მატიე კერეკუ

მატიე კერეკუ Mathieu Kérékou
კერეკუ 2006 წანას
ბენინიშ პრეზიდენტი
პოსტის გერინაშ ბორჯი
4 პირელი, 1996 – 6 პირელი, 2006
პრემიერ-მინისტრი	ადრიენ უნგბედჟი
წიმოხონი	ნისეფორ სოგლო
მონძე	იაიი ბონი
პოსტის გერინაშ ბორჯი
26 გჷმათუთა, 1972 – 4 პირელი, 1991
პრემიერ-მინისტრი	ნისეფორ სოგლო
წიმოხონი	ჟიუსტენ აჰომადეგბე-ტომეტინი
მონძე	ნისეფორ სოგლო
დუნაბადი	2 ეკენია, 1933 კუარფა, ფრანგული დაჰომეა
ნაღურა	14 გჷმათუთა, 2015 (82 წანერი) კოტონუ, ბენინი
მენოღალობა	ბენინი
პოლიტიკური პარტია	ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია
ხეშმოჭარუა

მატიე კერეკუ (დ. 2 ეკენია, 1933 — ღ. 14 გჷმათუთა, 2015) — ბენინარი პოლიტიკოსი, ბენინიშ პრეზიდენტი 1972-1991 დო 1996-2006 წანეფს.

დებადჷ 1933 წანას, ფრანგული დაჰომეაშ (თეხანური ბენინი) ოფუტე კუარფას. ოურდუმე გონათაფა მიღჷ მალის დო სენეგალს. 1960 წანას ქაკათჷ საფრანგეთიშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს. დაჰომეაშ ზოხორინელობაშ უკულ, 1961-1963 წანეფს რდჷ პრეზიდენტ იუბერ მაგაშ ადიუტანტი. ხეშულობაშა მორის კუანდეტეშ მულაშ უკულ, ქუდარინეს ოურდუმე რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯო. 1968-1970 წანეფს კერეკუ გურაფულენდჷ საფრანგეთის. ოდაბადეშა დორთაშ უკულ გინირთჷ მაიორო დო ქიდეკინჷ აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ შტაბიშ უნჩაშიშ გამაკოჩიშ პოსტი.

1972 წანაშ 26 გჷმათუთას, კერეკუქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა, ქუდახუ მართუალაშ ტრიუმვირატული ფორმა - ოპრეზიდენტე სხუნუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. მართუალაშ მაართა წანეფს, ხუჯი დუკინჷ ნაციონალიზმის. კერეკუქ გჷმაცხადჷ: "ჩქინ რევოლუციას ვასაჭირჷ ურცხოული იდეოლოგია. ჩქი ვამოკონა კომუნიზმი, ვართ სოციალიზმი დო ვართ კაპიტალიზმი. ჩქი მიღუნა ჩქინ დორხველური დაჰომეური სოციალური დო კულტურული სისტემა". მარა 1970 წანაშ 30 გერგობათუთას კერეკუქ გეგმაცხადჷ ქიანას მარქსისტ-ლენინისტური იდეოლოგიაშ გოჭყაფა. კერეკუქ ქიანას ჯოხო დუთირუ დო ქიგიოდუ ბენინი. ნაციონალიზაფილქ იჸუ ბანკეფქ დო ონაფთობე ინდუსტრიაქ. ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტიაქ გინირთჷ ხვალახე მამართალ პარტიათ. 1980 წანას, რევოლუციურ ერუანულ ასამბლეაქ კერეკუ ოფიციალურო გეგშაგორჷ ბენინიშ პრეზიდენტო. 1987 წანას კერეკუქ აკოანჯარაფილ ნძალეფ ქიდიტუ.

გალენურ პოლიტიკას, ძალამს გეუფრაშჷ ბენინიშ ურთიართალაქ საფრანგეთიწკჷმა დო აფრიკაშ ქიანეფწკჷმა. საფრანგეთიშ პრეზიდენტის ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენს ოშქურუდჷ მარქსისტული იდეოლოგიაშ გოფაჩუაშა ბჟადალ აფრიკას დო თეშ სააწმარენჯოთ გინოჭყვიდჷ შანულამ ბიჯგეფიშ გინოდგუმა. ჟისკარ-დ’ესტენს ხუჯი დუკინეს ფელიქს უფუე-ბუანქ (კოტ-დ’ივუარი), გნასინგბე ეიადემაქ (ტოგო), მობუტუ სესე სეკოქ (ზაირი) დო ჰასან II-ქ (მაროკო). თენეფქ ბენინიშ დიპლომატიური იზოლაციაშ მოხ გინოჭყვიდეს ბენინიშ ეკონომიკური დისტაბილიზაცია, თაშნეშე სახენწჷფო გინორთაშ მონწყუალა. ფრანგი ოურდუმე მოღალეშ ბობ დენარიშ მანჯღვერალათ, 1977 წანაშ 17 ღურთუთას, დაქირებულ ჯარიშკოჩეფქ ონიშოლიშ დო ბენინიშ უშხუაშ ნოღაშ კოტონუშ დაკინება მინდომეს, მარა უშედეგეთ (ოპერაცია კრევეტი).

1970-იან წანეფიშ ნაციონალიზაციაშ პოლიტიკას ბენინიშა მუთუნნერ პოზიტიურ შედეგ ვამუღალუ. ხოლო უმოსო გეუფრაშჷ ქიანაშ ეკონომიკურ ჸოფირალაქ. 1980-იან წანეფშე, ჭიეჭიეთ, კერეკუქ პოლიტიკურ კურსიშ თირუა ქიდიჭყჷ. 1980-იან წანეფს არდგილი უღუდჷ დემონსტრაციეფს, გაფიცვეფს დო შხვა არეულობეფს. 1980-იან წანეფიშ დათებუს კერეკუქ გემშეღჷ მიარეპარტიული სისტემა, ქიანაქ ოფიციალურო ქოთქუ ვარია მარქსისტულ იდეოლოგიაშ გეშა. ბენინქ ობაზარე ეკონომიკაშა გინილჷ.

1991 წანაშ გიშაგორუეფს, კერეკუქ დემარცხჷ ნისეფორ სოგლოწკჷმა. მარა 1996 წანას კერეკუქ კინ დართჷ ხეშულობას, თე წანაშ გიშაგორუეფს გომორძგუაშ უკულ. 2001 წანას კინ ახალშო იჸუ გიშაგორილქ პრეზიდენტო. კერეკუქ კინ გაგინძორჷ ლიბერალური პოლიტიკაშ დო დემოკრატიზაციაშ კურსი.

პრეზიდენტიშ ვადაშ თებაშ უკულ, პოლიტიკაშე მიდართჷ დო ცხოვრენდჷ კოტონუს დო ნატიტინგუს. 2014 წანაშ კერეკუქ სინთелექ გეუფრაშჷ. ჸათეშ გეშათ საფრანგეთშა მიდართჷ დო თექ კურნალენდჷ. უკულ ბენინშა დირთჷ. კერეკუქ ღურჷ 2015 წანაშ 14 გჷმათუთას, 82 წანერქ.