დინორეშა გინულა

ტესტოსტერონი

ვიკიპედიაშე
ათე ხასჷლა რე ჰორონ ტესტოსტერონიშ გეშა. თიშ, მუჭოთ მედიკამენტიშ გჷმორინაფაშ გეშა, ქძ. ტესტოსტერონი (მედიკამენტი). შხვა შანულონეფიშ გეშა, ქძ. ტერსოსტერონი (მიარეშანულამი).
ტესტოსტერონიშ ქიმიურ სტრუქტურა
ტესტოსტერონიშ მოლეკულაშ მოდელი

ტესტოსტერონი (ინგლ. Testosterone) — თარ ქომოლურ სექსობურ ჰორმონ დო ანდროგენ ქომოლკოჩეფს.[1] ადამიერეფს ტესტოსტერონ თარ როლს არსულენს ქომოლურ რეპროდუქციულ ნორშვეფიშ წუმოძინას, მუნერით რე ჸვაჯიშ კაკალ დო პროსტატა, თაშნეშე ხეს უნწყუნს მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ წუმოძინას, მუნერით რე კუთიშ დო ყვილეფიშ მასაშ ძინა დო ანაგიშ თომაშ რდუალა. თინა მერსხილ რე მოძინელ აგრესიაწკჷმა, სექსუალურ კორინწკჷმა, დომინანტობაწკჷმა, რიტუალურ რჯებაწკჷმა დო რჯებულ მახასიათებელეფიშ ფართო სპექტრწკჷმა.[2] თეწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ ჟირხოლო სქესის ოკათჷ ჭყანთელუას დო ჯგირო რინას, სოდეთ შანულამ გაულა უღჷ ართამ გუნება-გენწყუალაშა, დოგურაფაშა (კოგნიციაშა), სოციალურ დო სექსუალურ რჯებაშა, მეტაბოლიზმშა დო ენერგიაშ გჷმომუშებაშა, გურ-ზისხირჯარღვეფიშ სისტემაშა დო ოსტეოპოროზიშ პრევენციაშა.[3] ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უბაღერობაქ შილებე გჷმიჭანუას აკორცუაფეფი, თინეფ შქას სიდაღარე, ანაგიშ ცჷმუამ ნორშვეფიშ შაყარუა, მუწოლაფა დო დეპრესია, სექსუალურ პრობლემეფ დო ყვილიშ მასაშ დინაფა.

ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უმოსობა შილებე მერსხილ რდას ჰიპერანდროგენიზმწკჷმა, გურიშ უბაღერობაშ მაღალ რისკწკჷმა, მოძინელ ღურალაწკჷმა პროსტატაშ კიბოთ დალახებაშ გეშა,[4] დო ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფაწკჷმა.

ტესტოსტერონ რე სტეროიდულ ჰორმონი ანდროსტანიშ კლასშე, ნამუთ იკათუანს კეტონურ დო ჰიდროქსილურ ბუნაშ მასუმა დო მავითოშკვითა პოზიციეფს ომანგეთ. თინა ბიოსინთეზირებულ რე ქოლესტერინშე მუსხირენ ბიჯგით დო ჩხონჩხის უქიმინჯუ მეტაბოლიტეფო გინმირთუ.  თინა ქიმინჯენს ანდროგენულ რეცეპტორწკჷმა მებუნაფაშ დო აქტივაციაშ მეშქაშობათ.[5] ადამიერეფს დო შხვა უმენტაშ გაგაჩამეფს, ტესტოსტერონ თარო ქომოლეფიშ ჸვაჯკაკალშე გიშმურს დო უმოს მორჩილ ზჷმათ, ოსურეფიშ სამარქვალოეფშე. ოშქაშეთ, ძინათებულ ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ დონე დოხოლაფირო შქვითშახ-ბრუოშახ უმოს რე, ვინდარო ძინათებულ ოსურეფს.[6] თიშენ, ნამჷ-და ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ მეტაბოლიზმ უმოს კვათიერ რე, ირღდარ გჷმომუშება ქომოლეფს დოხოლაფირო 20-შა უმოს რე.[7] ოსურეფ თაშნეშე უმოს მაგინაფუეფ რენა თე ჰორმონიშოთ.[8]

თიშ მუჭოთ ორთაშობურ ჰორმონიშ როლწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ გჷმირინუაფუ მუჭოთ მედიკამენტ ჰიპოგონადიზმიშ დო კიდირიშ კიბოშ ოკურნალებერო.[9] თიშენ, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ დონე ირკენს ქომოლეფიშ ხანიშ ძინაწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ მინშა გჷმირინუაფუ ხანშამიშულირ ქომოლეფს თე დეფიციტიშ ოკომპენსირებელო. თინა თაშნეშე გჷმირინუაფუ უკანონეთ ფიზიკურ ანაგიშ დო წჷმოძინაშ გაუჯგუშებელო, სამანგათ, სპორტსმენეფს შქას.[10] მოსოფელიშ ანტიდოპინგურ სააგენტო თის მითმიოჭარანს S1 ანაბოლურ აგენტეფიშ სუბსტანციას, ნამუთ „ნამდგა ბორჯის ვაშინერებულ“ რე.[11]

ბიოლოგიურ ეფექტეფი

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

გაულა ფიზიოლოგიურ წუმოძინაშა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ართო ეჭოფილი, ანდროგენეფი, მუნერით რე ტესტოსტერონი, ხეს უნწყუნა ცილაშ სინთეზის დო თეშნერო თი ნორშვეფიშ რდუალას, ნამუეფსჷთ ანდროგენულ რეცეპტორეფ უღუნან.[12] ტესტოსტერონქ შილებე იხასიათას მუჭოთ ანაბოლურ დო ანდროგენულ (ვირილიზაციაშ) ეფექტეფიშ მოღვენქ, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე კატეგორიულ ეჭარუეფ გოთანჯილ თიათ პიჯობურ რე, ანდანე თინეფს შქას კაბეტ ურთიართგინოკვათუა რე.[13] თე ეფექტეფიშ მანგურ ნძალა შილებე დოჸუნდას შხვადოშხვა ფაქტორს დო მიმალ რკვიებეფიშ თემა რე.[14] ტესტოსტერონს შეულებჷ ვარ-და ბონას ქიმინჯას ღანკობურ ნორშვეფშე, ვარ-და 5α-რედუქტაზაშ მეშქაშობათ დიჰიდროტესტოსტერონო (დჰტ) გინირთასჷნ, ვარ-და არომატიზაციაშ შედეგო ესტრადიოლო (E2) გინიქიმინასჷნ. ჟირხოლო, ტესტოსტერონით დო დჰტ-თ, ანდროგენულ რეცეპტორს მითმიაბუნუნა; მარა, დჰტ-ს უღჷ უმოს ჸონიერ მებუნაფაშ მეშქაშობა ვინდარო ტესტოსტერონს დო შილებე უღჷდას უმოს ანდროგენულ ეფექტ გოთანჯილ ნოშვეფს დაბალ დონესჷთ.

ტესტოსტერონიშ ეფექტეფქ თაშნეშე შილებე იკლასიფიცირას ხანერობაშ მეჯინათ. მუჭოთ ქომოლეფს, თეშ ოსურეფს მოსქილადაშ ბორჯიშ ეფექტეფ თარო დოჸუნა დუდიშულ ტესტოსტერონიშ დონეს დო განწეობას.[15]

ბადებაშახ (გორჩქინაშახ)

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ბადებაშახიან ეფექტეფ ჟირ კატეგორიათ ირთუ, ნამუეფჷთ წუმოძინაშ სტადიეფიშ მეჯინათ რე კლასიფიცირებული.

პირველ მენარქე უხენობაშ 4-6 მარას იჭყაფუ. სამენგეფ იკათუანა გენიტალურ ვირილიზაციას, მუნერით რე შქა ღოზიშ აკოკათუა, ფალოსურ ურეთრა, ფერთხიშ დათხითხარება დო აკოხუჭუა, ფალოსიშ გადინდორება; თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ როლ ბრელით მერკე რე, ვინდარო დიჰიდროტესტოსტერონიშინ. თაშნეშე ხვადუ პროსტატაშ ჯარკვალიშ დო სათასო ბუშტეფიშ წუმოძინა.

მაჟირა ტრიმესტრიშ განწეხანს, ანდროგენეფიშ დონე მერსხილ რე სქესიშ ფორმირებაწკჷმა.[16] კონკრეტულო, ტესტოსტერონი, ანტი-მიულერიშ ჰორმონწკჷმა (AMH) ართო, ხეს უნწყუნს ვოლფიშ ოულურიშ რდუალას დო მიულერიშ ოულურიშ დეგენერაციას ომანგეთ.[17] თე ბორჯ გაულას იღვენუანს სქემაშ ფემინიზაციაშა ვარ-და მასკულინიზაციაშა დო შილებე რდას სქესობურ რჯებაშ უმოსო ზუსტ პროგნოზირებაშ მაძირაფალი, ვინდარო ძინათებულ ადამიერიშ დორხველ ჰორმონეფიშ დონე. ბადებაშახიან ანდროგენეფი, მუჭოთ ჩქჷნ, გაულას იღვენუანა ინტერესეფშა დო გენდერულ აქტივობეფშა, დო უღჷნა ზჷმიერ ეფექტ ოფირჩულ უნარეფშა.[18] ოსურეფს შქას, ნამუეფსჷთ ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ათოჸუნელ ჰიპერპლაზია უღჷნან, ბაღანობას ქომოლურ ტიპიშ ლაჸაფ კორელაციას რე ოსურულ გენდერით გუმორძღაფაშ რკებაწკჷმა დო ძინთებაშის ჰეტეროსექსუალურ ინტერესიშ დარკებაწკჷმა.[19]

ორდოიან ჩქჷჩქჷუობა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ორდოიან ჩქჷჩქჷუობაშ ანდროგენულ ეფექტეფ არძაშე მერკეთ რე რკვიებული. ბოშ ჩქჷჩქჷუეფშო, რინაშ პირველ მარეფს ტესტოსტერონიშ დონე იძინანს. დონეეფ მუსხირენ თუთაშ განწეხანს პუბერტატულ დიაპაზონს სქიდუ, მარა რჩქვანელობურო 4–7 თუთაშ ხანშო ბაღანობაშ ძალამ დაბალ, კაჭულო ეიოხანტალ დონეს ოჭირინუანს.[20] ადამიერეფს თე ძინაშ ფუნქცია უჩინებუ რე. რე თეორია, ნამჷ-და ტვინიშ მასკულინიზაცია მუთმოხვადუ, ანდანე რსხულიშ (ანაგიშ) შხვა ნორთეფს შანულამ თირაფეფ ვა რე ფიქსირებული.[21]

ქომოლურ ტვინიშ მასკულინიზაცია მუთმოხვადუ ტესტოსტერონიშ ესტრადიოლო არომატიზაციაშ მეშქაშობათ, ნამუთ ჰემატოენცეფალურ ბარიერს გინმოკვათუნს დო ქომოლურ ტვინშა მიშმურს, მუჟანსჷთ ოსურ სქემეფს უღჷნა α-ფეტოპროტეინინ, ნამუთ მითმიობუნუანს ესტროგენს, თეშნერო ოსურულ ტვინ თე პროცესით ვერამაკებუ.[22]

სქესობურ მოძოკებაშახ (პუბერტატშახ)

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

სქესობურ მოძოკებაძას, ანდროგენეფიშ დონეშ ძინაშ ეფექტეფ მუთმოხვადუ მუჭოთ ბოშეფს, თეშ ძღაბეფს. თინეფშა მიშმურს ძინათებულიშ ტიპიშ რსხულიშ შური, კანიშ დო თომაშ ცჷმუანობაშ ძინა, აკნე, პუბარქე (მეხვენჯიშ თომაშ გუმორჩქინა), ჸუჯიშთუდონ თომა, რდუალაშ კვათირ ძინა, ყვილეფიშ დგორქიულ მოგვანება დო სახეშ თომა.[23]

სქესობურ მოძოკება (პუბერტატი)

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

პუბერტატულ ეფექტეფ იჭყაფუ თიწკჷმა, მუჟანსჷთ ანდროგენეფიშ დონე ძინათებულ ოსურიშ ნორმალურ დონეშე მაღალ რე თუთეფიშ ვარ-და წანეფიშ განწეხანს. ქომოლეფს მოძკებაშ ეფექტეფ რჩქვანელობური გვიანს გუმურჩქინდჷნა, ოსურეფს — გუმურჩქინდჷნა ზისხირს დუდიშულ ტესტოსტერონიშ დონეშ განწეხანიშ ძინაშ უკული. თე ეფექტეფშა მიშმურს:[24]

ძინათებული

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ტესტოსტერონ ოხვილურ რე სპერმაშ ნორმალურ წუმოძინაშო. თინა ააქტიურენს გენეფს სერტოლიშ თოლეფს, ნამუეფჷთ ხეს უნწყუნა სპერმატოგონიეფიშ დიფერენციაციას. თინა არეგულირენს ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ადრენალურ (HPA) ლირეშ სანწალე რეაქციას დომინირაფაშ გიმოჭანაფაშ ბორჯის.[26] ანდროგენეფი, თინეფს შქას ტესტოსტერონი, უძინანს კუთეფიშ რდუალას. ტესტოსტერონ თეშნეშე არეგულირენს თრომბოქსან A2 რეცეპტორეფიშ მუდანობას მეგაკარიოციტეფს დო თრომბოციტეფს, ომანგეთ ადამიერეფს თრომბოციტეფს აკმაშქვანს.[27] ძინათებულ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ეფექტეფ უმოსო არგამათ იძირებე, ვინდარო ოსურეფს, მარა ჟირხოლო სქესიშო უშანულამაშ რე. კანკალე თე ეფექტიქ შილებე მირკას, ანდანე ტესტოსტერონიშ დონე ძინათებულიშ შურდგუმაშ გვიან წანეფს ირკენს.[28] ტვინ ხოლო ითირუ თე სქესობურ დიფერენციაციათ; ფერმენტ არომატაზა ტესტოსტერონს ესტრადიოლო გინმაშქვანს, ნამუთ ქომოლ ჭუკეფს ტვინიშ მასკულინიზაციაშენ რე გამამინჯე. ადამიერეფს, ერჩქიშ ტვინიშ მასკულინიზაცია, ანდროგენეფიშ წჷმოქიმინუაშ ვარ-და ანდროგენული- რეცეპტორეფიშ ფუნქციაშ წოროდოჸუნელ ლახარეფიშ მოღვენ პაციენტეფს სქესობურ პრეფერენციაშ დაკვირებათ, ფუნქციურ ანდროგენულ რეცეპტორეფწკჷმა რე მერსხუაფილი.[29] ქომოლკოჩიშ დო ოსურიშ ტვინს შქას გინორთეფ რე, ნამუთ შილებე ტესტოსტერონიშ შხვადოშხვა დონეთ რდას გიმოჭანაფილინ; თინეფშე ართ-ართ რე ზჷმა: ქომოლკოჩიშ ტვინი, ოშქაშეთ, უმოსო კაბეტ რე.[30]

გაულა სინთელუანობაშა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ტესტოსტერონ, მუჭოთ ჩქჷ, პროსტატაშ კიბოშ წუმოძინაშ რისკიშ მაძინალ ვა რე. მარა თი ადამიერეფს, ნამუეფქჷთ ტესტოსტერონიშ დორკებაშ თერაპია მუკორთესჷნ, ტესტოსტერონიშ დონეშ ძინაქ კასტრაციულ დონეშ ეშე ოძირუ რინელ პროსტატაშ კიბოშ მოდვალუაშ ტემპიშ (ბიწორაშ) ძინა.[31]

ტესტოსტერონიშ შანულობაშ გეშა გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სინთელუანობაშ თხილუას გინორთელ შედეგეფ რე მეღებული.[32] თეშ უმკუჯინალო, ხანშა მიშულირ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ნორმალურ დონეშ თხილუაქ ოძირუ ბრელ თი პარამეტრიშ გაუჯგუშება, ნამუთ გურ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარეფიშ რისკის ურკენს, სამანგათ: კუთეფიშ მასაშ ძინა, ქვარაშ ქონიშ (ვისცერალურ ციმუ) დორკება, ქოლესტერინიშ დონეშ დორკება დო გლიკემიურ კონტროლიშ გაუჯგუშება.[33]

ანდროგენეფიშ მაღალ დონე მერსხილ რე მენსტრუალულ ციკლიშ აკორცუაფეფწკჷმა მუჭოთ კლინიკურ პოპულაციეფს, თეშ ჭყანთელ ოსურეფსჷთ.[34] თაშნეშე შილებე გიმიჭანუას ვარჩქვანელობურ თომალა, აკნე, წონაშა ძინა, უსქუალობა დო კანკალეშა დუდიშ თომაშ რცუაფასჷთ. თე ეფექტეფ უმენტაშო ომარქვალეეფიშ პოლიკისტოზიშ სინდრომიშ (PCOS) მოღვენ ოსურეფს მიოხენა. პკოს-ით (PCOS) დალახებულ ოსურეფშო, ჰორმონეფი, სამანგათ ინოსახებაშ სააწმარენჯო ტაბლეტეფი, შილებე გჷმორინაფილქ იჸუას ტესტოსტერონიშ მოძინელ დონეშ ეფექტეფიშ დარკებელო.[35]

გურგოჩამილობა, შვენა დო ოფირჩულ უნარეფ რე თარ კოგნიტურ ფუნქციეფი, ნამუეფშათ ადამიერეფს ტესტოსტერონ გაულას იღვენუანსჷნ. წიმიწორე მუნაჩემეფ მიოწურუანს თიშა, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ დაბალ დონე შილებე რდას კოგნიტურ უნარეფიშ დარკებაშ დო შილებე, ალცჰაიმერიშ ტიპიშ დემენციაშ რისკ-ფაქტორი,[36] ნამუთ რე თარ არგუმენტ შურდგუმუაშ განწეხანობაშ მედიცინას სირჩინუეშ სააწმარენჯო თერაპიეფს ტესტოსტერონიშ გჷმორინაფაშო. თეშ უმკუჯინალო, ლიტერატურაშ კაბეტ ნორთ მიოწურუანს ღულაღოზამ დო გვალოთ კვადრატულ რსხუშა ოფირჩულ უნარეფს დო ცირკულირებაფონ ტესტოსტერონს შქას,[37] სოდეთ ცირკულირებაფონ ანდროგენეფიშ მუჭოთ ჰიპო-, თეშ ჰიპერსეკრეციას (მერკე ვარ-და ხვეიან გჷმორთუალას (სეკრეციას)) მანებელ გაულა უღჷ კოგნიტურ ფუნქციეფშა.

იმუნურ სისტემა დო ანთება

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ტესტოსტერონიშ დეფიციტ მერსხილ რე მეტაბოლურ სინდრომიშ, გულ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარაშ დო ღურალაშ რისკიშ ძინაწკჷმა, ნამუეფჷთ თაშნეშე ქრონიკულ ანთებაშ შედეგეფს წჷმარინუანს.[38] ტესტოსტერონიშ პლაზმურ კონცენტრაცია კჷნოპროპორციულ რე ანთებაშ ანდა ბიომარკერწკჷმა, თინეფს შქას CRP, ინტერლეიკინ 1 ბეტა, ინტერლეიკინ 6, TNF ალფა დო ენდოტოქსინიშ კონცენტრაციაწკჷმა, თაშნეშე ლეიკოციტეფიშ მუდანობაწკჷმა. მუჭოთ მეტა-ანალიზ ოძირანსჷნ, ტესტოსტერონით გითოთირუაფონ თერაპია იჭანუანს ანთებურ მარკერეფიშ შანულამ რკებას. თე ეფექტეფ გოპიჯაფილ რე შხვადოშხვა მექანიზმით, ნამუეფსჷთ სინერგიულ ქიმინჯალა უღჷნა. ანდროგენდეფიციტურ ქომოლკოჩეფს წოროგეჸუნელ ავტოიმუნურ თიროიდიტით, ტესტოსტერონით გითოთირუაფონ თერაპია იჭანუანს ფარიშობურ ჯარკვალიშ ავტოანტირსხულეფიშ ტიტრეფიშ რკებას დო ფარიშობურ ჯარკვალიშ სეკრეტორულ შილებუანობაშ (SPINA-GT) ძინას.[39]

სქოლიო

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
  1. ↑ Understanding the risks of performance-enhancing drugs (en). კითხირიშ თარიღი: 30 December 2019.
  2. ↑ (Feb 1987) „Biological actions of androgens“. Endocrine Reviews 8 (1): ხს. 1–28. DOI:10.1210/edrv-8-1-1. PMID 3549275. 
  3. ↑ (Jun 2009) „The benefits and risks of testosterone replacement therapy: a review“. Therapeutics and Clinical Risk Management 5 (3): ხს. 427–48. DOI:10.2147/tcrm.s3025. PMID 19707253.  (2009) "Testosterone, bone and osteoporosis", Advances in the Management of Testosterone Deficiency, Frontiers of Hormone Research, 123–32 ხს.. DOI:10.1159/000176049. ISBN 978-3-8055-8622-1. 
  4. ↑ (August 1996) „Prospective study of sex hormone levels and risk of prostate cancer“. Journal of the National Cancer Institute 88 (16): ხს. 1118–1126. DOI:10.1093/jnci/88.16.1118. PMID 8757191. 
  5. ↑ (2012) "Chapter 2: Testosterone: Biosynthesis, transport, metabolism and (non-genomic) actions", Testosterone: Action, Deficiency, Substitution, 4th, Cambridge: Cambridge University Press, 15–32 ხს.. ISBN 978-1-107-01290-5. 
  6. ↑ (Mar 2004) „Serum testosterone in women as measured by an automated immunoassay and a RIA“. Clinical Chemistry 50 (3): ხს. 678; author reply 678–9. DOI:10.1373/clinchem.2003.027565. PMID 14981046. 
  7. ↑ (May 1967) „Mean plasma concentration, metabolic clearance and basal plasma production rates of testosterone in normal young men and women using a constant infusion procedure: effect of time of day and plasma concentration on the metabolic clearance rate of testosterone“. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 27 (5): ხს. 686–94. DOI:10.1210/jcem-27-5-686. PMID 6025472.  (Nov 1965) „Plasma production rates of testosterone in normal adult men and women and in patients with the syndrome of feminizing testes“. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 25 (11): ხს. 1441–50. DOI:10.1210/jcem-25-11-1441. PMID 5843701. 
  8. ↑ (2000) Heroes, rogues, and lovers: testosterone and behavior. New York: McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-135739-5. 
  9. ↑ Testosterone. American Society of Health-System Pharmacists (December 4, 2015). კითხირიშ თარიღი: 3 September 2016.
  10. ↑ Liverman CT, Blazer DG, et al. (Institute of Medicine (US) Committee on Assessing the Need for Clinical Trials of Testosterone Replacement Therapy) (2004). „Introduction“. Testosterone and Aging: Clinical Research Directions (ანგარიში) (ინგლისური). National Academies Press (US). დოარქივებული რე ორიგინალშე — January 10, 2016. ციტირებაშ თარიღი: September 26, 2016.
  11. ↑ What is Prohibited (en). კითხირიშ თარიღი: 2021-07-18.
  12. ↑ (April 2000) „Androgens and the control of skeletal muscle protein synthesis“. Annals of Medicine 32 (3): ხს. 181–186. DOI:10.3109/07853890008998825. PMID 10821325. 
  13. ↑ (January 2013) "Androgen Physiology, Pharmacology and Abuse", Endotext [Internet]. MDText.com, Inc. 
  14. ↑ (2017) "Anabolic and Metabolic Effects of Testosterone and Other Androgens: Direct Effects and Role of Testosterone Metabolic Products", Thyroid Diseases, Endocrinology, 1–22 ხს.. DOI:10.1007/978-3-319-29456-8_11-1. ISBN 978-3-319-29195-6.  (2002) „Anabolic steroids“. Recent Prog Horm Res 57: ხს. 411–34. DOI:10.1210/rp.57.1.411. PMID 12017555. 
  15. ↑ (2014-05-02) Health & Drugs: Disease, Prescription & Medication (en). Nicolae Sfetcu. 
  16. ↑ (2009) „Sexual differentiation of the human brain in relation to gender identity and sexual orientation“. Functional Neurology 24 (1): ხს. 17–28. PMID 19403051. 
  17. ↑ (2019) „Regulation of anti-Müllerian hormone (AMH) in males and the associations of serum AMH with the disorders of male fertility“. Asian Journal of Andrology 21 (2): ხს. 109–114. DOI:10.4103/aja.aja_83_18. PMID 30381580. 
  18. ↑ (March 2018) „Beyond Pink and Blue: The Complexity of Early Androgen Effects on Gender Development“. Child Development Perspectives 12 (1): ხს. 58–64. DOI:10.1111/cdep.12261. PMID 29736184. 
  19. ↑ (February 2004) „Androgen and psychosexual development: core gender identity, sexual orientation and recalled childhood gender role behavior in women and men with congenital adrenal hyperplasia (CAH)“. Journal of Sex Research 41 (1): ხს. 75–81. DOI:10.1080/00224490409552215. PMID 15216426. 
  20. ↑ (July 1973) „Evidence of testicular activity in early infancy“. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 37 (1): ხს. 148–51. DOI:10.1210/jcem-37-1-148. PMID 4715291.  (1992) „The neonatal testosterone surge: a comparative study“. Archives Internationales de Physiologie, de Biochimie et de Biophysique 100 (2): ხს. 127–31. DOI:10.3109/13813459209035274. PMID 1379488. 
  21. ↑ (May 2008) „Neonatal stimulation of 5-HT(2) receptors reduces androgen receptor expression in the rat anteroventral periventricular nucleus and sexually dimorphic preoptic area“. The European Journal of Neuroscience 27 (9): ხს. 2473–80. DOI:10.1111/j.1460-9568.2008.06216.x. PMID 18445234. 
  22. ↑ (2009) "Reproductive behaviors", Biological psychology. Belmont, Calif: Wadsworth, Cengage Learning, ხს. 321. ISBN 978-0-495-60300-9. 
  23. ↑ (2005) „Puberty-timing is everything!“. Journal of Pediatric Nursing 20 (2): ხს. 75–82. DOI:10.1016/j.pedn.2004.12.011. PMID 15815567. 
  24. ↑ (2012) Ganong's Review of Medical Physiology, 24, TATA McGRAW Hill, 423–25 ხს.. ISBN 978-1-259-02753-6. 
  25. ↑ (2010) „Cellular and molecular mechanisms of bone remodeling“. The Journal of Biological Chemistry 285 (33): ხს. 25103–8. DOI:10.1074/jbc.R109.041087. PMID 20501658. 
  26. ↑ (Jun 2008) „The social endocrinology of dominance: basal testosterone predicts cortisol changes and behavior following victory and defeat“. Journal of Personality and Social Psychology 94 (6): ხს. 1078–1093. DOI:10.1037/0022-3514.94.6.1078. PMID 18505319. 
  27. ↑ (May 2005) „Castration reduces platelet thromboxane A2 receptor density and aggregability“. QJM 98 (5): ხს. 349–356. DOI:10.1093/qjmed/hci054. PMID 15820970.  (Jun 1995) „Testosterone increases human platelet thromboxane A2 receptor density and aggregation responses“. Circulation 91 (11): ხს. 2742–2747. DOI:10.1161/01.CIR.91.11.2742. PMID 7758179. 
  28. ↑ (October 8, 2014) „A validated age-related normative model for male total testosterone shows increasing variance but no decline after age 40 years“. PLOS ONE 9 (10). DOI:10.1371/journal.pone.0109346. PMID 25295520. 
  29. ↑ (Sep 2001) „Androgens, androgen receptors, and male gender role behavior“. Hormones and Behavior 40 (2): ხს. 358–66. DOI:10.1006/hbeh.2001.1684. PMID 11534997. 
  30. ↑ (Oct 2007) „Evolving knowledge of sex differences in brain structure, function, and chemistry“. Biological Psychiatry 62 (8): ხს. 847–55. DOI:10.1016/j.biopsych.2007.03.001. PMID 17544382. 
  31. ↑ (2009) "Testosterone and prostate safety", Advances in the Management of Testosterone Deficiency, Frontiers of Hormone Research, 197–203 ხს.. DOI:10.1159/000176054. ISBN 978-3-8055-8622-1.  (Sep 2008) „Androgen replacement in men undergoing treatment for prostate cancer“. The Journal of Sexual Medicine 5 (9): ხს. 2202–08. DOI:10.1111/j.1743-6109.2008.00925.x. PMID 18638000.  (Feb 2009) „Shifting the paradigm of testosterone and prostate cancer: the saturation model and the limits of androgen-dependent growth“. European Urology 55 (2): ხს. 310–20. DOI:10.1016/j.eururo.2008.09.024. PMID 18838208. 
  32. ↑ (Jan 2007) „Testosterone and cardiovascular risk in men: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials“. Mayo Clinic Proceedings 82 (1): ხს. 29–39. DOI:10.4065/82.1.29. PMID 17285783.  (Dec 2009) „The effects of testosterone on risk factors for, and the mediators of, the atherosclerotic process“. Atherosclerosis 207 (2): ხს. 318–27. DOI:10.1016/j.atherosclerosis.2009.04.016. PMID 19464009. 
  33. ↑ (2008) „Testosterone for the aging male; current evidence and recommended practice“. Clinical Interventions in Aging 3 (1): ხს. 25–44. DOI:10.2147/CIA.S190. PMID 18488876. 
  34. ↑ (2006) „Menstrual cycle irregularities are associated with testosterone levels in healthy premenopausal women“. American Journal of Human Biology 18 (6): ხს. 841–44. DOI:10.1002/ajhb.20555. PMID 17039468. 
  35. ↑ Polycystic Ovary Syndrome (PCOS). Penn State University 2022 (June 6, 2020). კითხირიშ თარიღი: May 14, 2024.
  36. ↑ (Apr 2006) „Androgens, aging, and Alzheimer's disease“. Endocrine 29 (2): ხს. 233–41. DOI:10.1385/ENDO:29:2:233. PMID 16785599.  (Sep 2004) „Age-related testosterone depletion and the development of Alzheimer disease“. JAMA 292 (12): ხს. 1431–32. DOI:10.1001/jama.292.12.1431-b. PMID 15383512.  (2004) „Low free testosterone is an independent risk factor for Alzheimer's disease“. Experimental Gerontology 39 (11–12): ხს. 1633–39. DOI:10.1016/j.exger.2004.06.019. PMID 15582279.  (Jan 2004) „Free testosterone and risk for Alzheimer disease in older men“. Neurology 62 (2): ხს. 188–93. DOI:10.1212/WNL.62.2.188. PMID 14745052. 
  37. ↑ (Apr 1996) „A curvilinear relationship between testosterone and spatial cognition in humans: possible influence of hand preference“. Psychoneuroendocrinology 21 (3): ხს. 323–37. DOI:10.1016/0306-4530(95)00051-8. PMID 8817730. 
  38. ↑ (January 2019) „The Anti-Inflammatory Effects of Testosterone“. Journal of the Endocrine Society 3 (1): ხს. 91–107. DOI:10.1210/js.2018-00186. PMID 30582096. 
  39. ↑ (October 2019) „The effect of testosterone on thyroid autoimmunity in euthyroid men with Hashimoto's thyroiditis and low testosterone levels“. Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics 44 (5): ხს. 742–749. DOI:10.1111/jcpt.12987. PMID 31183891. 
გორილი რე "https://xmf.wikipedia.org/w/index.php?title=ტესტოსტერონი&oldid=250302"-შე