობათუთა, 472 წანა
დოღურუ ორთაშობურ ღურათ.
გლიცერიუსი  ? მელახი, 473 წანა - მანგი, 474 წანა იმპერატორო აღიარჷ Gundobad-ქ (რიციმერიშ მონძე). Glicerio - MNR Palazzo Massimo.jpg 480 წანაშ უკული
ხვისტაშე გაგთარაგუ იულიუს ნეპოტიქ დი გინირთჷ ეპისკოპოსო რომაულ კათოლიკურ ეკლესიას. ღურაშ ბორჯი დო აბანი უჩინებუ რე.
იულიუს ნეპოტი c. 430 წანა, ? მანგი, 474 წანა - 28 მარაშინათუთა, 475 წანა (იტალიას); - გაზარხული 480 წანა ბჟაეიოლ იმპერიაშ იმპერატორიშ, ლეონ I-იშ დასქუა/ჯიმასქუა. | Tremissis Julius Nepos-RIC 3221.jpg 480 წანა
ხვისტაშე გჷთარაგუ ფლავიუს ორესტექ.
რომულუს ავგუსტულუსი  ? 31 გჷმათუთა, 475 წანა - 4 ეკენია, 476 წანა (იტალიას) იმპერატორო დარინუ მუმამუშიქ, ფლავიუს ორესტექ. RomulusAugustus.jpg 480 წანაშ უკული
ხვისტაშე გჷთარაგუ ოდოაკრქ; უჩინებუ რე მუში ბედი.


ლიტერატურა[რედაქტირაფა]

  • Chris Scarre,Brandon Shaw, Chronicle of the Roman Emperors, Thames & Hudson, 1995, Reprinted 2001, ISBN 0-500-05077-5
  • Tacitus, The Annals of Imperial Rome, Penguin Classics, Michael Grant Publications Ltd, 1971, Reprinted 1985, ISBN 0-14-044060-7
  • Martha Ross, Rulers and Governments of the World, Vol.1 Earliest Times to 1491, Bowker, 1978, ISBN 0-85935-021-5
  • Clive Carpenter, The Guinness Book of Kings Rulers & Statesmen, Guinness Superlatives Ltd, 1978, ISBN 0-900424-46-X
  • R.F.Tapsell, Monarchs Rulers Dynasties and Kingdoms of The World, Thames & Hudson, 1981, Reprinted 1987, ISBN 0-500-27337-5
  • Cornell, Tim and John Matthews. Atlas of the Roman World . New York: Facts On File, 1982.
  • Ferguson, John. Religions of the Roman Empire. Aspects of Greek and Roman Life. Ithaca, N.Y.: Cornell Univ. Press, 1970.
  • Grant, Michael. The Twelve Caesars. New York: Charles Scribner's Sons, 1975.
  • Jones, A. H. M. The Later Roman Empire 284—602. Norman, Okla.: Univ. of Oklahoma Press, 1964.
  • Miller, Fergus. The Emperor in the Roman World (31 B.C.—A.D. 337). Ithaca, N.Y.: Cornell Univ. Press, 1977.
  • Oxford Classical Dictionary. 3d ed. Oxford: Oxford Univ. Press, 1996.

რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა]