დუდიშ ტვინი

ვიკიპედია-შე
Jump to navigation Jump to search
Skull and brain normal human.svg
Cerebral lobes.png

დუდიშ ტვინიადამიერიშ ნერვული სისტემაშ ცენტრი, ნამუთ იდვალუაფუ დუდიშ ხოკოს. ადამიერიშ დუდიშ ტვინი დო შხვა ძუძუშმაწუალიშ ტვინი ჯინჯიერო ართიანშე მუთუნით ვარე გჷნორთელი, მარა ადამიერიშ დუდიშ ტვინი სუმშა დიდი რე, ვინდარო რსხულით კინ თი ზჷმაშ შხვა ძუძუშმაწუალშე.

დუდიშ ტვინიშ ნაგი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ადამიერიშ დუდიშ ტვინიშ სუმგჷნზჷმა მოდელი

დუდიშ ტვინი დუდიშ ხოკოშ ხვრელეს რე. თიშ გჷმნართეფი რე: მოგჷრძე ტვინი, ხინჯი, ნათხემი, შქა ტვინი, შქამადვალუ ტვინი დო დიდი გვერდოსფეროეფი. დუდიშ ტვინს, თეშ მუჭოთ გაგაჩიშ ტვინს ინოდგჷ ჩე დო შქირუ ნიფთიარობეფი. ჩე ნიფთიარობა მიკმაშქვაფალ რეფს წჷმოქიმინუნს. თინეფი დუდიშ ტვინის გაგაჩიშ ტვინწკჷმა, თაშნეშე დუდიშ ტვინიშ ნორთეფს ართიან მეთმურსხუანს. შქირუ ნიფთიარობა ზოხოთ იშაყარუ — ბირთვეფიშ სახეთ — ჩე ნიფთიარობაშ დინოხოლე იშაყარუ. თეშ მოხ, შქირუ ნიფთიარობა ტვინიშ გვერდოსფეროეფს დო ნათხემს მუკი-მუკი გოდგუ დო აკმოქიმინუნს დუდიშ ხოკოს.

მოგჷრძე ტვინი დო ხინჯი გაგაჩიშ ტვინიშ გაგჷნძორება რე, რეფლექსურ დო მიკმაშქვაფალ მუშობურობეფს არსულენს. მოგჷრძე ტვინიშ დო ხინჯიშ ბირთვეფი ოჭკომალიშ დორცუაფას, გურიშ ქიმინჯლას დო შხვა პროცესეფს არეგულირენა. ტვინიშ თე გჷმნართეფწკჷმა რე მერსხილი კანკუაშ, ყინტუაშ, წუალაშ რეგულირაფა, თაშნეშე დჷმათხილეფონი რეფლექსეფი: გურიშრია, გოჩიონუა, ხვალუა.

ნათხემი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

უშქაშეთ მოგჷრძე ტვინიშ ჟილეშე იდვალუაფუ ნათხემი. თიშ ჟინპიჯი წჷმოქიმინელი რე შქირუ ნიფთიარობათ — ხოკოთ, ნამუშ დინოხოლე ჩე ნიფთიარობას იდვალუაფუ ბირთვეფი. ნათხემი ცენტრალური ნერვული სისტემაშ მიარე გჷმნართის მითმიარსხუ. ნათხემი წკანიტილ ოყარაფე აქტეფს არეგულირენს. მუჟამსჷთ ნათხემიშ ნორმალურო მუშობა აკოცენსჷნ, ადამიერეფი ოდინუანა ზუსტი, აკონწყილი ყარაფეფიშ დო რსხულიშ წონაწორობაშ ასქილადაფაშ ხანთის.

შქა ტვინი (მეზენცეფალონი)[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

კუთეფს უჯღონანას ტონუსის, ოკათუ რსხულიშ პოზაშ ასქილადაფას, თის გინმურს ოჯინე დო ორჩქილე რეფლექსეფიშ რკალეფი. ახორციელენს უპიჯალე "მუ რე" რესფლექსის, დჷმთხილეფონი რეფლექსეფს: ოტოლიტეფიშ რზათ ნაღეზებუ რეცეპტორეფი ნერვულ იმპულსეფს გინმოჩანა ნერვული რზალეფით, ნამუთ გიშმურს შქა ტვინს, ნათხემს დო დიდი გვერდოსფეროეფიშ ხოკოს. შქა ტვინიშ თი ნეირონეფიშ მოჯალაგუა, ნამუეფით დოფამინს გჷმიღანს, პარკინსონიშ ლახარას იჭანუანს. დოფამინი ნეირომედიატორი რე, ნამუთ აკონტროლენს ჩნონჩხიშ კუთეფიშ ქიმინჯალას.

მოგჷრძე ტვინი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

მოგჷრძე ტვინი, ხინჯი დო შქა ტვინი აკმოქიმინჷნს ტვინიშ ღერს. თაჸურეშე გიშმურს დუდიშ ტვინიშ 12 ჭკობა ნერვი. ნერვეფი ტვინს დუდს მადვალუ ოგინაფე ორგანოეფწკჷმა, კუთეფწკჷმა დო ჯარკვალეფწკჷმა მიორსხუანს. გაგაჩიშ ტვინიშ უშქაშე გაგჷნძორაფა რე. თაქ შქირუ ნიფთიარობა გვერთათ იშაყარუ - ბირთვეფო. თაშ იდვალუაფუ შურიშღალაშ, გურიშ მუშობაშ, ოჭომალიშ მარცუაფალი სისტემაშ, ყინტუაშ, წუალაშ, კანკუაშ, ხვალუაშ, ჩიონიშ, შიკინუაშ, ეკოღალაფაშ, ჩელამურნტინაფაშ, ლეზვაშ გჷმაღალე ცენტრეფი.

ფუნქციეფი
  • რეფლექსური;
  • მიკმაშქუმალარი.

შქამადვალუ ტვინი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

შქამადვალუ ტვინიშ მეშქაშალათ არძა რეცეპტორშე იმპულსეფი დიდი გვერდოსფეროეფიშ ხოკოს გინმაჩამუ, რთული მაჸარეფონი რეფლექსეფიშ უმენტაში ნორთი, მუჭომეფით რე გილულა, რულა, ნჩურუა მერსხილი რე შქამადვალუ ტვინწკჷმა.

დუდიშ ტვინიშ დიდი გვერდოსფეროეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ადამიერიშ ტვინიშ ჯგირო გოვითარაფილი დიდი გვერდოსფეროეფი შქა დო შქამაფვალუ ტვინს ფორჷნს. დიდი გვერდოსფეროეფიშ ჟინპიჯი — ხოკო — შქირუ ნიფთარობაშე რე წჷმოქიმინელი. ხოკოშ გიმე იდვალუაფუ ჩე ნიფთიარობა, ნამუშ სისქას იდვალუაფუ ხოკოშგიმენი ბირთვეფი. გვერდოსფეროეფიშ ჟინპიჯი გოპუჭკონილი რე. ღარეფი დო კარკატელეფი ოშქაშეთ 2000—2500 სმ² — შახ ხოკოშ ჟინპიჯიშ ფართობის იკენს. თე ფართობიშ 2/3-შე უმოსი ინოტყობინელი რე ღარეფს. ხოკოს 14 მილიარდშახ ნერონი რე.

ირი გვერდოსფერო ღარეფით დორთილი რე ჸვაშ, ჭაშაშ, ფეთქაშ დო ჸვინფიშ წილეფო. არძაშე ტომბა რე ცენტრალური ღარი, ნამუთ ჸვაშ წილს ჭაშაშ წილშე გიშმართჷნს დო ელახიანი ღარი, ნამუთ ფეთქაშ წილს ეშმახურგუნს.

თაშნეშე ქოძირით[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ლიტერატურა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

  • ლ. ნათაძე, ქსე, ტ. 4, ხს. 565, ქართი 1979