ჩეჩენეფი

ჩეჩენეფი (ჩეჩენურო: ნოხჩი/Noxçi) წჷმმარინუანა ეთნიკურიბუნას ოორუე კავკაციას. მუშ დუდიშა უჯოხონა "ნოხჩეფი" (ხვალახონს "ნოხჩი", მიარონს "ნოხჩო").

იზოლირაფილი, გვალეფით გოხურგელი ტერიტორიაქ დო სტრატეგიულო ხემანწყუ აბანდვალაქ ქიმკიჭოფუ ჩეჩენეფი დო უკულნეშე ხე უნწყუ თინეფიშ, მუჭოთ ეთნოსიშ უნიკალური ნაციონალური ხასიათიშ ჸონდინაფას.

ჯოხობუშ გოჭყაფა

ზიტყვა "ჩეჩენი" წჷმოდრითუ სპარსულიშე დო ჩეჩნურო ნოხჩის შანენს . თინა მაართათ მოშინაფილიე მარუო ოშწანურიშ არაბულ წყუეფს. რუსეფს თე ეთნოსიშა წორეთ "ჩეჩნეფი" უჯოხონა, მუთი მოურსუ ჩეჩენურ ოფუტე ჩეჩენ–აულწკუმა 1732 წანას მოხვამილაფირ მიშირაგვინშენ, სოდგათ რუსეფქ დემარცხეს. მარა, რუსული წყუეფს თინა ეიშახ, 1692 წანაშე ფხვადუნა, მუთ ოეგებიეთ გოპიჯაფილიე თით, ნამდა ყაბარდოარეფი ჩეჩენეფს "შაშნეფს" უძახუდეს, მუთ რუსეფქ თინეფიშნერ ინტერპრეტაციათ გინიღეს.

გინოხორაფა

ჩეჩენეფი ჩეჩნეთიშ ჯინჯიერი მახორობას აკმადგინანა. თაშნეშიშე ოხორანა ინგუშეთის, დაღესტანს დო მოსკოვს.

ჩეჩენური დიასპორეფიე საქორთუოს, ყაზახეთის, თურქეთის დო არაბულ აკარენს (გჷშაკერძაფილო დიდიე თინეფიშ მუდანობა იორდანიას დო სირიას) თე ადამიანეფიშ ნორთიქ რუსეთ-ჩეჩნეთიშ ლჷმაშ ჟამს დიტუ შურობუმუ დო თეჟამიშო თხოზინელიშ სტატუსით ოხორანა შხვა ქიანეფს, ნორთიქ უმოს ორდო, 1850 წანას რუსეთიშ იმპერიაშით ჩეჩნეთიშ ანექსიაშ ჟამს, ოდო დოსქილადირეფს 1944 წანას სტალინიშ ზოჯუათაძულებათ ქუდატებაფეს შურობუმუ დო ყაზახეთშა გინახორუეს . 2002 წანაშე ვითი ანთასობათ ჩეჩენი ლტოლვილიშ სტატუსით ოხორანს ევროპაშქიანეფს