ფელიქს უფუე-ბუანი
| ფელიქს უფუე-ბუანი Félix Houphouët-Boigny | ||
უფუე-ბუანი 1962 წანას | ||
| კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი | ||
|---|---|---|
| პოსტის გერინაშ ბორჯი | ||
| 3 გერგობათუთა, 1960 – 7 ქირსეთუთა, 1993 | ||
| წიმოხონი | პოსტიქ გიჭყჷ | |
| მონძე | ანრი კონან ბედიე | |
| პოსტის გერინაშ ბორჯი | ||
| 7 მარაშინათუთა, 1960 – 27 გერგობათუთა, 1960 | ||
| წიმოხონი | პოსტიქ გიჭყჷ | |
| მონძე | ალასან უატარა (1990) | |
| დუნაბადი | 18 გჷმათუთა, 1905
იამუსუკრო, ფრანგული ბჟადალი აფრიკა | |
| ნაღურა | ქირსეთუთა 7,, 1993 (88 წანერი)
იამუსუკრო, კოტ-დ’ივუარი | |
| მენოღალობა | ||
| პოლიტიკური პარტია | კოტ-დ’ივუარიშ დემოკრატიული პარტია | |
| ხეშმოჭარუა | ||
ფელიქს უფუე-ბუანი (დ. 18 გჷმათუთა, 1905 — ღ. 7 ქირსეთუთა, 1993) — კოტ-დ’ივუარალი ექიმი დო პოლიტიკოსი, კოტ-დ’ივუარიშ მა-1 პრეზიდენტი 1960-1993 წანეფს. რდჷ მუშ ტომიშ მანჯღვერი. შხვადოშხვა ბორჯის მუშენდჷ მედიკოსო, პროფრსხუეფიშ ლიდერო, პლანტაციეფიშ ადმინისტრატორო. 1940-იან წანეფშე აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას. 1945 წანას გიშაგორილქ იჸუ საფრანგეთიშ პარლამენტიშ მაკათურო. უკულ მოღალენდჷ საფრანგეთიშ თარობას დო უკინებუდჷ ომინისტრე პოსტეფი. ზოხორინელი კოტ-დ’ივუარიშ გოჭყაფაშ უკულ, ქიდეკინჷ კოტ-დ’ივუარიშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი.
თიშ მართუალაშ ბორჯის, კოტ-დ’ივუარქ შანულამ ეკონომიკურ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ.[1] უფუე-ბუანი მეთხოზუდჷ ბჟადალიშ ქიანეფწკჷმა, გიშაკერზაფილო საფრანგეთიწკჷმა დახოლებაშ პოლიტიკას. უფუე-ბუანიშ პრეზიდენტობაშ გოძვენას შანულამო გევითარჷ კოფეშ დო კაკაოშ ინდუსტრიაქ. მარა 1980-იან წანეფს ჟირხოლო პროდუქტიშ ფასეფქ ქუდოლუ დო ჸათეშ გეშა სახენწჷფოშ ეკონომიკას პრობლემეფქ ქაშუ.[2]
გალენურ პოლიტიკას, უფუე-ბუანქ ხე შეუნწყუ განაშ პრეზიდენტიშ კვამე ნკრუმაშ მართუალაშე გინორაგვაფას, 1966 წანას. თინა თაშნეშე ხეს უნწყჷნდჷ ოურდუმე გინორთაშ ცადებეფს ბენინიშ პრეზიდენტიშ მატიე კერეკუშ მეხჷ 1977 წანას. უფუე-ბუანს თაშნეშე აბრალუაფუდეს მაკათურობას ბურკინა-ფასოშ 1987 წანაშ ოურდუმე გინორთას, ნამუქჷთ ქუდახუ თომას სანკარაშ მართუალა. უფუე-ბუანქ ხუჯი დუკინჷ ანგოლას მოქიმინჯე ანტი-კომუნისტურ ჸარაფის უნიტას, ნამუსჷთ ჟონას სავიმბი ხემანჯღვერენდჷ. უფუე-ბუანიშ გალენურ პოლიტიკა იხასიათებუდჷ ნძალიერი ანტი-კომუნიზმით.[3] ჸათეშ გეშათ კოტ-დ’ივუარქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა სხუნუეთიწკჷმა დო ვაჩინებულენდჷ კომუნისტურ ჩინეთის (1983 წანაშახ). 1986 წანაშე უფუე-ბუანქ ურთიართალა გაახალჷ სხუნუეთიწკჷმა.
უფუე-ბუანქ ქიანაშ ნანანოღა აბიჯანშე მუშ მასქერულ ნოღა იამუსუკროშა გეგნიღჷ, სოდეთ თიქ ეიოგჷ ღორონთიშნანაშ ოხიდა, ნამუშ ეგაფაქ 1990 წანას ითუ დო დოდოხოდჷ 300 მილიონ დოლარქ.[4] 1989 წანას, იუნესკოქ დარსხუ ფელიქს უფუე-ბუანიშ ჯოხონობაშ თინჩალაშ პრემია, ნამუთ ირწანური პრემია რდჷ დო გინმაჩამუდჷ ჸეთი ადამიერეფს დო ინსტიტუციეფს ნამუეფით ლჷმენდეს თინჩალაშ მეჭირინაფაშო.
უფუე-ბუანიშ ღურაშ უკულ, კოტ-დ’ივუარიშ ჸოფირალაქ უცფას გეუფრაშჷ. 1994-2002 წანეფს ქიანას არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთეფს, ვალუტაშ დევალვაციას დო ეკონომიკურ რეცესიას. 2002 წანაშ ეკენიას, კოტ-დ’ივუარს ომენოღალე ლჷმაქ ხოლო ქიდიჭყჷ.[5]