ჩეჩენეფი

ვიკიპედია ხასჷლაშე
გეგნორთი: ნავიგაცია, გორუა

ჩეჩენეფი (ჩეჩენურო: ნოხჩი/Noxçi) წჷმმარინუანა ეთნიკურ ბუნას ოორუე კავკაციას. მუშ დუდიშა უჯოხონა "ნოხჩეფი" (ხვალახონს "ნოხჩი", მიარონს "ნოხჩო").

იზოლირაფილი, გვალეფით გოხურგილ ტერიტორიაქ დო სტრატეგიულო ხემანწყუ აბანდვალაქ ქიმკიჭოფუ ჩეჩენეფი დო უკულნეშე ხე უნწყუ თინეფიშ, მუჭოთ ეთნოსიშ უნიკალური ერუანული ხასიათიშ ფორმირაფას.

ჯოხოშ გოჭყაფა[რედაქტირაფა]

ზიტყვა "ჩეჩენი" წჷმოდრითუ სპარსულიშე დო ჩეჩენურო ნოხჩის შანენს. თინა მაართათ მოშინაფილიე მაბრუო ოშწანურაშ არაბულ წყუეფს. რუსეფს თე ეთნოსიშა წორეთ "ჩეჩნეფი" უჯოხონა, მუთი მოურსუ ჩეჩენურ ოფუტე ჩეჩენ–აულწკუმა 1732 წანას მოხვამილაფირ მიშირაგვინშენ, სოდგათ რუსეფქ დემარცხეს. მარა, რუსულ წყუეფს თინა ეიშახ, 1692 წანაშე ფხვადუნა, მუთ ოეგებიეთ გოპიჯაფილიე თით, ნამდა ყაბარდალეფი ჩეჩენეფს "შაშნეფს" უძახუდეს, მუთ რუსეფქ თინეფიშნერ ინტერპრეტაციათ გინიღეს.

გინოხორაფა[რედაქტირაფა]

ჩეჩენეფი ჩეჩნეთიშ ჯინჯიერი მახორობას აკმადგინანა. თაშნეშიშე ოხორანა ინგუშეთის, დაღესტანს დო მოსკოვს.

ჩეჩენური დიასპორეფიე საქორთუოს, ყაზახეთის, თურქეთის დო არაბულ ოქიანუს (გჷშაკერძაფილო დიდიე თინეფიშ მუდანობა იორდანიას დო სირიას) თე კათაშ ნორთიქ რუსეთ-ჩეჩნეთიშ ლჷმაშ ჟამს დიტუ შურობუმუ დო თეჟამიშო თხოზინელიშ სტატუსით ოხორანა შხვა ქიანეფს, ნორთიქ უმოს ორდო, 1850 წანას რუსეთიშ იმპერიაშით ჩეჩნეთიშ ანექსიაშ ჟამს, ოდო დოსქილადირეფს 1944 წანას სტალინიშ ზოჯუათ აძვილებათ ქუდატებაფეს შურობუმუ დო ყაზახეთშა გინახორუეს. 2002 წანაშე ვითი ვითოშობათ ჩეჩენი თხოზინელიშ სტატუსით ოხორანს ევროპაშ ქიანეფს.