ინტერნეტი
██ რუმე-ლენი: net, ca, us ██ წვანე: com, org |
██ ჭითა: mil, gov, edu ██ ჸვინთელი: jp, cn, tw, au, de |
██ იაიაშფერი: uk, it, pl, fr ██ ორქოშფერი: br, kr, nl ██ ჩე: უჩინებუ რე |
ინტერნეტი (ინგლ. Internet, ინგლ. Internet protocol-შე — ზტზ. „რშვილეფოშქაშე პროტოკოლი“, მუნაჩემეფიშ გინოჩამაშ პირველ პროტოკოლით, ნამუქჷთ აკოკათჷ ზოხოიან კომპიუტერულ რშვილეფ მოსოფელიშ ბონდღშა, „რშვილეფიშ რშვილი“) — კომუნიკაციური რშვილი დო ინფორმაციაშ ოჩუალარო დო გინაჩამალო კომპიუტერულ რშვილეფიშ აკოკათელ მოსოფელიშ სისტემა. „მოსოფელიშ-რშვილი“, ართიანშა მერსხილ კომპიუტერეფიშ საარზოთ ხემიოჭირინაფუ რშვილი. ინტერნეტის, კანკალეშა უძახჷნა, უბრალოთ „რშვილს“ (The Net), ანუ რშვილეფიშ რშვილს, სოდე მახვარებუეფს, თინეფს ნებეფ ქოუღჷნა-და, შეულებჷნა არძანერ კომპიუტერშე მიღან ინფორმაცია. ინტერნეტ შანენს გლობალურ კომპიუტერულ რშვილს, ნამუთ გერსხუ IP პროტოკოლს დო პაკეტეფიშ მარშრუტიზაციას. ინტერნეტ აკმოქიმინუნს გლობალურ საინფორმაციო ოფირჩას დო წჷმარინუანს მოსოფელიშ ბონდღიშ ოსხირს.
2023 წანაშ დაჭყაფუს ინტერნეტ-მახვარებუეფიშ მუდანობაქ 5,16 მლრდ. ადამიერს ქემიოჭირინჷ, ნამუთ პლანეტა დიხაუჩაშ მახორობაშ 50%-შე უმოს რე. ინტერნეტიშ მობჟინუას ხე ქეშუნწყ 3G, 4G დო 5G სტანდარტიშ ფიჭურ რშვილეფიშ ინტერნეტშა ჭირინაფაქ, სოციალურ რშვილეფიშ წუმოძინაქ დო ინტერნეტ-ტრაფიკიშ გაეფებაქ[1][2].
ინტერნეტიშ სუპერწჷმოძინელ წუმოძინა გოთანჯილ რე თით, ნამჷ-და 2010-იან წანეფიშ მაჟირა ნორთშე, მოსოფელიშ ბონდღიქ ფაქტიურო გჷნირთუ დიხაუჩაშ რსულმაშტაბამ ინფორმაციაშ მეღებაშ, კომუნიკაციაშ დო რსხუშ კლასიკურ ხეჭკუდო. არძა „კლასიკურ“ მედიაქ — ტელევიზიას, რადიოს დო ბეშტურ გიშაშქუმალეფს უღჷნა რსულფუნქციურ ონლაინ-ვერსიეფი, თეშ მოხ, რე ანდა მუდანობაშ ინტერნეტ-მედია დო ბლოგ-პლატფორმა. თეხანურ არძაშე პოპულარულ ინტერნეტ-რესურსეფ რე სოციალურ რშვილეფი (Facebook, Instagram, Twitter), მესენჯერეფი (WhatsApp, Viber, Telegram), თაშნეშე ენციკლოპედია ვიკიპედია დო ვიდეოჰოსტინგი YouTube, ნამუქჷთ ანდა მახვარებუშო გჷნირთუ „ახალ ტელევიზიათ, „დიხაუჩაშ ტელევიზიათ“ დო თ.უ.[3][4][5]
ისტორია
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
პრინციპეფი, ნამუშათ აკიმიგაფუაფუ ინტერნეტი, პირველაშე გჷმორინაფილქ იჸუ ARPANET-იშ რშვილს, ნამუქჷთ გიჭყჷ 1969 წანას ამერიკულ სააგენტო DARPA-შ დასახელებათ. ARPANET-იშ ნახანდეფიშ გჷმორინაფათ, 1984 წანას, ააშ-იშ ერუანულ ომენცარე ფონდიქ გაჭყჷ რშვილ NSFNET, უნივერსიტეტეფ დო გჷმაკოროცხალ ცენტრეფს შქას რსხუშოთ. კილერ ARPANET-შე გინორთი, NSFNET-შა მერსხუაფა ძალამ დუდიშულ რდჷ დო 1992 წანაშო თის ქემიარსხჷ 7500 მორჩილ რშვილქ, თინეფს შქას 2500 ააშ-იშ გალეშე. NSFNET-შ თარ რშვილიშ კომერციულ გჷმორინაფაშო გინოჩამაქ გაჭყჷ თეხანურ ინტერნეტი.
კონცეფციაშ შემუშება
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]გინაფეფიშ უწაიათ გინოჩამაშ მალობათ პირველ ორკვიალე პროგრამას დუდენდჷ ჯოზეფ ლიკლაიდერი, ნამუქჷთ 1962 წანას გჷმაბჟინუ ნახანდ „Galactic Network“. ლიკლაიდერიშ ჭყოლოფუათ გუმორჩქინდჷ კომპიუტერულ რშვილიშ პირველ დეტალურო დამუშებულ კონცეფციაქ. თე იდეა გამანგარებულ რდჷ ლეონარდ კლეინროკიშ ნახანდეფით მუნაჩემეფიშ გინოჩამაშო პაკეტეფიშ კომუტაციაშ თეორიაშ სფეროს (1961—1964). 1962 წანას პოლ ბარანქ RAND Corporation-შე გახაზირჷ მოშინება „On Distributed Communication Networks“. თიქ წჷმარინუ დეცენტრალიზებულ სისტემაშ გჷმორინაფაშ იდეა, სოდეთ არძა კომპიუტერ რშვილ წორწონებამ იჸუაფუდჷ დო სისტემა მუშობას გაგჷნძორენდუ თი შვანსჷთ, თიშ ნორთ აკირცუაფუდჷ-და. თეთ გინმოჭყორდუდჷ ჟირ შანულამ ეშაჩინებუ — სისტემაშ მუშობაშმოღელობაშ უნარღელჸუა დო მუნაჩემეფიშ უკურციმუობა, ანდანე ინფორმაცია ართიანშე მოჩილათირ კომპიუტერეფს იჩუალუაფუდჷ. გინაფეფიშ გინოჩამა მერზიებულ რდჷ ცირფულ დო ვართ ანალოგურ ფორმატის. კინე მუ გინაფა დორთელედჷკო ოკო ჭიჭე ნორთეფო — „პაკეტეფო“ (packets), დო გინოჩამელედკო ოკო ართბორჯულო ედომუშამ რშვილს. დანიშულობაშ აბანს თე დისკრეტულ პაკეტეფშე გინაფა ხეახალშო „აკმიკათუდჷ“. 1967 წანას ლარრი რობერტსიქ წჷმარინუ ARPA-შ კომპიუტერეფიშ ართიანწკჷმა მებუნაფაშ იდეა. ქიდიჭყჷ მუშობა პირველ ინტერნეტ-რშვილიშ, ARPANet-იშ გოჭყაფაშო. პარალელურო ინგლისის დონალდ დევისიქ დამუშუ რშვილიშ კონცეფცია დო მიშეღჷ ჸოფურ დეტალი — კომპიუტერულ ნოსქვეფ ხვალე მუნაჩემეფს ოკო ვეგინოჩამანდესკონ, ვარინ ოკო გინორთელედესკო „მათანგალეფო“ შხვადოშხვა კომპიუტერულ სისტემეფშო დო ნინეფშო. ზუსტას დევისის ორხველჷ ტერმინ „პაკეტი“ ფაილეფიშ თი ფრაგმენტეფიშ ეიოშანალო, ნამუეფჷთ მოზოგ-მოზოგო იჯღონუაფუ. პირველ რშვილიშ აკაგაფალო სპეციალურ რსხუე კაბელ გაბუნეს კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (UCLA), სტენფორდიშ ორკვიალე ინსტიტუტიშ (SRI), კალიფორნიაშ უნივერსიტეტიშ (UCSB) დო იუტაშ უნივერსიტეტიშ შქას. ფრენკ ჰარტიშ ბუნაქ BBN-შე ქიდიჭყჷ ARPANET-იშ ორგანიზაციაშ ტექნიკურ პრობლემეფიშ გიშაკვანწუა[2][6].
ARPANET (1969 - 1990)
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]NSFNet (1984 - 1995)
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]მოსოფელიშ ბონდღი (1991 - ასეშა)
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
პერსპექტივეფი
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
რესურსეფ ინტერნეტის
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]http://www.internetworldstats.com/asia/ge.htm Archived 2010-02-07 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
http://www.internetworldstats.com/stats3.htm Archived 2012-01-30 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
სქოლიო
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]- ↑ ინტერნეტ დო სოცრშვილეფ 2023 წანაშ დაჭყაფუს — თარ ცირფეფ Global Digital 2023. კითხირიშ თარიღი: 2023-08-27.
- 1 2 ინტერნეტი, კუნტა ისტორია დო გაულა ჯარალუაშა / 978-3-659-81847-9 / 9783659818479 / 365981847X. www.lap-publishing.com. კითხირიშ თარიღი: 2016-03-01.
- ↑ KursFinder (2023-09-07). ტოპ-20 კურსი YouTube-შენ + უფასო დოგურაფა YouTube-ის მუწაძინალო — გონათუა ვებ-ხასჷლას vc.ru. კითხირიშ თარიღი: 2023-12-18.
- ↑ YouTube: detailed review and useful lifehacks for use (2023-09-17). კითხირიშ თარიღი: 2023-12-18.
- ↑ Ford, Jonathan. “Is YouTube the new television?“, 2014-11-14. კითხირიშ თარიღი: 2023-12-18.
- ↑ Хроники ИТ-революции - Батыр Каррыев - Ridero. ridero.ru. კითხირიშ თარიღი: 2016-03-01.
 |
ათე სტატია მერკე რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ. |