საქორთუო

ვიკიპედია-შე
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
საქორთუო
საქართველო
საქორთუო
საქორთუოშ
შილა
დევიზი: ძალა ერთობაშია
ჰიმნი: საქორთუოშ სახენწჷფო ჰიმნი
„თავისუფლება“


ნანანოღაTbilisi City Seal.svg ქართი

41°43′ ოორ. გ. 44°47′ ელ. გ. / 

უდიდაში ნოღა ქართი
ოფიციალური ნინა(ეფი) ქორთული
აფხაზური 1 [1]
თარობა გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა
 -  პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი
 -  პრემიერ-მინისტრი გიორგი გახარია
 -  პარლამენტიშ დუდმახვენჯი არჩილ თალაკვაძე
ფართობი
 -  გვალო 69 700 კმ2 (121-ა)
მახორობა
 -  2016 ფასებათ 3 720 400 კოჩი[2] (131-ა)
 -  მეჭედალა 65,1 კოჩი/კმ² 2
57,5 3 ად/კმ2 (113-ა)
ედპ (ჸუპ) 2016 ფასებათ
 -  გვალო $35.6 მილიარდი[3] (117-ა)
 -  ართ მახორუშე $9500 
აგი (2014) 0.754 (76-ა)
ვალუტა Sign of Georgian Lari.svg ლარი 4 (GEL)
ბორჯიშ ორტყაფუ UTC+04:00[4]
Internet TLD .ge
ოტელეფონე კოდი +995

1აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას ხოლო რე აფხაზური ნინა.

საქორთუო (ქორთულო: საქართველო) — ქიანა ევრაზიას, კავკაციას, უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლშე. ოორუეშე უხურგანს რუსეთიშ ფედერაცია, ობჟათეშე — სომხეთი დო თურქეთი, ბჟაეიოლშე — აზერბაიჯანი დო ბჟადალშე — უჩა ზუღა. საქორთუოს ოხორანს 3 713 804 კოჩი (2014). საქორთუოშ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა რე ქართი. ქიანაშ ოფიციალური ნინა რე ქორთული (აფხაზეთის აფხაზური ქორთულწკჷმა ართო). საქორთუო ტრანსკონტინენტური ქიანა რე დო ევროპა-აზიაშ სანძღოს იდვალჷ, მარა სოციალურო დო კულტურულო ევროპაშ ნორთი რე.

საქორთუოშ ასეიანი ტერიტორია ჯვეში ქუაშ ხანშე მოჸუნაფილი ირო დოხორელი რდჷ. კლასიკურ ანტიკური ხანს თაქ გოპეულუ მაართა ქორთულ სახენწჷფოეფქ: კოლხეთიქ დო იბერიაქ. თენა რდჷ გიოჭყაფალი ართამი ქორთული კულტურაშ დო სახენწჷფოშ. ქირსიანობა სახენწჷფო რელიგიათ მაანთხა ოშწანურას აღიარეს ბჟაეიოლ საქორთუოს, მარა თაქი თე რელიგიაქ დიო ხოლო მაართა ოშწანურაშე გისჷმუ. ქიანაქ ართამ მონარქიათ გინირთჷ 1008 წანას. იმპერიულ რუსეთიქ ქორთული დიხეფი მოზოგ-მოზოგო მიდეღჷ 1801-1866 წანეფს. რუსეთიშ რევოლუციაშ უკული საქორთუოქ კჷნ ზოხორინელ, დემოკრატიულ სახენწჷფოთ გინირთჷ, მარა ახალი დუდიშული ქიანა ხვალე სუმ წანას ქორდჷ (1918 - 1921). 1921 წანას საქორთუოქ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ რსხუშ ნორთო გჷნირთჷ. 1991 წანას ქიანაქ ზოხორინალა მიიღჷ დო ამდღარშახ ზოხორინელი რე.

ქიანაშ ჯოხოდვალა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ქიანაშ ჯოხო „საქორთუო“ მოურს „ქართ“ ქოქიშე, მუთ მერსხილი რე უჯვეშაშ ოტომე ჯოხოშა - „ქართუ“, „კარდუ“,

გეოგრაფია[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

საქორთუოშ ფიზიკურ რუკა

საქორთუო ევროპაშ დო აზიაშ ოკართაფუს, კავკაციას იდვალჷ. ბჟადალშე უხურგანს უჩა ზუღა, ოორუეშე - რუსეთი, ბჟაეიოლშე - აზერბაიჯანი დო ობჟათეშე თურქეთი დო სომხეთი.

საქორთუო თი უჯვეშაშ ოტრანსპორტე ოთხშარააკართუს იდვალჷ, ნამუთ მიორსხუანდჷ დო მიორსხუანს ოორუეშ დო ობჟათეშ, ბჟადალუშ დო ბჟაეიოლიშ ქიანეფს. თე შარას გინმიშჷ ევროპა-აზიაშ მიმარსხუაფალი ოტრანსპორტე მაგისტრალი - ჯვეში აბრეშუმიშ შარა.

  • ტერიტორია - ქიანაშ ფართობი რე 69.700 კვ.კმ. თანჯეფიშ სიგჷნძა - 1771 კმ.
  • ორთა - საქორთუო, მუჭოთ ედომუშამი კავკაცია ანდა გვალათ რე გიშაგორილი დო უმოსო ლაკადა დიხა რე.
  • ორთაშობური რესურსეფი: ტყალეფი, ჰიდროენერგია, მანგანუმი, რკინაში მადენი, ლინჯი, მორჩილი მუდანობათ ქუანოშქერი დო ნაფთობი, გვალაში დო ზუღაში კლიმატური კურორტეფი.
  • ქიანაში უდიდაში ნოღეფი
  • ქართი -ოხორანს 1 108 717 კოჩი
  • ბათუმი -ოხორანს 152 839 კოჩი
  • ქუთეში -ოხორანს 147 635 კოჩი
  • რუსთავი -ოხორანს 125 103 კოჩი
  • სოხუმი -ოხორანს 62 914 კოჩი

შხვა დიდი ნოღეფი:

დო შხვა...

საქორთუო ო.გ. 41o071 დო 43o351 დო ბ.გ. 40o041 დო 46o441-ს იდვალუაფუ.

სახენწჷფო[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

საქორთუო ოპარლამენტე რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოში მადუდე რე პრეზიდენტი, ნამუთ სხუნუშ ხეშუულაფაშ მანჯღვერჷთ რე. თარობაშ მადუდე - პრემიერ-მინისტრი. ქიანაშ უმაღალაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (235 მაკათური), ნამუთ ოთხ წანამოწანას ართიშახ ითირუ პროპორციული დო მაჟორიტარული სისტემათ.

  • ერუანული დღახუ - 26 მესი (1918), სახენწჷფობური დუდიშულაშ დღა.

საქორთუოშ თანჯეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ოსქჷრონე თანჯა საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალუ ნოწილს, დაბა ლესელიძეწკჷმა იჭყაფუ. უკული თინა მეჸუნს ფსოუს, ნამუთ ოდუდეს გვალა აგეფსთაწკჷმა ეჭოფუნს. საქორთუოშ ოორუე თანჯა უმოსო მეჸუნს კავკასიონიშ თარ წყარგმართალ ქჷნდჷრს. გვალა ვაციკფარსიშე გვალა შავიკლდეშა საქორთუოშ თანჯა გეჸუნს წყარგმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუეშე გვალა მყინვარწვერს დო გვერდით ქჷნდჷრს. ბჟაეიოლი თანჯა იჭყაფუ გვალა ტინოვროსოშე, გიმურს ალაზანიშ ვეშა, მეუნს წყარმალ ალაზანს, სოიშახ 1 კმ ვადოსქიდუ მინგეჩაურიშ წყაროთხილუწკჷმა წყარმალიშ კათაფაშა. საქორთუოშ ობჟათე თანჯა იჭყაფუ უჩა ზუღაწკჷმა, ოფუტე სარფის. თანჯა დიო მეჸუნს, უკული კვათჷნს ლაზისტანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნოწილს, მეჸუნს შავშეთის დო კჷნ კვათუნს არსიანიშ ქჷნდჷრს, ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო სომხეთიშ ვულკანურ გვალონას, ლოქიშ ქჷნდჷრს, წყარმალ ტკვარს დო იორიშ გაბარს.


ისტორია[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ქოძირით თარი სტატია საქორთუოშ ისტორიაშენი

საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე კოლხა (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ეგრისი) დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი).

1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა.

1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა.

1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა სუამიშ ართ-ართი მაკათური რე უკრაინაწკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო მოლდოვაწკჷმა ართო. საქორთუო რე უჩა ზუღაშ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით.

დემოგრაფია[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

2014 წანაშ ინფორმაციათ, ოფიციალურო საქორთუოს ოხორანს 3,713,804 მენოღალე:

დო შხვა.

ტერიტორიული მონწყუალა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე.

საქორთუოშ რეგიონეფი
რეგიონი ნანანოღა
1 აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა სოხუმი
2 სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი ზუგდიდი
3 გურიაშ აკანი ოზურგეთი
4 აჭარაჭ ავტონომიური რესპუბლიკა ბათუმი
5 რაჭა-ლეჩხუმიშ
დო თუდოლენი შონეშ აკანი
ამბროლაური
6 იმერეთიშ აკანი ქუთეში
7 სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი ახალციხე
8 დინოხოლენი ქართლიშ აკანი გორი
9 მცხეთა-მთიანეთიშ აკანი მცხეთა
10 თუდოლენი ქართლიშ აკანი რუსთავი
11 კახეთიშ აკანი თელავი
12 ქართი ქართი

დემოგრაფია[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

1989 წანაშ ეჭარუათ საქორთუოშ მახორობა 5,443,000 კოჩი რდჷ, 2002 წანაშო - 4,601,500. მუჭოთ რჩქჷნი, საქორთუოშ მახორობაქ 13 წანაშ დინოხოლე ართი ნოხუთალით მირკჷ. ეკონია პერიოდეფს საქორთუოს მოხვალამირ რთულ პოლიტიკურ მოლინეფქ დო მონკა სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ გჷმიჭანუ საქორთუოშ მახორობაშ ოგჷნაფალი ნორთიშ გუშულა თანჯეფსგალე. თეწკჷმა, მირკჷ დაბადებაქ დო ქჷმიძინჷ ღურუამობაქ დო ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ სიტუაციას ქინოლჷ. მუთ ოწაწჷ ქორთუეფს, 1989 წანას რდჷ 3,787,000 კოჩი, მუთ საქორთუოშ მახორობაშ 70,1%-ს აკმადგინანდჷ. 2002 წანას ქორთუეფიშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3,661,000 კოჩის, მუთ ქიანაშ მახორობაშ 83,8% რდჷ.

2006 წანაშ ოფიციალური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ცენტრალურ ხეშუულობაშ კონტროლირებად ტერიტორიას დოხოლაფირო 4.661.473 კოჩი, ოხორანს. მახორობაშ ძინაშ ტემპი აკმადგინანს 0,74%-ს.

ნოღეფიშ მახორობა

ქართი
ქართი
ქუთეში
ქუთეში
ბათუმი
ბათუმი

ნოღა აკანი მახორობა ნოღა აკანი მახორობა

რუსთავი
რუსთავი
გორი
გორი
ზუგდიდი
ზუგდიდი

1 ქართი ქართი 1 108 717 10 სამტრედია იმერეთი 25 318
2 ბათუმი აჭარა 152 839 11 ხაშური დინოხოლენი ქართლი 26 135
3 ქუთეში იმერეთი 147 635 12 სანაკი სამარგალო-ჟიმოლენი შონე 21 596
4 რუსთავი თუდოლენი ქართლი 125 103 13 ზესტაფონი იმერეთი 20 814
5 სოხუმი აფხაზეთი 62 914 14 მარნეული თუდოლენი ქართლი 20 211
6 გორი დინოხოლენი ქართლი 48 143 15 თელავი კახეთი 19 629
7 ზუგდიდი სამარგალო-ჟიმოლენი შონე 42 998 16 ახალციხე სამცხე-ჯავახეთი 17 903
8 ფუთი სამარგალო-ჟიმოლენი შონე 41 465 17 ქობულეთი აჭარა 16 546
9 ცხინვალი დინოხოლენი ქართლი 30 432 18 ოზურგეთი გურია 14 785
ათე სტატია რე ნორთი სერიაშე საქორთუოშ ისტორია
საქორთუოშ გერბი


უჯვეშაში ისტორია
დიაოხიშ ომაფე
კოლხეთიშ ომაფე
იბერიაშ ომაფე
ლაზიკა-ეგრისიშ ომაფე
ჯვეში დო ახალი ისტორიეფი
ტაო-კლარჯეთიშ ომაფე
აფხაზეთიშ ომაფე
ჰერეთიშ ომაფე
ქართლიშ ომაფე
კახეთიშ ომაფე
იმერეთიშ ომაფე
ქართლ-კახეთიშ ომაფე
სამცხე-საათაბაგო
ართოიანი ქორთული სახენწჷფო
რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას
უახალაში ისტორია
საქორთუოშ დრ
საქორთუოშ სსრ
საქორთუოშ რესპუბლიკა
საქორთუო

საქორთუოშ პორტალი
  •  •  

ეკონომიკა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ზოხორინელობაშ გუმოცხადებაშე ამდღარშახ იგინძორებუ საბაზარო რეფორმეფი. ეკონომიკაშ თარი დარგეფი რე ოფუტეშ მეურნება (ჩაი, ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინი, მანქანაშკიდანჯალა, მეტალურგია, ჰიდრორესურსეფი.

საბანკო-საფინანსო დო დაზღვიებაშ სისტემეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

დიდი ქორთუ, ილია ჭავჭავაძე „საადგილმამულო სათავადაზნაურო ბანკიშ“ ხემანჯღვერობაშ პერიოდის, დიო ხოლო 1883 წანაშე გაზეთ ივერიას ობჟინუანს მოშინაფილი ორგანიზაციაშ მუშობაშ შედეგეფს. თენა რდჷ მაართა ქორთული საბანკო-საფინანსო ინსტიტუტიშ მაართა საჯარო წჷმორინაფა.

ამდღა საქორთუოშ ეკონომიკაშ სექტორს მუშენს მუდგაზმარენი ძალიერი კომერციული ბანკი დო ბანკეფიშ ასოციაცია.

ვასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციეფი დო საფინანსო-საკრედიტო ხუჯიშდაკინებაშ (მხარდაჭერა) პროგრამეფი:

დაზღვიებაშ სისტემა:

სახენწჷფო ინსტიტუტეფი:


საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე კოლხეთი (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ეგრისი) დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი).

1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა.

1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა.

1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა სუამიშ ართ-ართი მაკათური რე უკრაინაწკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო მოლდოვაწკჷმა ართო. საქორთუო რე უჩა ზუღაშ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით.

ტერიტორიული მონწყუალა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე.

ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

  1. კოროცხუაფონი ერკებულიშ ელემენტი

{{ქიანაშ მუნაჩემეფი {{{1}}} | country flaglink2 | variant = | size = | name = | altlink = მორაგბეეფიშ ერუანული ნაკორობა | altvar = rugby }}

  1. საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლი 8
  2. Population. კითხირიშ თარიღი: 2 May 2016.
  3. World GDP Ranking 2015. კითხირიშ თარიღი: 13 May 2016.
  4. საქართველო გადავიდა UTC+4 ზონიდან UTC+3 ზონაში 2004 წლის 27 ივნისს, მაგრამ დაუბრუნდა UTC+4 ზონას 2005 წლის 27 მარტს[1][2].