რუჰოლა ხომეინი
| რუჰოლა ხომეინი روحالله خمینی | ||
.jpg) რუჰოლა ხომეინი 1980-იან წანეფს | ||
| ირანიშ უჟინაშ ლიდერი | ||
|---|---|---|
| პოსტის გერინაშ ბორჯი | ||
| 3 ქირსეთუთა, 1979 – 3 მანგი, 1989 | ||
| პრეზიდენტი | აბოლჰასან ბანისადრი მოჰამედ ალი რაჯაი ალი ხამენეი | |
| წიმოხონი | მუ, მუჭოთ რევოლუციაშ ლიდერი | |
| მონძე | ალი ხამენეი | |
| დუნაბადი | 17 მესი, 1900 ხომეინი, ირანი | |
| ნაღურა | 3 მანგი, 1989 (89 წანერი) თეირანი, ირანი | |
| ნთხორუ აბანი | ხომეინიშ მავზოლეუმი | |
| მენოღალობა |  ირანი | |
| ალმასქუ | ხადიჯე საქაფი | |
| სქუალეფი | 7 | |
| გონათაფა | ყუმიშ სემინარია | |
| რელიგია | შიიზმი | |
| ხეშმოჭარუა |  | |
რუჰოლა მოსტაფავი მუსავი ხომეინი (დ. 17 მესი, 1900 — ღ. 3 მანგი, 1989) — ირანალი ოშურიელე მოღალე დო პოლიტიკოსი, ირანიშ უჟინაშ ლიდერი 1979-1989 წანეფს.
ბიოგრაფია
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]დებადჷ ცენტრალურ ირანს. მიღჷ რელიგიური გონათაფა. თიშ ინტერესეფიშ სფერო რდჷ თეოლოგია, ისლამური იურისპრუდენცია დო ფილოსოფია.[1] ბორჯიშ გოძვენას მიპალუ შანულამი რელიგიური პოპულარობა. 1960-იან წანეფშე აქტიურო ოპონირენდჷ ირანიშ შაჰიშ, მოჰამედ რეზა ფეჰლევიშ ხეშულობას დო აკრიტიკენდჷ ირანიშ მოდერნიზაციაშ პოლიტიკას (ჩე რევოლუცია).[2] ჸათე პოლიტიკური აქტივიზმიშ გეშა, ხომეინი ოჭოფეს დო ირანშე გეგნახორეს. თინა დიო ერაყის ცხოვრენდჷ დო უკულ საფრანგეთის.[3] მარა ურცხოეთიშე ხოლო ვემუტებუ ლჷმა შაჰიშ მართუალაშ მეხჷ. ხომეინიშ იდეოლოგიათ, ხეშულობაშ წყუ ოკო რდუკო რელიგია - ისლამი დო ქიანაშ მართუალა ოკო გერსხილ რდუკო ისლამური კანონეფს.
1970-იან წანეფშე ირანიშ დინახალე ჸოფირალაქ გეუფრაშჷ. ქიანა სერიოზული ეკონომიკური პრობლემეფიშ წოხოლე გერდჷ. არდგილი უღუდჷ პოლიტიკური რეპრესიეფს. უკმაყოფილე ირანალეფი აქტიურო გიშმეშეს შაჰიშ ხეშულობაშ სააწმარენჯოთ. 1979 წანაშო შაჰიქ ირანშე ინტუ (ირანიშ ისლამური რევოლუცია).[4] ხომეინიქ ურცხოეთიშე დირთჷ. ერუანული რეფერენდუმიშ შედეგო ოფიციალურო გეუქვჷ მონარქიაქ დო გიჭყჷ ისლამური რესპუბლიკაქ. ხომეინიქ გინირთჷ ირანიშ უჟინაშ ლიდერო, ნამუშ მართუალაშ თუდო რდჷ პოლიტიკური, ოურდუმე დო რელიგიური ინსტიტუციეფი. მეღებულქ იჸუ ახალი კონსტიტუციაქ.
ხომეინიშ მართუალა გერსხუდჷ ისლამური კანონეფს (შარიათი). კონწარი მეთოდეფით თხოზუდეს ოპოზიციას. ხომეინიშ ხეშულობაშ ბორჯის, ართ-ართ უშანულამაში მომენტი რდჷ ამერიკალი მძევალეფიშ კრიზისი, მუჟამსჷთ ირანალი სტუდენტეფქ გემნიჭკირეს ამერიკაშ საელჩოშა დო ამერიკალი დიპლომატეფი მძევალეფო გეჭოფეს.[5] კრიზისი იგინძარებუდჷ 444 დღაშ გოძვენას დო თექ ძალამს გაუფრაშჷ ამერიკა-ირანიშ ურთიართალა.
ხომეინიშ მართუალაშ ბორჯის იბურჯანდჷ ირან-ერაყიშ ლჷმა. ლჷმაქ დიჭყჷ ერაყიშ მიშაჭკირუათ ირანიშ ტერიტორიაშა. ლჷმა დოხოლაფირო 8 წანაშ გოძვენას მიშჷ დო თიქ შანულამი ეკონომიკური გავალი მიორინუ მუჭოთ ირანს, თაშნეშე ერაყის.[6]
ხომეინიშ მართუალაშ ეკონია წანეფს, ირანი ეკონომიკური პრობლემეფიშ დო საირქიანო იზოლაციაშ წოხოლე გერდჷ. მარა თეშ უმკუჯინალო, ხომეინის ირანიშ მახორუეფიშ უმენტაშობა ალურდჷ დო თის თვალუნდჷ ზოხორინელობაშ დო ისლამური იდენტობაშ სიმბოლოთ. ხომეინიქ ღურუ 1989 წანაშ 3 მანგის. თიშ ღურაშ უკულ, გეგინძორჷ ჸეთი პოლიტიკური ჸოფირალაქ, ნამუთ თიქ გაჭყჷ. თეხანური ირანს, ხომეინი მერჩქინელი რე მუჭოთ რელიგიური თაშნეშე რევოლუციური ლიდერო, ნამუქჷთ ქუდახუ მონარქია დო გაჭყჷ მართუალაშ ახალი სისტემა. ხომეინი მიშინუაფუდჷ ტიტულით "აიათოლა" - ღორონთიშ შანი.
ქოძირით თაშნეშე
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]ლიტერატურა
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]- Willett, Edward C. (2004). Ayatollah Khomeini. Rosen Publishing.