დინორეშა გინულა

მორი არინორი

ვიკიპედიაშე
მორი არინორი
მორი არინორი
მორი არინორი
იაპონიაშ გონათუაშ მინისტრი
პოსტის გერინაშ ბორჯი
1885 წანაშ 22 ქირსეთუთა – 1889 წანაშ 12 ფურთუთა
მონარქი  იმპერატორი მეიძი
პრემიერ-მინისტრი  იტო ჰირობუმი, კუროდა კიიოტაკა
წიმოხონიოკი ტაკატო
მონძეენომოტო ტაკეაკი

დუნაბადი23 მარაშინათუთა, 1847
კაგოსიმა, საცუმაშ ჰანი, ტოკუგავაშ სიოგუნატი
ნაღურა2 ფურთუთა, 1889 (41 წანერი)
კოძიმაჩი, ტოკიო, იაპონიაშ იმპერია
ღურაშ ბაძაძიჸვილუა
მენოღალობაიაპონია
ერუანობაიაპონარი
პროფესიადიპლომატი
საქვარუაპოლიტიკოსი, გუმანათებელი

ვისკონტ მორი არინორი (იაპონ. 森 有礼; დ. 23 მარაშინათუთა, 1847 — ღ. 12 ფურთუთა, 1889) — მეიძიშ ბორჯიშ იაპონარ სახენწჷფო მოღალე, დიპლომატ დო იაპონიაშ თეხანური ოგონათუე სისტემაშ დჷმარსხუაფალი.

მორი არინორი ნინალენდჷ იაპონიაშ პირველ გონათუაშ მინისტრიშ პოსტის იტო ჰირობუმიშ პირველ კაბინეტის. თიქ გინომაჭყვიდირე როლ ილაჸაფუ იაპონიაშ იმპერიაშ ოგონათუე სისტემაშ ფორმირებას. ინოუე კოვაშიწკჷმა ართო, თიქ 1886 წანაშე მუსხირენ ზოჯუაშ გიშაშქუმალათ გაჭყჷ იაპონიაშ გონათუაშ ოსხირი, ნამუთ ითოლწონენდჷ დაჭყაფური, ოშქაშე დო რსულ სკოლეფიშ სისტემაშ, თაშნეშე იმპერიულ უნივერსიტეტეფიშ სისტემაშ დორსხუაფას. თენა რდჷ გინმაჭყვიდირე ბიჯგი მეიძიშ ეპოქას იაპონიაშ მოდერნიზაციაშ შარას.[1]

მორიქ დებადჷ საცუმაშ ჰანს (ამდღანერ კაგოსიმაშ პრეფექტურას), სამურაეფიშ ფანიას. გურაფა საცუმაშ ჰანიშ ბჟადალურ გურაფაშ სკოლა „კაისენჯოს“ მიღუ. 1865 წანას, თიქ სტუდენტო ლონდონიშ ოუნივერსიტეტე კოლეჯშა (კაბეტ ბრიტანეთი) მიდართ, სოდეთ ბჟადალურ მათემატიკას, ფიზიკას დო ოზუღე საქმეშ რკვიებას გურაფულენდჷ. იაპონიაშა მეიძიშ რესტავრაციაშ დოჭყაფათ ხეთეშე დირთუ დო ახალ თარობას ანდა შანულამ სათარობო პოსტ დეკუ.

1871-შე 1873 წანაშა, მორი იაპონიაშ პირველ ჸენჯ რდჷ ააშ-ს. თექ რინაშ ბორჯის, თიქ ძალამ დეინტერესჷ ბჟადალურ გურაფაშ მეთოდეფით დო ჯარალობურ ინსტიტუტეფით. იაპონიაშა დორთაშ უკული, თიქ „მეიროკუშა“ გაჭყჷ — იაპონიაშ პირველ მენცარულ-ინტელექტუალურ ჯარალუა.

მორი „მეიძიშ გონათუაშ“ ყარაფიშ მაკათურ რდჷ. თინა გიშმეშუ რელიგიაშ დუდშულობაშო, ოერო (სეკულარულ) გურაფაშო, ოსურეფიშ ალმანგ ნებეფშო (ხონარიშ მეჩამაშ მეხჷ) დო ერეფოშქაშე სამართალიშ პატჷცემას. თიშ არძაშე გიშაკერზაფილ არზ იაპონურ ნინაშ ვარება დო ინგლისურიშ მეღება რდუ.

1875 წანას, თიქ „შოჰო კოსუჯო“ (იაპონიაშ პირველ ოვაჭარე კოლეჯი) დარსხჷ, ნამუთ ჰიტოცუბაშიშ უნივერსიტეტიშ წჷმოხონ რდუ. თეშ უკულ თინა რდუ ჸენჯ ცინიშ ჩინეთს, გალენუი საქვარეფიშ მინისტრიშ გამაკოჩი, ჸენჯ კაბეტ ბრიტანეთის დო გურაფაშ სამინისტროშ მაღალ პოსტიშ პიჯი.

იტო ჰირობუმიქ მუშ პირველ თარობაშა გურაფაშ მინისტრო ქუდარჷნუ. თე პოსტის თინა 1886-შე 1889 წანაშა მოღალენდჷ. თე ბორჯის თიქ იაპონიაშ გურაფაშ სისტემაშ „მორისიშ რეფორმეფი“ მანჯჷ, ნამუთ ითოლწონენდჷ 6-წანიან უციო ართობურ წოროგურაფა დო გაჭყჷ უმაღალაშ სკოლეფ ელიტურ კატეგორიაშ კათაშო. თიშ ხემანჯღვერალათ, სამინისტროქ კონტროლ გაჸონიერ სკოლეფიშ გეგმეფშა, სოდეთ წჷმი წჷმუკინ ზნეობრურ გურაფას დო ქიანაშ ართგულობას, მარა უმაღალაშ გურაფას ინტელექტუალურ დუდშულულა გაშქჷ.

1889 წანას, ზუსტას მეიძიშ კონსტიტუციაშ გჷმოცხადებაშ დღას, მორის ულტრანაციონალისტიქ ხამუთ დოჭკირჷ. მორიქ მაჟირა დღას დოღურჷ. მაჸვილარ გადაჩხირებულ რდუ თიშ გეშა, ნამჷ-და მორი ჟირ წანაშ კინოხ ისეშ ოხვამერიშ რინაშის რელიგიურ წესეფშ უდუთხილუობაშ გეშა; სამანგათ, იჩიებჷდეს, ნამჷ-და მორის ოხვამეშა მინულაშის მადვალარ ვამუნწყუმუ დო ჯეგე ფარდას ლაჸუტით (ხეშკეტით) გინუკონჷნ.[2]

რესურსეფ ინტერნეტის

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
  1. ↑ 森有礼|近代日本人の肖像 (ja). კითხირიშ თარიღი: 2023-12-14.
  2. ↑ Smith 1997, pp. 87–88