ახმეტაშ მუნიციპალიტეტი
 | |
| ქიანა |  საქორთუო |
| სტატუსი | მუნიციპალიტეტი |
| მიშმურს | კახეთიშ აკანშა |
| ადმინ. ცენტრი | ახმეტა |
| მერი | ალექსი ფიცხელაური |
| ოფიც. ნინა | ქორთული |
| მახორობა (2014) |  31 461 |
| მეჭედალა | 14,25 კოჩი/კმ² |
| ერუან. აკოდგ. | ქორთუეფი 78,99 % ქისტეფი 17,39 % ოსეფი 2,21 % ჩეჩენეფი 0,41 % აზერბაიჯანალეფი 0,29 %[1] |
| კონფესია | მართმადიდებელეფი 79,09 % მუსლიმეფი 18,91 %[2] |
 | |
| ოფიციალური ვებ-ხასჷლა | |
| Akhmeta Municipality |
ახმეტაშ მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ართულ ბჟაეიოლ საქორთუოს, კახეთიშ აკანს. ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ადმინისტრაციულ ცენტრ რე ნოღა ახმეტა.
ისტორია
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]1930 წანაშა ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ასეიან ტერიტორია თიანეთიშ მაზრაშა მიშმეშჷ, 1930 წანაშე — თელავიშ მაზრაშა, 1951 წანაშე გიშერთჷ ზოხო რაიონო, 1963-1964 წანეფს კჷნე თელავიშ რაიონიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. 1964 წანაშ მარაშინათუთაშე ასეიან ხურგეფს კჷნე ზოხო რაიონო გჷმიქიმინუ. 2006 წანაშე მუნიციპალიტეტიშ სტატუს უღჷ.
გეოგრაფია
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]მუნიციპალიტეტის ბჟადალშე უხურგანს დუშეთიშ დო თიანეთიშ მუნიციპალიტეტეფი, ოორუეშე — ჩეჩნეთი, ბჟაეიოლშე — თელავიშ მუნიციპალიტეტი დო დაღესტანიშ ავტონომიურ რესპუბლიკა, ობჟათეშე — საგარეჯოშ მუნიციპალიტეტი.
ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ფართობ რე 2207,6 კმ². თაჸურეშე ოფუტე-ომეურნე ორგებუ 80 266 ჰა უკინებჷ, მუნიციპალიტეტიშ 91 200 ჰა — ტყათ რე ფორილი.[3]
ტერიტორიულ ართულიშ დაბალ ზონას ზჷმიერო ლამე ჰეერი რე, ჩხე ზარხულით დო ზჷმიერო რგილი ზოთონჯით. ნოლექეფიშ წანმოწანური მუდანობა 770-820 მმ-იშ ფარგანეფს რე. ზუღაშ დონეშე 700-1200 მ ზონას გჷმოქიმინელ რე ზჷმიერო ლამე ჰეერი. ნოლექეფიშ ოშქაშე წანმოწანური მუდანობა 1200-2000 მმ-ია. წანაშ არძაშე რგილი თუთაშ, ღურთუთაშ, ოშქაშე ტემპერატურა რე (-)3 °C, კვირკვეშ — 22 °C. ზუღაშ დონეშე 1200-2000 მ-ს პატჷნენს ლამე ჰეერი, რგილი ზოთონჯით დო მორგილე ზარხულით; ნოლექეფიშ ოშქაშე წანმოწანური მუდანობა 1500-1700 მმ-ს ონჭუ.[3]
მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას ჰიდროლოგიურ რშვილ ძალამ შხირ რე. თე ადმინისტრაციულ ართულშო დჷმახასიათაფალ რე გვალაშ ბიწორ წყარმალუეფი. მუნიციპალიტეტიშ წყარმალუეფ წჷმორინელ რე პირიქითი ალაზანიშ დო თუშეთიშ ალაზანიშ ღანჩოთ.[3]
დემოგრაფია
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანული ნინალაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, 2021 წანაშ 1 ღურთუთაშ დგომარობათ, ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ მახორობაშ მუდანობა 28.9 ვითოშ ადამიანს აკმადგინანს. თაჸურეშე ნოღაშ ტიპიშ დოხორელ პუნქტის ოხორანს 6.4 ვითოში, ოფუტეშ ტიპიშ დოხორელ პუნქტის — მახორუეფიშ მუდანობა 22.5 ვითოშ ადამიან რე.
მახორობაშ 2014 წანაშ საარძო ეჭარუაშ მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, სქესეფით დორთუალა ათეშნერ რე: ნოღაშ ტიპიშ დოხორელ პუნქტის ოხორანს 3 480 ქომოლკოჩი, ოფუტეშ ტიპიშ დოხორელ პუნქტის — 12 152. ნოღაშ ტიპიშ დოხორელ პუნქტის ოსურეფიშ მუდანობა 3625-ს აკმადგინანს, ოფუტეშ ტიპიშ დოხორელ პუნქტის — 12 204-ს.[4]
ეჭარუაშ მუნაჩემეფი
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]| ეჭარუაშ წანა | მახორობა |
|---|---|
| 1989 | 42 254 |
| 2002 | 41 000 |
| 2014 | 31 461 |
| 2021[5] | 28 900 |
ეკონომიკა
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
ადმინისტრაციულ ართულიშ მახორობაშ მიშნაველიშ თარ წყუეფ რე: საქვარუა საბიუჯეტო ორგანიზაციეფს, ოფუტეშ მეურნობა, ჯა-ტყაშ გინომუშება დო მორჩილ ბიზნესი. მუნიციპალურ ბიუჯეტ აბანობურ მიშნაველეფიშ დო გომანგობურ ტრანსფერიშ მეკოროცხუათ 8 815 300 ლარს აკმადგინანს.[3]
ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ აბანობურ ეკონომიკა თარო წჷმორინაფილ რე ოფუტეშ მეურნობაშ, გინამუშებელ ხერეჭუაშ, ტურიზმიშ, ნინალუაშ დო ვაჭრუაშ სფეროეფით. საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანულ ნინალაშ 2019 წანაშ 1 მესიშ მუნაჩემეფით, ახმეტაშ მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას მუშენს 3 626 რეგისტრირებულ საწარმო, ნამუთ 5 შხუ, 30 ოშქაშე დო 448 მორჩილ საწარმოთ იკლასიფიცირებუ. მუნიციპალიტეტის 9 ფანიურ მორჩილ მარან რე. მახორობაშ უმენტაშობა, 336 საწარმო ვაჭრუაშ დო ნინალუაშ სექტორს მუშენს, მუნიციპალიტეტის სასუმაროშ ტიპიშ ნინალუას 83-შახ ობიექტ მუშენს.
ოფუტეშ მეურნობაშ დარგ წჷმორინაფილ რე 13 მორჩილ საწარმოთ დო 19 კოოპერატივით. ხერეჭუაშ დარგის მოქიმინჯე 34 მორჩილი, 3 ოშქაშე დო 1 შხუ საწარმო წჷმორინაფილ რე ღვინიშ ქარხანეფიშ, აკაგაფალ მასალეფიშ დო ჯა-ტყაშ გინამუშებელ ხერეჭუაშ, ხაბაკეფიშ საწარმოეფით.[6]
ოფუტე-ომეურნე ორგებუს 830 კმ2 უკინებჷ. მაჸვენჯ დარგეფ რე მებინეხობა, მეყუბერობა, მებჟალე მეჩხოლარობა დო მეშხურობა. თაშნეშე მეჸუნა მეხილეობას, მეორტვინობასს, მეაბრეშუმეობას. ხერეჭუაშ დარგეფშე თარ რე ჯა-ტყაშ დამუშება დო ოჭკომალიშ ხერეჭუა. მუნიციპალიტეტიშ ტერიტორიას აბანობურ შანულობაშ შარეფ გინმურს.
ლიტერატურა
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]- ზარდალიშვილი გ., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხს. 107-108, ქართი, 1977 წანა.
- მარუაშვილი ლ., საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964;
- საბაშვილი მ., საქართველოს სსრ ნიადაგები, თბ., 1965;
- უკლება დ., აღმოსავლეთ საქართველოს ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონება, თბ., 1968;
- უკლება დ., აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანი მხარეების ლანდშაფტები და ფიზიკურ-გეოგრაფიული რაიონები, თბ., 1974;
- Геоморфология грузии, ТБ., 1971.
რესურსეფ ინტერნეტის
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]სქოლიო
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]- ↑ Ethnic composition of Georgia 2014
- ↑ georgia-religion2014
- 1 2 3 4 პროგრამა — საქართველოს რეგიონებში კლიმატის ცვლილებისა და ზემოქმედების შერბილების ზომების ინსტიტუციონალიზაცია. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2016-03-07-ს. კითხირიშ თარიღი: 2014-09-29.
- ↑ საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანული ნინალა, ჭარილი N9-1847, 06/09/2021
- ↑ მოსახლეობის რიცხოვნობა რეგიონების და თვითმმართველი ერთეულების მიხედვით (XLS). საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანული ნინალა (1 იანვარი, 2021). კითხირიშ თარიღი: 2021-11-11.
- ↑ ეკონომიკის განვითარების გეგმა. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2021-10-27-ს. კითხირიშ თარიღი: 2021-10-27.
|
