საქორთუო
საქართველო საქორთუო |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| დევიზი: „ძალა ერთობაშია“ „ჭყანა ართობას რე” |
||||||
| ჰიმნი: საქორთუოშ სახენწჷფო ჰიმნი „თავისუფლება“ |
||||||
.svg) |
||||||
| ნანანოღა |  ქართი / | |||||
| უკაბეტაშ ნოღა | ქართი | |||||
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | ქორთულ აფხაზურ 1 [1] |
|||||
| თარობა | უნიტარულ საპარლამენტო რესპუბლიკა | |||||
| - | პრეზიდენტი | სალომე ზურაბიშვილი | ||||
| - | პრემიერ-მინისტრი | ირაკლი კობახიძე | ||||
| - | პარლამენტიშ დუდმახვენჯი | შალვა პაპუაშვილი | ||||
| ფართობი | ||||||
| - | გვალო | 69 700 კმ2 (121-ა) | ||||
| მახორობა | ||||||
| - | 2020 ფასებათ | 3 716 900 კოჩი 2[2] (131-ა) | ||||
| - | census | 3 713 804 3 | ||||
| - | მეჭედალა | 53.5 კოჩი/კმ² ად/კმ2 (137-ა) | ||||
| ედპ (ჸუპ) | 2016 ფასებათ | |||||
| - | გვალო | $35.6 მილიარდი[3] (117-ა) | ||||
| - | ართ მახორუშე | $9500 | ||||
| აგი (2020) | 0.754 (76-ა) | |||||
| ვალუტა |  ლარი 4 (GEL) |
|||||
| ბორჯიშ ორტყაფუ | UTC+04:00[4] | |||||
| Internet TLD | .ge | |||||
| ოტელეფონე კოდი | +995 | |||||
|
1აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას ოფიციალურ ნინა ქორთულ ნინაწკჷმა ართო რე აფხაზური ნინა.  |
||||||
საქორთუო (ქორთ. ⓘ) — სახენწჷფო ბჟაეიოლ ევროპას დო ბჟადალ აზიას.[5][6][7] კავკაციაშ რეგიონიშ ნორთი, ნამუსჷთ ბჟადალშე ომძღჷ უჩა ზუღა, ოორუე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს რუსეთიშ ფედერაცია, ობჟათე-ბჟადალშე — თურქეთი, ობჟათეშე — სომხეთი დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე — აზერბაიჯანი. საქორთუოშ ფართობ რე 69700 კმ2,[8] მახორობა — 3.7 მილიონ ადამიერი,[კომ. 1][9] ნამუშ ნასუმორ ოხორანს ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა ქართის. ქორთუეფი, რეგიონიშ ჯინჯიერ მახორუეფი, აკმადგინანა ქიანაშ მახორობაშ უმენტაშობას დო წჷმარინუანა თიშ ტიტულარულ ერს.
საქორთუოშ ასეიან ტერიტორია დოხორელ რე პრეისტორიულ ბორჯიშე, სოდე იდვალუაფუ მოსოფელიშ არძაშე ორდოიან ღვინიშ, ორქოშ მოპალუაშ დო ტექსტილიშ წარმებაშ აბანეფი.[10][11] კლასიკურ ხანს გიჭყჷ მუსხირენ ომაფექ, მუჭომით რდჷ კოლხეთი დო იბერია, ნამუეფქჷთ ოსხირ გუჭყეს თეხანურ ქორთულ სახენწჷფოშ გვირზილს. IV ოშწანურაშ დაჭყაფუს, ქორთუეფქ ოფიციალურო მიღეს ქირსიანობა, ნამუქჷთ ხე ქეშუნწყჷ საქორთუოშ ომაფეშ აკოკათუას. საქორთუოქ ორქოშ ხანს მიოჭირინჷ მაღალ შქა ოშწანურეფს, მუჟანსჷთ ქიანას უნჯღვერდეს დავით IV გაფუ დო მაფა თამარი. XV ოშწანურაშე დოჭყაფილი ომაფექ ქუდანთხჷ დო აკოცჷ შხვადოშხვა რეგიონალურ ჟისახენწჷფოეფიშ გაულათ, თინეფს შქას მონღოლეფიშ, ოსმალეთიშ დო სპარსეთიშით. თეშ უკული, 1801 წანაშე დოჭყაფილი, მოზოგ-მოზოგო ანექსირებულჷ რდჷ რუსეთიშ იმპერიაშა.
1917 წანაშ რუსეთიშ რევოლუციაშ უკული, საქორთუო კუნტა ხანით რდჷ ზოხორინელ რესპუბლიკა გერმანიაშ გინოფორუათ,[12] მარა 1921 წანას, ჭითა არმიაშით ეჭოფილქ დო ანექსირებულქ იჸუ დო სხუნუეფიშ რსხუშ ართ-ართ რესპუბლიკათ გჷნირთუ. 1980-იან წანეფს, ზოხორინალაშო ყარაფ უწაიათ იძინანდჷ, ნამუქჷთ 1991 წანაშ პირელს, საქორთუოშ სხუნუეფიშ რსხუშე გიშულა გჷმიჭანუ. გეჸვენჯ ვითწანურაშ უმენტაშობაშ განწეხანს ქიანას რდჷ ეკონომიკურ კრიზისი, პოლიტიკურ ვასტაბილურობა დო სეპარატისტულ ლჷმეფ აფხაზეთის დო სამაჩაბლოს. 2003 წანაშ თინჩალ ვარდეფიშ რევოლუციაშ უკული, საქორთუოქ ჸონიერო მანჯჷ პრობჟადალურ გალენურ პოლიტიკა, გენშეღჷ რანწკ ევროპაშ რსხუშა დო ნატოშა მიშაულარ დემოკრატიულ დო ეკონომიკურ რეფორმეფი. ბჟადალჸურე გინულაქ გჷმიჭანუ რუსეთწკჷმა ურთიართობეფიშ გაუფრაშება დო 2008 წანას რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა, ნამუთ ასეთ იგჷნძორებუ რუსეთიშით საქორთუოშ რეგიონეფიშ ოკუპაციათ.
საქორთუო რე წჷმმარინაფონი დემოკრატია, უნიტარულ საპარლამენტო რესპუბლიკა.[13][14] წუმმაძინე ქიანა ძალამ მაღალ ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსით დო წუმმაძინე ეკონომიკათ. 2003 წანაშე მანჯებულ მასშტაბურ ეკონომიკურ რეფორმეფქ გაჭყჷ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე დუდიშულ ბიზნეს ორენი, უმოს ეკონომიკურ დუდიშულა დო ქანთელუა, თაშნეშე ედპ-შ ძინაშ ართ-ართ არძაშე მაღალ ტემპეფი.[15] 2018 წანას, საქორთუოქ მაჟირა ქიანათ გჷნირთუ მარიხუანაშ ლეგალიზაციათ დო პირველ რე ჸოფირ სოციალისტური სახენწჷფოეფს შქას. საქორთუო ანდა ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ მაკათურ რე, თინეფს შქას: გოერო, ევროპაშ სხუნუ, ევროკონტროლი, BSEC, სუამი, ენერგეტიკული ჯარალუა. ასოციაცირებული ტრიოშ აკოდგინალუას საქორთუო ევროპაშ რსხუშა კათაფაშ ოფიციალურ კანდიდატ რე.[16] 2024 წანაშ გჷმათუთაშე, საქორთუოქ ტომბა პოლიტიკურ კრიზისშა ქენშანთხუ.
ეტიმოლოგია
საქორთუოშ ჯოხოდვალა
თარი სტატია: საქორთუოშ ჯოხოდვალა.
ჯვეშ ბერძენეფს (სტრაბონი, ჰეროდოტე, პლუტარქე, ჰომეროსი დო შხვ.) დო რომაალეფს (ტიტუს ლივიუსი, ტაციტუსი დო შხვ.) ორდოიან ბჟადალ ქორთუეფშა უჯოხოდეს კოლხეფი დო ბჟაეიოლ ქორთუეფშა — იბერიალეფი (Iberoi, Ἰβηροι კანკალე ბერძენულ წყუეფს).[17]
ჯოხოდვალა Georgia-შ მაართა შინუა იტალიურ ნინაშა ითარიღებუ 1320 წანათ, პიეტრო ვესკონტეშ მოსოფელიშ რუკას ლათ. mappa mundi.[18] ქიანაშ მოსოფელიშ რუკას მუკორჩქინაშ ორდოიან ბორჯიშე, ლათინურ ოქიანუს საქორთუოშ ჯოხოდვალა შხირას იჭარუდჷ მუჭოთ Jorgia.[19] გინნაჩემუს გერსხილ თეორიეფით, წჷმარინუ მოშარე ჟაკ დე ვიტრიქ, ნამუთ ქიანაშ ჯოხოდვალაშ გოჭყაფას ეთმენწყუნდჷ ქორთუეფს ჯეგე გერგიშ პოპულარობათ,[20] მორო ჟან შარდენი კოროცხუნდჷ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა Georgia მოურს ბერძენულ ზიტყვაშე γεωργός ('დიხაშმოხანდე'). ზიტყვა საქორთუო/ქორთუეფიშ თე ანდაოშწანურამ გოსხუნუეფ ასეშო უმენტაშო ვარებულ რე ომენცარე ჯარალუაშით, ნამუთ მიოწურუანს სპარსულ ზიტყვაშა gurğ/gurğān (گرگ, 'გერი'[21]) მუჭოთ საეგებიო ჯინჯიერ ზიტყვა.[22] თე ჰიპოთეზაშ მეჯინათ, მოგვიანეთ თე სპარსულ ზიტყვაშ ჯინჯ რდჷ გჷმორინაფილ ანდა შხვა ნინას, თინეფს შქას სლავურ დო ბჟადალევროპულ ნინეფს.[22][23]
მასქერულ ჯოხო რე საქართველო; 'ქორთუეფიშ დიხა', მოურს IX ოშწანურას შინელი, ქიანაშ ცენტრალურ რეგიონ ქართლიშ ჯოხოდვალაშე, ფართო გჷმორინაფაშის მიარზებუ შქა ოშწანურეეფიშ საქორთუოშ ომაფე XIII ოშწანურაშა.
შქა ოშწანურეეფიშ ქართლის ცხოვრებას მოშინაფილჷ რე თე ჯოხოდვალაშ ქორთუეფიშ წიმოხონ ქართლოსი, იაფეტიშ მოთაშმოთა, ნამუშ ჯოხოქ შქა ოშწანურეეფიშ მემეატიანეეფიშ მეჯინათ, გაჭყჷ ომაფეშ ჯოხოდვალა. მენცარეფ ფირქენა, ნამჷ-და ქიანაშ ჯოხო „საქორთუო“ მოურს „ქართ“ ქოქიშე, ნამუთ მერსხილ რე უჯვეშაში სათურო ჯოხოშა - „ქართუ“, „კარდუ“,
სახენწჷფო ჯოხოდვალა
1995 წანას მეღებულჷ საქორთუოშ კონსტიტუციაშ 2-ა ბირგულიშ მეჯინათ, სახენწჷფოშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რე საქართველო,[24]. საქორთუოშ ჟირ ოფიციალური ნინაშა (ქორთულ დო აფხაზურ) ქიანაშ ჯოხოდვალა რე საქართველო დო Қырҭтәыла (Kərttʷʼəla). 1995 წანაშ კონსტიტუციაშ მეღებაშახ დო სსრრ-შ აკოცჷმაშ უკულ ქიანაშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რდჷ „საქორთუოშ რესპუბლიკა“.[25][26]
ნამთინე ნინეფ აგჷნძორენა ქიანაშ ჯოხოდვალაშ რუსულ ვარიანტიშ გჷმორინაფას, Gruzia, ნამუშ თირუას საქორთუოშ ხეშუულება დიპლომატიურ კამპანიეფით ოცადუდჷ. 2006 წანაშე, ისრაელქ,[27] იაპონიაქ,[28] ობჟათე კორეაქ[29] დო უნგრეთიქ[30][31] ოფიციალურო გოთირუეს ქიანაშ ჯოხოდვალა ინგლისურ ვარიანტიშა Georgia.[32] 2020 წანას, ლიეტუვაქ მოსოფელს პირველ ქიანათ გჷნირთუ, ნამუქჷთ მიშეღჷ ჯოხოდვალა Sakartvelas ოფიციალურ ურთიართობეფშან.[33]
ისტორია
თარი სტატია: საქორთუოშ ისტორია.საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე კოლხა (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ეგრისი) დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი).
1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა.
1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა.
1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა სუამიშ ართ-ართი მაკათური რე უკრაინაწკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო მოლდოვაწკჷმა ართო. საქორთუო რე უჩა ზუღაშ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით.
გეოგრაფია
საქორთუო ევროპაშ დო აზიაშ ოკართაფუს, კავკაციას იდვალჷ. ბჟადალშე უხურგანს უჩა ზუღა, ოორუეშე - რუსეთი, ბჟაეიოლშე - აზერბაიჯანი დო ობჟათეშე თურქეთი დო სომხეთი.
საქორთუო თი უჯვეშაშ ოტრანსპორტე ოთხშარააკართუს იდვალჷ, ნამუთ მიორსხუანდჷ დო მიორსხუანს ოორუეშ დო ობჟათეშ, ბჟადალუშ დო ბჟაეიოლიშ ქიანეფს. თე შარას გინმიშჷ ევროპა-აზიაშ მიმარსხუაფალი ოტრანსპორტე მაგისტრალი - ჯვეში აბრეშუმიშ შარა.
- ტერიტორია - ქიანაშ ფართობი რე 69 700 კვ.კმ. თანჯეფიშ სიგჷნძა - 1771 კმ.
- ორთა - საქორთუო, მუჭოთ ედომუშამი კავკაცია ანდა გვალათ რე გიშაგორილი დო უმოსო ლაკადა დიხა რე.
- ორთაშობური რესურსეფი: ტყალეფი, ჰიდროენერგია, მანგანუმი, რკინაში მადენი, ლინჯი, მორჩილი მუდანობათ ქუანოშქერი დო ნაფთობი, გვალაში დო ზუღაში კლიმატური კურორტეფი.
- ქიანაში უდიდაში ნოღეფი
- ქართი -ოხორანს 1 108 717 კოჩი
- ბათუმი -ოხორანს 152 839 კოჩი
- ქუთეში -ოხორანს 147 635 კოჩი
- რუსთავი -ოხორანს 125 103 კოჩი
- სოხუმი -ოხორანს 62 914 კოჩი
შხვა დიდი ნოღეფი:
- გორი -ოხორანს 48 143 კოჩი
- ზუგდიდი -ოხორანს 42 998 კოჩი
- ფუთი -ოხორანს 41 465 კოჩი
- თელავი -ოხორანს 19 629 კოჩი
დო შხვა...
საქორთუო ო.გ. 41o071 დო 43o351 დო ბ.გ. 40o041 დო 46o441-ს იდვალუაფუ.
სახენწჷფო
საქორთუო ოპარლამენტე რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოში მადუდე რე პრეზიდენტი, ნამუთ სხუნუშ ხეშუულაფაშ მანჯღვერჷთ რე. თარობაშ მადუდე - პრემიერ-მინისტრი. ქიანაშ უმაღალაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (235 მაკათური), ნამუთ ოთხ წანამოწანას ართიშახ ითირუ პროპორციული დო მაჟორიტარული სისტემათ.
- ნანანოღა - ქართი
- ოფიციალური ნინა - ქორთული, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას აფხაზური ქორთულწკჷმა ართო.
- ერუანული დღახუ - 26 მესი (1918), სახენწჷფობური დუდიშულაშ დღა.
საქორთუოშ თანჯეფი
ოსქჷრონე თანჯა საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალუ ნოწილს, დაბა ლესელიძეწკჷმა იჭყაფუ. უკული თინა მეჸუნს ფსოუს, ნამუთ ოდუდეს გვალა აგეფსთაწკჷმა ეჭოფუნს. საქორთუოშ ოორუე თანჯა უმოსო მეჸუნს კავკასიონიშ თარ წყარგმართალ ქჷნდჷრს. გვალა ვაციკფარსიშე გვალა შავიკლდეშა საქორთუოშ თანჯა გეჸუნს წყარგმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუეშე გვალა მყინვარწვერს დო გვერდით ქჷნდჷრს. ბჟაეიოლი თანჯა იჭყაფუ გვალა ტინოვროსოშე, გიმურს ალაზანიშ ვეშა, მეუნს წყარმალ ალაზანს, სოიშახ 1 კმ ვადოსქიდუ მინგეჩაურიშ წყაროთხილუწკჷმა წყარმალიშ კათაფაშა. საქორთუოშ ობჟათე თანჯა იჭყაფუ უჩა ზუღაწკჷმა, ოფუტე სარფის. თანჯა დიო მეჸუნს, უკული კვათჷნს ლაზისტანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთის, მეჸუნს შავშეთის დო კჷნ კვათუნს არსიანიშ ქჷნდჷრს, ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო სომხეთიშ ვულკანურ გვალონას, ლოქიშ ქჷნდჷრს, წყარმალ მტკვარს დო იორიშ გაბარს.
ტერიტორიული მონწყუალა
ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე.
დემოგრაფია
თარი სტატია: საქორთუოშ დემოგრაფია.ისტორიოგრაფიას მეღებული მუნაჩემეფით XIII ოშწანურას ქორთუეფიშ მუდანობა 5 მილიონს ოჭირინუანდჷ. უჩინებუ რე XIV-XVII ოშწანურეფიშ მუნაჩემეფი. XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფშე საქორთუოშ მახორობას (ასეიან ხურგეფს) 761 ვითოშით ანგარიშენდეს, თინეფშე 5% ოხორანდჷ ნოღეფს. 1800 წანაშო საქორთუოშ (ასეიან ხურგეფს) მახორობა 675 ვითიოშშე უმოსი რდჷ, თაურეშე ბჟაეიოლ საქორთუოშა მიშჷ მახორობაშ 45,6%, ბჟადალაშა – 54,4%. 1832 წანა 840 ვითოშშა მიძინჷ, 1865 წანას — 1 289 200-ს გეგნაჩირთჷ. 1897 წანას, საქორთუოშ მახორობა რდჷ 1 919 400 ადამიერი, 1914 წანას — 2 600 400. ართი ოშწანურაშ გოძვენას საქორთუოშ მახორობაქ 3,4-სხით მიძინჷ. პავლე ინგოროყვასშ ჩინებათ, 1916 წანას საქორთუოშ მახორობა აკმადგინანდჷ 3 365 000 ადამიერს, თინეფშე 2 349 000 ადამიერი რდჷ ქორთუ.[34] საქორთუოშ მახორობაქ მეხოლაფირო 200 ვითოშით დირკჷ პირველი მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის დო პირველი რესპუბლიკაშ წანეფს, ნამუთ ირიათოიანი ლჷმეფით დო ტერიტორიეფიშ დინაფათ რდჷ გოპიჯაფილი. 1921 წანას საქორთუოშ მახორობაქ 2 410 ვითოშშახ ქუმორთჷ. XX ოშწანურაშე, მახორობაშ მუდანობაშ დოდგინა მახორობაშ არძაშოული მეშქაშობათ მუთმოხვადჷ. პირველი ეჭარუაქ სხუნუური საქორთუოს 1926 წანას იმანჯჷ, ეკონიაქ — 1989 წანას. ზოხორინელი საქორთუოს მახორობაშ ეჭარუაქ იმანჷ 2002 დო 2014 წანეფს.
| ეჭარუაშ წანა | მახორობა | ქომოლკოჩი | ოსური |
|---|---|---|---|
| 1926 | 2 677 200 | ||
| 1939 |  3 540 000 | ||
| 1959 | 4 044 045 | ||
| 1970 | 4 686 358 | ||
| 1979 | 5 014 800 | ||
| 1989 | 5 400 800 | ||
| 2002 |  4 601 500 | ||
| 2014 | 3 787 000 | ||
| 2020 | 3 716 900 |
1989 წანაშ ეჭარუათ საქორთუოშ მახორობა 5 443 000 კოჩი რდჷ, 2002 წანაშო - 4 601 500. მუჭოთ რჩქჷნი, საქორთუოშ მახორობაქ 13 წანაშ დინოხოლე ართი ნოხუთალით მირკჷ. ეკონია პერიოდეფს საქორთუოს მოხვალამირ რთულ პოლიტიკურ მოლინეფქ დო მონკა სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ გჷმიჭანუ საქორთუოშ მახორობაშ ოგჷნაფალი ნორთიშ გუშულა თანჯეფსგალე. თეწკჷმა, მირკჷ დაბადებაქ დო ქჷმიძინჷ ღურუამობაქ დო ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ სიტუაციას ქინოლჷ. მუთ ოწაწჷ ქორთუეფს, 1989 წანას რდჷ 3 787 000 კოჩი, მუთ საქორთუოშ მახორობაშ 70,1 %-ს აკმადგინანდჷ. 2002 წანას ქორთუეფიშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3 661 000 კოჩის, მუთ ქიანაშ მახორობაშ 83,8 % რდჷ.
2006 წანაშ ოფიციალური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ცენტრალურ ხეშუულობაშ კონტროლირებად ტერიტორიას დოხოლაფირო 4 661 473 კოჩი, ოხორანს. მახორობაშ ძინაშ ტემპი აკმადგინანს 0,74 %-ს.
- ეთნიკური აკოდგინალა (საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): ქორთუეფი — 86,8 %, აზერბაიჯანარეფი — 6,3 %, სომეხეფი — 4,5 %, რუსეფი — 0,7 %, ოსეფი — 0.4 %, იეზიდეფი — 0,3 %, უკრაინალეფი — 0,2 %, ქისტეფი — 0,2 %, ბერძენეფი — 0,2 % დო შხვეფი;
- რელიგიური აკოდგინალუა (უმოსო საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): მართლმადიდებელი ქირსიანეფი — 83,4 %, მუსლიმანეფი — 10,7 %, სომეხი გრიგორიანალეფი — 2,9 %, კათოლიკეეფი — 0,5 %, იეზიდეფი – 0,2 % დო შხვეფი.
- დიდი ნოღეფი: ქართი — 1 108 717, ბათუმი — 152 839, ქუთეში — 147 635, რუსთავი — 125 103, სოხუმი — 62 914, გორი — 48 143, ზუგდიდი — 42 998, ფუთი — 41 465, ცხინვალი — 30 432.
| № | ნოღა | აკანი | მახორობა | № | ნოღა | აკანი | მახორობა | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ქართი | ქართი | 1 108 717 | 10 | სამტრედია | იმერეთი | 25 318 | |
| 2 | ბათუმი | აჭარა | 152 839 | 11 | ხაშური | დინოხოლენი ქართლი | 26 135 | |
| 3 | ქუთეში | იმერეთი | 147 635 | 12 | სანაკი | სამარგალო-ჟიმოლენი შონე | 21 596 | |
| 4 | რუსთავი | თუდოლენი ქართლი | 125 103 | 13 | ზესტაფონი | იმერეთი | 20 814 | |
| 5 | სოხუმი | აფხაზეთი | 62 914 | 14 | მარნეული | თუდოლენი ქართლი | 20 211 | |
| 6 | გორი | დინოხოლენი ქართლი | 48 143 | 15 | თელავი | კახეთი | 19 629 | |
| 7 | ზუგდიდი | სამარგალო-ჟიმოლენი შონე | 42 998 | 16 | ახალციხე | სამცხე-ჯავახეთი | 17 903 | |
| 8 | ფუთი | სამარგალო-ჟიმოლენი შონე | 41 465 | 17 | ქობულეთი | აჭარა | 16 546 | |
| 9 | ცხინვალი | დინოხოლენი ქართლი | 30 432 | 18 | ოზურგეთი | გურია | 14 785 | |
_(A).jpg)
| ათე სტატია რე ნორთი სერიაშე საქორთუოშ ისტორია | |
|---|---|
.jpg) | |
| უჯვეშაში ისტორია | |
| დიაოხიშ ომაფე | |
| კოლხეთიშ ომაფე | |
| იბერიაშ ომაფე | |
| ლაზიკა-ეგრისიშ ომაფე | |
| ჯვეში დო ახალი ისტორიეფი | |
| ტაო-კლარჯეთიშ ომაფე | |
| აფხაზეთიშ ომაფე | |
| ჰერეთიშ ომაფე | |
| ქართლიშ ომაფე | |
| კახეთიშ ომაფე | |
| იმერეთიშ ომაფე | |
| ქართლ-კახეთიშ ომაფე | |
| სამცხე-საათაბაგო | |
| ართოიანი ქორთული სახენწჷფო | |
| რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას | |
| უახალაში ისტორია | |
| საქორთუოშ დრ | |
| საქორთუოშ სსრ | |
| საქორთუოშ რესპუბლიკა | |
| საქორთუო | |
საქორთუოშ პორტალი |
ეკონომიკა
ზოხორინელობაშ გუმოცხადებაშე ამდღარშახ იგინძორებუ საბაზარო რეფორმეფი. ეკონომიკაშ თარი დარგეფი რე ოფუტეშ მეურნება (ჩაი, ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინი, მანქანაშკიდანჯალა, მეტალურგია, ჰიდრორესურსეფი.
საბანკო-საფინანსო დო დაზღვიებაშ სისტემეფი
დიდი ქორთუ, ილია ჭავჭავაძე „საადგილმამულო სათავადაზნაურო ბანკიშ“ ხემანჯღვერობაშ პერიოდის, დიო ხოლო 1883 წანაშე გაზეთ ივერიას ობჟინუანს მოშინაფილი ორგანიზაციაშ მუშობაშ შედეგეფს. თენა რდჷ მაართა ქორთული საბანკო-საფინანსო ინსტიტუტიშ მაართა საჯარო წჷმორინაფა.
ამდღა საქორთუოშ ეკონომიკაშ სექტორს მუშენს მუდგაზმარენი ძალიერი კომერციული ბანკი დო ბანკეფიშ ასოციაცია.
- საქორთუოშ ბანკეფიშ ასოციაცია (ქორთ. საქართველოს ბანკების ასოციაცია)
- ბაზის ბანკი
- ბანკი რესპუბლიკა (ბუნა სოსიეტე ჟენერალი)
- ვითიბი
- თიბისი ბანკი
- პროკრედიტბანკი
- საქართველოს ბანკი
- სახალხო ბანკი
- სილქ როუდ ბანკი
- სტანდარტ ბანკი
- ტაოპრივატბანკი
ვასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციეფი დო საფინანსო-საკრედიტო ხუჯიშდაკინებაშ (მხარდაჭერა) პროგრამეფი:
დაზღვიებაშ სისტემა:
სახენწჷფო ინსტიტუტეფი:
საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე კოლხეთი (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ეგრისი) დო დიაოხი (ტაო-კლარჯეთი).
1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა.
1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა.
1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა სუამიშ ართ-ართი მაკათური რე უკრაინაწკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო მოლდოვაწკჷმა ართო. საქორთუო რე უჩა ზუღაშ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით.
ტერიტორიული მონწყუალა
ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე.
ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის
- საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური ვებ-გვერდი Archived 2011-03-16 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
- საქორთუოშ პარლამენტი
- საგალეო საქვარეფიშ სამინისტროშ ვებ-გვერდი
- Civil.ge — საქორთუოშ პოლიტიკური სიახალეეფიშ მაჩინე (მაცნე)
- Internet.ge Archived 2011-10-17 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
- ტაროსი საქორთუოს[ღურელ რსხილი]
- Грузия online — ახალი ამბეფი დო ანალიტიკური მასალეფი
- კოროცხუაფონი ერკებულიშ ელემენტი
{{ქიანაშ მუნაჩემეფი {{{1}}} | country flaglink2 | variant = | size = | name = | altlink = მორაგბეეფიშ ერუანული ნაკორობა | altvar = rugby }}
კომენტარეფი
- ↑ აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ მოხ, თე ჟირ სეპარატისტულ რეგიონ რუსეთიშ ოკუპაციაშ გიმე რე. საქორთუოშ თარობა თე ჟირ სეპარატისტულ რეგიონს ქიანაშ უგურთუ ნორთო მითმირჩქინანს, ერეფოშქაშე ხუჯიშ დოკინათ.
სქოლიო
- ↑ საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლი 8
- ↑ მახორობაშ მუდანობა 1 ღურთუთაშ დგომარობათ. საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანული ნინალა (1 იანვარი, 2020). კითხირიშ თარიღი: 2021-02-05.
- ↑ World GDP Ranking 2015. კითხირიშ თარიღი: 13 May 2016.
- ↑ საქორთუოქ გეგნორთჷ UTC+4 ზონაშე UTC+3 ზონაშა 2004 წანაშ 27 მანგის, მარა დართჷ UTC+4 ზონას 2005 წანაშ 27 მელახს.
- ↑ Encyclopedic World Atlas, George Philip & Son, Oxford University Press: 2002, p.104
- ↑ Histories 4.38. C.f. James Rennell, The geographical system of Herodotus examined and explained, Volume 1, Rivington 1830, p. 244
- ↑ Encyclopedia Britannica", Caucasus, June 2021: "One widely accepted scheme draws the dividing line along the crest of the Greater Caucasus range, putting the portion of the region north of the line in Europe and the portion south of it in Asia. Another puts the western portion of the Caucasus region in Europe and the eastern part (the bulk of Azerbaijan and small portions of Armenia, Georgia, and Russia's Caspian Sea coast) in Asia..."
- ↑ Nana Bolashvili, Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze (eds.): ``National Atlas of Georgia``, 138 pages, Steiner Verlag, 2018, ISBN 978-3-515-12057-9
- ↑ Population and Demography. National Statistics Office of Georgia, Geostat. კითხირიშ თარიღი: 29 December 2021.
- ↑ 'World's oldest wine' found in 8,000-year-old jars in Georgia. BBC News: 13 November 2017
- ↑ Doce, Elisa Guerra (2004). „The Origins of Inebriation: Archaeological Evidence of the Consumption of Fermented Beverages and Drugs in Prehistoric Eurasia“. Journal of Archaeological Method and Theory 22 (3): ხს. 751–782. DOI:10.1007/s10816-014-9205-z. ISSN 1072-5369.
- ↑ Jones, Stephen (27 October 2020). „The establishment of Soviet power in Transcaucasia: The case of Georgia 1921–1928“. Soviet Studies 40 (4). DOI:10.1080/09668138808411783.
- ↑ Constitution of Georgia. The Legislative Herald of Georgia (29 June 2020). კითხირიშ თარიღი: 2022-03-25.
- ↑ Consolidating Parliamentary Democracy in Georgia. UNDP Georgia. კითხირიშ თარიღი: 2022-03-25.
- ↑ Georgia (en-US). კითხირიშ თარიღი: 2024-07-21.
- ↑ European Council.
- ↑ David Braund (1994). A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC-AD 562. Oxford University Press, 17–18 ხს.. ISBN 978-0-19-814473-1.
- ↑ Rouben Galichian (2007) Countries South of the Caucasus in Medieval Maps: Armenia, Georgia and Azerbaijan. pp. 188–189
- ↑ Boeder; et al. (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. p. 65. ISBN 978-0820459912
- ↑ გრიგოლ ფერაძე. "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". Georgica, Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209
- ↑ (1997) Historical, Indo-European, and Lexicographical Studies. Walter de Gruyter, ხს. 211. ISBN 978-3-11-012884-0.
- 1 2 Mikaberidze (2015), ხს. 3.
- ↑ Rapp (2014), ხს. 21.
- ↑ "Article 2.1", Constitution of Georgia, Legislative Herald of Georgia, "‘Georgia’ is the name of the state of Georgia."
- ↑ Tbilisi. Encyclopædia Britannica (11 July 2023). ციტატა: „Tbilisi, formerly Tiflis, capital of the republic of Georgia“
- ↑ “Georgia country profile“, BBC News, 2012-03-14. კითხირიშ თარიღი: 2025-03-13. (en-GB)
- ↑ Horovitz, David (17 May 2006). 'By Georgia! Don't call us Gruzia'. კითხირიშ თარიღი: 2023-11-19.
- ↑ Japan intends to officially use 'Georgia' instead of 'Gruzia' (21 October 2014). კითხირიშ თარიღი: 2023-11-19.
- ↑ Lomsadze, Giorgi (28 June 2011). Georgia: Stop Calling Me "Gruzia". კითხირიშ თარიღი: 2023-11-19.
- ↑ Orbán Viktor Georgiában tárgyal (2024-10-27). კითხირიშ თარიღი: 2025-03-26.
- ↑ Orbán Viktor sajtónyilatkozata Magyarország és Georgia kormányának közös munkaülését követően (2023-10-12). კითხირიშ თარიღი: 2025-03-26.
- ↑ Rekhviashvili, Jimsher (13 July 2011). Georgia Asks Friends To Stop Calling It 'Gruzia'. კითხირიშ თარიღი: 2023-11-19.
- ↑ Lithuania approves Sakartvelo as official name for Georgia (11 January 2021). კითხირიშ თარიღი: 2023-11-19.
- ↑ ინგოროყვა პ. „საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ გვ. 16-17 – თბილისი, 1990
| |||||||||||
.svg){kind=small}
[[კატეგორია:ქირსიანული სახენწჷფოეფი]
- გვერდო თხილერი ხასჷლეფი
- ხასჷლეფი უნომერე formatnum არგუმენტეფით
- Pages using the Phonos extension
- ხასჷლეფი, ნამუეფჷთ გჷმირინუანა ISBN magic რსხილეფს
- Harv and Sfn no-target errors
- ხასჷლეფი, ნამუეფჷთ გჷმირინუანა დუბლიკატ არგუმენტეფს თანგეფიშ გიშაძახებაშო
- საქორთუო
- აზიაშ ქიანეფი
- გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი
- ევროპაშ სხუნუშ მაკათური სახენწჷფოეფი
- ევროპაშ ქიანეფი
- კავკაცია
- მოლენკავკაცია
- რესპუბლიკეფი
- საქორთუოშ თეხანური ისტორია
- ხასჷლეფი რუკეფით