ლეოპოლდ სედარ სენგორი
| ლეოპოლდ სედარ სენგორი Léopold Sédar Senghor | ||
 სენგორი 1978 წანას | ||
| სენეგალიშ მა-1 პრეზიდენტი | ||
|---|---|---|
| პოსტის გერინაშ ბორჯი | ||
| 6 ეკენია, 1960 – 31 ქირსეთუთა, 1980 | ||
| პრემიერ-მინისტრი | მამადუ დია აბდუ დიუფი | |
| წიმოხონი | პოსტიქ გიჭყჷ | |
| მონძე | აბდუ დიუფი | |
მალიშ ფედერაციაშ ფედერალური ასამბლეაშ პრეზიდენტი | ||
| პოსტის გერინაშ ბორჯი | ||
| 17 ღურთუთა, 1960 – 20 მარაშინათუთა, 1960 | ||
| წიმოხონი | პოსტიქ გიჭყჷ | |
| მონძე | პოსტიქ გეუქვჷ | |
| დუნაბადი | 9 გჷმათუთა, 1906
ჟოალ-ფადიუტი, საფრანგეთიშ ბჟადალი აფრიკა | |
| ნაღურა | 20 ქირსეთუთა, 2001 (95 წანერი)
ვერსონი, საფრანგეთი | |
| მენოღალობა |  სენეგალი საფრანგეთი | |
| პოლიტიკური პარტია | სენეგალიშ სოციალისტური პარტია | |
| გონათაფა | პარიზიშ უნივერსიტეტი | |
| რელიგია | კათოლიციზმი | |
| ხეშმოჭარუა |  | |
ლეოპოლდ სედარ სენგორი (ფრანგ. Léopold Sédar Senghor; დ. 9 გჷმათუთა, 1906 — ღ. 20 ქირსეთუთა, 2001) — სენეგალარი პოლიტიკოსი დო პოეტი, სენეგალიშ მა-1 პრეზიდენტი 1960-1980 წანეფს.[1]
გურაფულენდჷ ოშურიელე სემინარიას. მარა 20 წანერი რდუნ თეშ თეოლოგიაშ გურაფა ქიმიოტუ დო გურაფა გაგინძორჷ დაკარიშ ლიცეუმს. 1928 წანაშე გურაფულენდჷ საფრანგეთის, პარიზიშ უნივერსიტეტის. სენგორქ გინირთჷ აფრიკულ ნინეფიშ დო ცივილიზაციაშ პროფესორო.[2] 1939 წანაშე მონაწილენდჷ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას. 1940 წანას სენგორი გერმანალეფქ ოჭოფეს დო გოუტეს ოკონცენტრაციე კარეშა, სოდეთ ჟირ წანას სქიდუდჷ. ჸათე ბორჯის ჭარჷ თიქ კაბეტი შანულობაშ ლერსეფი დო პოემეფი. ოკონცენტრაციე კარეშე გადუდიშულაფაშ უკულ, ქაკათჷ ფრანგულ აწმარენჯობას ნაცისტური გერმანიაშ მეხჷ.[3]
მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თებაშ უკულ, გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო, მუჭოთ სენეგალიშ წჷმმარინაფალი. 1948 წანას, სენგორქ დარსხუ სენეგალიშ დემოკრატიული პარტია. 1951 წანას სენგორქ კინ ახალშო იჸუ გიშაგორილქ ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1956 წანას, საფრანგეთიშ თარობაქ ფრანგულ კოლონიეფს ავტონომიურ მართუალაშ ნება ქიმეჩჷ.[4]
1959 წანას, სენგორიშ ინიციატივათ გიჭყჷ ხანკუნტა მალიშ კონფედერაციაქ, გამუთ იკათუანდჷ ავტონომიურ ართულეფს: სენეგალს, სუდანს (მალი), დაჰომეას (ბენინი) დო ჟიმოლენ ვოლტას (ბურკინა-ფასო). 1959 წანას, სენგორქ საფრანგეთიშ თარობას ზოხორინელობა მოთხუ. მალიშ კონფედერაცია არსებენდჷ ჭიჭე ხანს, დო 1959 წანაშ მარაშინათუთაშო თიქ აკოცუ. შედეგო, სენეგალქ გინირთჷ ზოხორინელ რესპუბლიკათ, ნამუშ მაართა პრეზიდენტო იჸუ გიშაგორილქ სენგორქ.[5]
1962 წანას, სენგორიშ პროტეჟექ დო პრემიერ-მინისტრიქ, მამადუ დიაქ მანწყუ სახენწჷფო გინორთა, სენგორიშ მართუალაშ მეხჷ. მარა სენეგალარეფიშ უმეტაშობაქ ხუჯი დუკინჷ სენგორს, შედეგო დიაშ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებაქ მარცხით გეთუ. დია ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. ართ წანაშ უკულ სენგორქ კინ ახალშო იჸუ გიშაგორილქ პრეზიდენტო.[6]
მართუალაშ გოძვენას, სენგორი ოცადუდჷ სენეგალიშ, თიშ ჯარალუაშ მოდერნიზაციას დო ეფექტურო ოლიმუდჷ კორუფციას. აგინძორენდჷ საფრანგეთიწკჷმა დო მეძობელ სახენწჷფოეფწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. სენგორი რდჷ აფრიკული სოციალიზმიშ დო ნეგრიტიუდიშ ადვოკატი. სენგორიშ სოციალისტური იდეეფი გერსხუდჷ დემოკრატიას, ჰუმანიზმის. მარტინიკალი ემე სეზერი დო გვიანარი ლეონ-გონტრან დამასიწკჷმა ართო სენგორი რდჷ ლიტერატურულ გემაჸვენჯობაშ — ნეგრიტიუდიშ ართ-ართი დუმარსხუაფალი.[7] 1947 წანას, სენგორქ დარსხუ ლიტერატურული ჟურნალი "Présence Africaine", ნამუთ სისტემატურო ობჟინუანდჷ აფრიკალი ავტორეფიშ ნახანდეფს.[8]
სენგორი, თაშნეშე რდჷ შანულამ პოეტი დო ლიტერატორი. თიშ ნაჭარეფიშე ეიოშანალი რე: ოროშ ობირეშეფი (1956), უჩა საწირე (1948), ეთიოპიური პოემეფი (1956), სერიშ ობირეშეფი (1961), კაბეტი ელეგიეფი (1979), პოეტური მონძეობა (1990). 1984 წანას, სენგორქ გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ აკადემიაშ მაკათურო. ჸათე მეჭირინაფათ თიქ გინირთჷ მაართა აფრიკალ მაკათურო ჸათე ორგანიზაციას.[9]
1980 წანას, სენგორქ პრეზიდენტიშ პოსტიშე გეგნოდირთჷ დო პოლიტიკაშე მიდართჷ. ღურაშახ თინა საფრანგეთის ცხოვრენდჷ. 1988 წანას სენგორქ გჷმაბჟინუ მემუარეფი: ნამუთ ბწანს მა: ნეგრიტიუდი, ფრანგულობა დო საართო ცივილიზაცია.