კანადა

კანადა
Canada; კანადა
	დევიზი: „A Mari Usque Ad Mare“ (ლათ.); „ზუღაშე ზუღაშა“
	ჰიმნი: „O Canada“;
	კანადაშ ორენი
ნანანოღა	ოტავა
უკაბეტაშ ნოღა	ტორონტო
ოფიციალურ ნინა(ეფი)	ინგლისური, ფრანგული
თარობა	ფედერალური საპარლამენტო კონსტიტუციური მონარქია
ფართობი
მახორობა
ედპ (ჸუპ)	2024 ფასებათ
აგი (2022)	29.2 (ძალამ მაღალი) (18-ო)
ვალუტა	კანადურ დოლარი ($) (CAD)
ბორჯიშ ორტყაფუ	UTC−03:30-შე UTC-8-შახ
ქიანაშ კოდი	CA
Internet TLD	.ca
ოტელეფონე კოდი	+1

კანადა (ინგლ. Canada) — სახენწჷფო ოორუე ამერიკაშ ოორუეშე. აკმოდირთუ ვით პროვინციაშე დო სუმ ტერიტორიაშე, ნამუთ იდვალუაფუ ატლანტიშ ოკიანეშე რჩქალ ოკიანეშა, თაშნეშე ოორუეშე ოორუე ჸინუამ ოკიანეშა, ნამუშით მოსოფელს მაჟირა ქიანა რე ფართობიშ მეჯინათ დო არძაშე უგჷნძაშ წყარპიჯიშ ღოზ უღჷ. ობჟათეშე უხურგანს ააშ, ნამუთ მოსოფელიშ არძაშე უგჷნძაშ ერეფოშქაშე ოსქირონე ხურგ რე. ქიანაშო დჷმახასიათაფალ რე მუჭოთ მეტეოროლოგიურინ, თეშ გეოლოგიურ რეგიონეფიშ ფართო სპექტრი. ქიანაშ მახორობა აკმადგინანს 41 მილიონშე უმოს ადამიერს, თეწკჷმა მახორობაშ მეჭედალას ძალამ კაბეტ გინორთ უღჷ: მახორობაშ უმენტაშ ნორთ ნოღეფს ოხორანს, რაიონეფიშ უმენტაშობა მერკეთ დოხორელ რე. კანადაშ ნანანოღა რე ოტავა, სუმ უშხუაშ ნოღა რე: ტორონტო, მონრეალი დო ვანკუვერი.

ჯინჯიერ კათა ვითოშობათ წანეფიშ გოძვენას ირიათო ოხორანს თეხანურ კანადაშ ტერიტორიას. XVI ოშწანურაშე დოჭყაფილი, ბრიტანულ დო ფრანგულ ექსპედიციეფქ მორთეს დო მოგვიანეთ ქიდიხორეს ატლანტიშ ოკიანეპიჯიშ მანგას. 1763 წანას, ანდა აკოანჯარაფილ კონფლიქტიშ შედეგო საფრანგეთიქ დათმჷ დახე არძა მუშ ოორუე ამერიკაშ კოლონია. 1867 წანას, სუმ ბრიტანულ ოორუეამერიკულ კოლონიაქ აკიკათჷ კონფედერაციათ, გიჭყჷ კანადაქ მუჭოთ ფედერალურ დომინიონი, ნამუთ აკმოდირთუდჷ ოთხ პროვინციაშე. თეთ გაჭყჷ პროვინციეფიშ დო ტერიტორიეფიშ აკოკათუა, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ ჯინჯიერ მახორობაშ გინოყარაფ დო გოართოიანაფილ ომაფეშე ავტონომიაშ პროცესიშ დოჭყაფა. სუვერენიტეტშა ნჭაფას ღოზგოსუმალირქ იჸუ 1931 წანაშ ვესტმინსტერიშ სტატუტის დო მუშ საბოლას მიოჭირინჷ 1982 წანაშ კანადაშ აქტით, ნამუქჷთ აკოქოსჷ გოართოიანაფილ ომაფეშ პარლამენტიშა სამართებურ დოჸუნალობაშ ნოსქილადეფი.

კანადა რე საპარლამენტო დემოკრატია დო ვესტმინსტერიშ სისტემაშ კონსტიტუციურ მონარქია. ქიანაშ თარობაშ მადუდე რე პრემიერ-მინისტრი, ნამუთ პოსტის იკენს თემეფიშ პალატაშე გჷმოცხადებულ ნდებაშ უკულ დო პოსტის დჷთმარინუანს ქიანაშ ცერემონიალურ მადუდეშ, კანადაშ მონარქიშ წჷმმარინაფალ გენერალ-გუბერნატორი. ქიანა რე ერეფიშ წორომაჸალობაშ მაკათურ დო ოფიციალურო ჟირნინამ (ინგლისურ დო ფრანგული) რე ფედერალურ იურისდიქციას. ქიანა მაღალ პოზიციეფს იკენს ერეფოშქაშე რეიტინგეფს, თინეფს შქას: თარობაშ ქანთელუა, რინაშ ხარისხი, ეკონომიკურ კონკურენტკამაწუას, ინოვაციას, გონათუას დო ადმიერიშ ნებეფს. მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე ეთნიკურო ანდაკორობამ დო მულტიკულტურულ ქიანა რე, ნამუთ გჷმოჭანაფილ რე ფართომასშტაბურ იმიგრაციაშ შედეგო. კანადაშ განწეხანიშ დო კაჭულ ურთიართიბეფქ ააშ-წკჷმა შანულამ გაულა იღვენუ ქიანაშ ისტორიაშა, ეკონომიკაშა დო კულტურაშა

წუმოძინელ ქიანა, კანადას უღჷ მაღალ ნომინალურ მიშნაველ ართ შურ მახორუშა გლობალურო დო თიშ წუმოძინელ ეკონომიკა ნომინალურ ედპ-თ მოსოფელს უკაბეტაშ აბანს იკენს, თარო გერსხუ ხვეიან ორთაშობურ რესურსეფს დო ჯგირო გორდილ ერეფოშქაშე ოვაჭრე რშვილეფს. დოდასურებულ რე, მუჭოთ ოშქაშე ნძალა, კანადაშ ჸონიერ აზარა მულტილატერალიზმიშ დო ინტერნაციონალიზმიშოთ მეჭედელ რსხუს რე თიშ გალენურ ურთიართობეფიშ პოლიტიკაწკჷმა, ნამუთ ოწაწჷ ოთინჩალე დო წჷმმაძინე ქიანეფიშ მოხვარას. კანადა რე ანდა ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ დო ფორუმიშ მაკათური.

აბორიგენი კათეფი

არქეოლოგიური დო გენეტიკური გჷმორკვიებეფით იდასურებუ, ნამჷ-და ადამიერი ოხორანდჷ ოორუე იუკონს 26,500 წანაშ კინოხ დო ონტარიოს — 9,500 წანაშ კინოხ.

ევროპული კოლონიზაცია

პირველი ევროპალეფი, მიდგაქჷმ კანადაშა მორთესჷნ რდეს ნორვეგიალი მეზუღურეფი, მეხოლაფირო 1000 წანას. თეშ უკული ევროპალეფქ მუკორჩქინდეს 1597 წანას, მუჟანსჷთ იტალიარ მეზუღურქ, ჯოვანი გაბოტოქ ატლანტიშ ოკიანე გინონჩურჷ ინგლისიშე კანადაშა.

საინტერესო ფაქტეფი

კოდმე სპირი, კანადაშ უმაღალაში კონკი რე (თაშნეშე ედომუშამი ოორუე ამერიკაში), იდვალუაფუ ნიუფაუნდლენდის დო ლაბრადორს, ავალონიშ ჩქონს. საფრანგეთიშ ნანანოღა – პარიზწკჷმა უმოსი ხოლოს რე (4000 კმ.), ვინდარო ვანკუვერწკჷმა (5020 კმ.).
ჰუძონიშ ჸუჯი — მოსოფელიშ არძაშე უმოსი ფართო დინოხოლენი წყარიშ ონტირაშე რე.
ფანდიშ საროტი კანადაშ ბჟაეიოლი წყარპიჯის, ნამუთ ნიუ–ბრანსუიკონს დო ახალ შოტლანდიაშ ოშქაშეთ იდვალუაფჷნ, რჩქინელი რე მოსოფელიშ არძაშე უმოსი მაღალი მორთეფით.
სტამპედი — მოსოფელიშ უკაბეტაში ფესტივალი, ნამუთ ირი ზარხულს იმანჯებუ ნოღა კალგარის.
მონრეალი — მაჟირა კაბეტი ნოღა რე პარიზიშ უკული ფრანგულნინამი ნოღეფშე.
კონფედერაციაშ ხინჯი, ნამუთ მეთმურსხუანს ნიუ–ბრანსუიკის პრინც ედუარდიშ კოკასჷნ, სიგჷნძათ 13 კმ. — საეგებიოშ არძაშე უგჷნძაში ხინჯი რე, ნამუთ აკოგაფილი რე გოჸინილი წყარიშ ჟინპიჯისჷმ.
კონკი სი–ენ ტორონტოს — მაჟირა რე მოსოფელს კონკიშობური სტრუქტურაშ სიმაღალათ, ნამუთ ეკოგაფილი რე კოჩიშ ხეთ, სიმაღალა რე 555 მეტრი, ნამუქჷთ 2007 წანას, პირველობა დუთნჷ დუმაიშ კონკის.
ნოღა კვებეკი — ოორუე ამერიკაშ არძაშე უჯვეშაში ნანანოღა დო ხვალახე დიო ხოლო გამანგარებული ნოღა რე. ოტავაწკჷმა ართო კანადაშ გენერალ–გუბერნატორიშ რეზიდენცია რე.
კვებეკიშ პროვინცია მუში დინოხოლენი პოლიტიკაშე უმოსის ახარჯენს, ვინდარო ააშ-იშ არძა შტატი ართო ეჭოდილი.
ჰუძონიშ ჸუჯიშ კომპანია – ოორუე ამერიკაშ უჯვეშაშ კომპანია რე.
ოტავა — პოლიტიკური ნანანოღა რე, მონრეალი — ფრანგული კულტურაშ, მოდაშ დო ფინანსური მაღალი ტექნოლოგიეფიშ ნანანოღა რე. ტორონტო – ინგლისური კულტურაშ, კანადაშ ფინანსური, ოფონდე ვაჭარუაშ დო ააშ დო ევროპაწკჷმა მემარსხუაფალი ოვაჭრე ნანანოღა რე, ვანკუვერი – აზიურ–რჩქალოკიანურ რეგიონეფწკჷმა ოვაჭრე რსხუშ ფინანსური, ვალუტაშ ოვაჭრე დო ანდაღებული მეტალეფიშ ნანანოღა რე, კალგარი — ენერგეტიკული რესურსეფიშ ვაჭარუაშ ფინანსური ნანანოღა რე, ვინიპეგი — ომეურნე პროდუქტეფიშ ვაჭარუაშ ფინანსური ცენტრი რე, გალიფაქსი — ზუღაშ პროდუქტეფიშ ვაჭარუაშ ფინანსური ნანანოღა რე, ოშავა – საავტომობილო ნანანოღა რე.
ჯგირი ტაროზის ტობა ნიაგარა–ონ–ტე–ლეიკიშ ელახშე, ნიაგარაშ წყარგელაფუწკჷმა, ჰორიზონტის შილებე ტორონტოშ ნოდგჷმეფიშ ძირაფა, ნამუთ 100 კმ.–თ რე მოჩილათირი.
ბე–ჟამიშ კომუნა, ნოღა ჟამეზის (ოორუე კვებეკიშ აკანს) — მოსოფელს უკაბეტაში კომუნა რე ტერიტორიაშ ფართობიშ მეჯინათ (350 000 კმ²–შე უმოსი).
კოკი სეიბლი, ახალ შოტლანდიაშ წყარპიჯშე 300 კილომეტრის (ატლანტიკაშ ოკიანეს) რე, ნამუთ ხვალახე კანადურ ტერიტორია რე, სოდე რენა ტყარი ცხენეფი, დო ნამუთი ჯგირო ხე იზოლაციას .
დევონიშ კოკი ნუნავუტის — დიხაუჩაშ უკაბეტაში უდუხორუ ტერიტორია, ნამუთ კანადაშ კოსმოსური სააგენტოშ ნინალაშ დორხველუას რე, ანდანე თიში ლანდშაფტი მარსიანული ლანდშაფტიშნერი რე.
მოსოფელიშ უკაბეტაში „პარკი“ ჸუდეეფიშ ბარბალეფი იდვალუაფუ ალბერტას, ფორტ-მაქ-მარრი–ს.
მონრეალიშ ოლიმპიური სტადიონიშ კონკა, მოსოფელიშ უკაბეტაში ეკმართუ კონკა რე.

რესურსეფი ინტერნეტის

თარობა

ფედერალური კორპორაციეფი

შხვეფი