დინორეშა გინულა

კვიპროსი

რსხილეფიშ რედაქტირაფა
ვიკიპედიაშე
ათე ხასჷლა რე სახენწჷფოშ გეშა. შხვა შანულობეფიშ გეშა, ქძ. კვიპროსი (მიარეშანულამი).
ვეშქოჩირთან კვიპაროზშა.
კვიპროსიშ რესპუბლიკა

კვიპროსი
კვიპროსიშ
დევიზი: —
ჰიმნი: ბერძენ. Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν[კომ. 1]
(მარგ: „დუდიშალაშ ჰიმნი“)
კვიპროსიშ ორენი
ნანანოღა
(დო უკაბეტაშ ნოღა) 		ნიქოზია

35°10′ ოორ. გ. 33°22′ ელ. გ. / 

ოფიციალურ ნინა(ეფი) ბერძენული, თურქული
რელიგია  72.3% ქირსიანობა, 25.0% ისლამი
თარობა უნიტარულ საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი ნიკოს ქრისტოდულიდისი
 -  ვიცე-პრეზიდენტი ვაკანტური
 -  წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ პრეზიდენტი ანიტა დემეტრიუ
ფართობი
 -  გვალო 9,251 კმ2 (162-ა)
 -  წყარი (%) 0.11%
მახორობა
 -  2021 ფასებათ 923,272 (—)
 -   census 923,272 
 -  მეჭედალა 123.4 ად/კმ2 (82-ა)
ედპ (ჸუპ) 2026 ფასებათ
 -  გვალო $67.441 მილიარდი (122-ა)
 -  ართ მახორუშე $67,796 (29-ა)
აგი (2023) 0.913 (ძალამ მაღალი) (32-ა)
ვალუტა ევრო (EUR)
ბორჯიშ ორტყაფუ UTC+2 (EET)
 -  ზარხულიშ (DST) UTC+3 (EEST) (UTC)
ქიანაშ კოდი CY
Internet TLD .cy
ოტელეფონე კოდი +357

2026 წანაშ ერეფოშქაშე ოვალუტო ფონდიშ მუნაჩემეფით.

Map
კვიპროსიშ ინტერაქტიულ რუკა

კვიპროსი (ბერძენ. Κύπρος-; თურქ. Kıbrısⓘ, ოფიციალურო კვიპროსიშ რესპუბლიკა,ბერძენ. Κυπριακή Δημοκρατία-, აიწორო: კვიპროსალეფიშ რესპუბლიკა; თურქ. Kıbrıs Cumhuriyeti, აიწორო: კვიპროსიშ რესპუბლიკა) — კოკ სახენწჷფო ბჟაეიოლ სქირონაშქა ზუღას, ნამუთ იდვალუაფჷ ბჟადალ აზიას, ლევანტიშ სქირონაშ წყარპიჯიშ გოხოლუას. ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე ნიქოზია.[2] კოკიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთ თურქეთიშით რე ოკუპირებული დო გოეროშ ბუფერულ ზონა რთუნს თის კვიპროსიშ რესპუბლიკაშით კონტროლირებულ ტერიტორიაშე. კოკიშ ობჟათეშე იდვალუაფჷ ბრიტანეთიშ სუვერენულ ოურდუმე ბაზეფი — აკროტირი დო დეკელია. კვიპროს რე მასუმა უკაბეტაშ დო მასუმა არძაშე დოხორელ კოკ სქირონაშქა ზუღას, სიცილიაშ დო სარდინიაშ უკული.[3]

კვიპროსის პირველაშე დიხორეს ჯინორ-მაშაყარალეფქ დოხოლაფირო 13,000 წანაშ კინოხ, დიხამოხანდეეფიშ თემეფქ ჯვეშ წანეფიშეჭარუაშ 8500 წანაშო გეგმორჩქინდეს. გვიან ბრონზეშ ხანას გჷმიქიმინუ ალაშიაშ კულტურაქ, ურბანიზებულ ჯარალუაქ, ნამუთ მეჭედელო რდჷ მერსხუაფილ სქირონაშქა ზუღაშ ფართო ოქიანუწკჷმა. კვიპროსის მიშჷ მიკენარ ბერძენეფიშ დოხორაფაშ რეღმეფ ჯვ. წ. II ვითოშწანურაშ დათებუს. მუშ დინდარ ორთაშობურ რესურსეფიშ (გიშაკერზაფილო ლინჯიშ) დო ევროპაშ, აფრიკაშ დო აზიაშ აკართაფუს სტრატეგიულ ორენიშ გეშა, კოკ უკულიან ბორჯის მუსხირენ იმპერიაშ ონირზე დო ოკუპირებულ ტერიტორიათ გინირთჷ, თინეფ შქას რდეს ასურალეფი, ეგვიპტარეფ დო სპარსეფი, ნამუეფშეთ ჯვ. წ. 333 წანას ალექსანდრე მაკედონარქ ქჷდიჸუნუნ. პტოლემეეფიშ იმპერიაშ, კლასიკურ რომიშ დო ბჟაეიოლ რომიშ იმპერიაშ, არაბულ ხალიფატეფიშ, ფრანგ ლუზინიანეფიშ დო ვენეციარეფიშ წორო გეჸუნელ მართუალას მაჸუნჷ ოსმალეთიშ სუმ ოშწანურაშ უმოს ხანიშ გამაგალაქ (1571–1878).[4][კომ. 2] კვიპროსიქ ბრიტანეთიშ ადმინისტრაციაშ გამაგალაშ თუდო მოხვადჷ 1878 წანას კვიპროსიშ კონვენციაშ მეჯინათ დო ოფიციალურო ანექსირებულქ იჸუ გოართოიანაფილ ომაფეშით 1914 წანას.

კოკიშ მუმალქ ონირზე მეკონო გჷნირთუ ბერძენ დო თურქ ჯარალიუეფს შქას. ბერძენ კვიპროსალეფ ოცადუდეს ენოზისის, ანუ საბერძნეთიწკჷმა აკოკათაფას, ნამუქჷთ 1950-იან წანეფს საბერძნეთიშ ერუანულ პოლიტიკათ გინირთჷ.[5] თურქ კვიპროსალეფს დიო ბრიტანეთიშ გამაგალაშ გაგჷნძორება ოხუჯუდეს, უკული კოკიშ თურქეთშა ანექსია ქიმითხუეს, ნამუშოთ დარსხუეს ტაქსიმი: კვიპროსიშ გორთუალა დო ოორუეშე თურქულ პოლიტიკურ ართულიშ გოჭყაფა.[6] 1950-იან წანეფს რინელ ნაციონალისტურ ნძალობუაშ უკული, კვიპროსის ზოხორინალაქ მიაჩჷ 1960 წანას. 1963–64 წანეფიშ კრიზისის ჯარალუეფს შქას ახალ ნძალობუაქ მაჸუნჷ, ნამუქჷთ 25,000-შე უმოს თურქ კვიპროსალ [აძვილებურ რდჷ ანკლავეფშა გეგნოხორელედესკონ დო თურქ კვიპროსალეფიშ პოლიტიკურ წჷმმარინაფალაქ მეჭყორდჷ. 1974 წანაშ 15 კვირკვეს, სახენწჷფო მინორთა იქუეს ბერძენ კვიპროსალ ნაციონალისტეფქ[7] დო საბერძნეთიშ ოურდუმე ხუნტაშ ელემენტეფქ.[8] ათე ქიმინუეფქ გჷმიჭანუ თურქეთიშ მინოკათუა კვიპროსშა 20 კვირკვეს,[9] ნამუქჷთ ოორუე კვიპროსიშ ასეიან ტერიტორია ქჷდიჸუნუ დო 150,000-შე უმოს ბერძენ კვიპროსალი[10] დო 50,000 თურქ კვიპროსალ ტოლვილო გინაშქუ.[11] კვიპროსიშ ოორუეშე სეპარატისტულ კვიპროსიშ თურქულ სახენწჷფოქ ართგან დეკლარაციათ დირსხჷ 1983 წანას, ნამუთ ერეფოშქაშე ჯარალუაქ ფართოთ გადღანუ დო ხვალე თურქეთიშით რე აღიარებული. ათე მოლინეფ დო შედეგო მეღებულ პოლიტიკურ ვითარება კჷნე უგნუჭყვიდუ ნირზიშ მეკონ რე.

კვიპროსი რე წჷმოძინელ წჷმმარინაფონ დემოკრატია ოსადიე მაღალმიშნაველამ ეკონომიკათ დო ძალამ მაღალ ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსით.[12] კოკიშ ინტენსიურ სქირონაშქა ზუღაშ კლიმატ დო დინდარ კულტურულ მონძალა, ნამუთ იკათუანს მუჭოთ ბერძენულ, თეშ თურქულ ელემენტეფს,[13] თის ართ-ართ თარ ტურისტულ მიოწურაფუთ გინმაშქვნს.[14] კვიპროს რე ერეფიშ წორომაჸალობაშ მაკათურ დო უგინობირაფუობაშ ყარაფიშ დჷმარსხუაფალ მაკათური, სოიშახ 2004 წანას ევრორსხუს აკათუდჷნ;[15] კვიპროს განწეხანიშ მეძენას ეთმისქილიდუანდჷ ჯგირ ურთიართობეფს ნატოწკჷმა დო 2024 წანას გჷმოაცხადუ მუშ გასარხუა ოფიციალურ კათაფაშ გეშა.[16]

ქიანაშ ჯოხოდვალა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
  • ოფიციალური - კვიპროსიშ რესპუბლიკა
  • ოდაბადური - ბერძნული — Κύπρος; Kypriake Dimukratia; თურქული — Kibris; Kibris Cumhuriyeti.
  • ეტიმოლოგია - ჯოხოდვალა მოურს ლინჯიშ ლათინურ ფორმაშე cuprum, კვიპროსი უჯვეშაში ბორჯიშე ჩინებული რე ლინჯიშ ობადეეფით.

კომენტარეფი

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
  1. ↑ საბერძნეთიშ ერუანულ ჰიმნიქ 1966 წანას მინისტრეფიშ სხუნუშ გინოჭყვიდირით იჸუ მეღებულქ.[1]
  2. ↑ დე იურე 1914 წანაშა

რესურსეფ ინტერნეტის

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

სქოლიო

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
  1. ↑ National Anthem. კითხირიშ თარიღი: 3 June 2015.
  2. ↑ CENSUS OF POPULATION AND HOUSING 2021: PRELIMINARY RESULTS BY DISTRICT AND MUNICIPALITY/COMMUNITY. კითხირიშ თარიღი: 2024-03-10.Census of Population and Housing 2021: Final Results - gov.cy (en-US) (2024-08-09). კითხირიშ თარიღი: 2024-10-01.
  3. ↑ Pariona, Amber. “Biggest Islands In The Mediterranean Sea By Area“, WorldAtlas, 4 August 2017. კითხირიშ თარიღი: 11 May 2018. (en) Nag, Oishimaya Sen. “The Most Populated Islands In The Mediterranean Sea“, WorldAtlas, 15 August 2017. კითხირიშ თარიღი: 11 May 2018. (en) 
  4. ↑ Treaty of Lausanne. კითხირიშ თარიღი: 7 October 2014.
  5. ↑ (2008) The Government and Politics of Cyprus. Peter Lang, ხს. 48. ISBN 978-3-03911-096-4.  (2009) Historical Dictionary of Cyprus. Scarecrow Press, ხს. 25. ISBN 9780810862982. 
  6. ↑ (2012) Beyond a Divided Cyprus: A State and Society in Transformation. Palgrave Macmillan, ხს. 104. ISBN 978-1-137-10080-1. 
  7. ↑ Mallinson, William (2005). Cyprus: A Modern History. I. B. Tauris, ხს. 81. ISBN 978-1-85043-580-8. “website“, BBC News, 4 October 2002. კითხირიშ თარიღი: 25 October 2009. 
  8. ↑ Hoffmeister, Frank (2006). Legal aspects of the Cyprus problem: Annan Plan and EU accession. EMartinus Nijhoff Publishers, 34–5 ხს.. ISBN 978-90-04-15223-6. 
  9. ↑ Eyal Benvenisti (23 February 2012). The International Law of Occupation. Oxford University Press, ხს. 191. ISBN 978-0-19-958889-3. 
  10. ↑ Barbara Rose Johnston, Susan Slyomovics. Waging War, Making Peace: Reparations and Human Rights (2009), American Anthropological Association Reparations Task Force, p. 211 Archived 12 April 2016 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. Morelli, Vincent. Cyprus: Reunification Proving Elusive (2011), DIANE Publishing, p. 10 Archived 13 April 2016 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
  11. ↑ Borowiec, Andrew. Cyprus: A Troubled Island (2000), Greenwood Publishing Group, p. 125 Archived 12 April 2016 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
  12. ↑ (2005) The Management of Tourism. SAGE, ხს. 273. ISBN 978-0-7619-4022-7. Richard Sharpley (16 May 2012). Tourism Development and the Environment: Beyond Sustainability?. Routledge, ხს. 296. ISBN 978-1-136-57330-9.  (2002) Tourism and Development: Concepts and Issues. Channel View Publications, ხს. 334. ISBN 978-1-873150-34-4. 
  13. ↑ Cyprus | History, Flag, Map, & Facts | Britannica (en) (2025-10-21). კითხირიშ თარიღი: 2025-10-22.
  14. ↑ Cyprus | History, Flag, Map, & Facts | Britannica (en) (2025-06-03). კითხირიშ თარიღი: 2025-06-06.
  15. ↑ The Non-Aligned Movement: Background Information. Non-Aligned Movement (21 September 2001). კითხირიშ თარიღი: 19 January 2010. ევროზონას თიქ 2008 წანას ქაკათჷ.Human Development Index (HDI)–2011 Rankings. Stanford University. კითხირიშ თარიღი: 17 November 2019.
  16. ↑ Cyprus Wants U.S. Help to Join NATO, But Turkey Stands in the Way (7 December 2024). კითხირიშ თარიღი: 13 December 2024.


wikistub ათე სტატია მერკე რე.
თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ.
გორილი რე "https://xmf.wikipedia.org/w/index.php?title=კვიპროსი&oldid=249534"-შე