შანანა გუჟმაუ

	შანანა გუჟმაუ
	; გუჟმაუ 2023 წანას
ტიმორ-ლესტეშ მა-6 დო მა-10 პრემიერ-მინისტრი
თეჟამიანი პოსტი
დეკინჷ	2023 წანაშ 1 კვირკვე
პრეზიდენტი	ჟოზე რამუშ-ორტა
წიმოხონი	ტაურ მატან რუაკი
ტიმორ-ლესტეშ მა-4 პრემიერ-მინისტრი
პოსტის გერინაშ ბორჯი
	2007 წანაშ 8 მარაშინათუთა – 2015 წანაშ 16 ფურთუთა
პრეზიდენტი	ჟოზე რამუშ-ორტა, ტაურ მატან რუაკი
წიმოხონი	ესტანისლაუ და სილვა
მონძე	რუი მარია დე არაუჟო
ტიმორ-ლესტეშ მა-3 პრეზიდენტი
პოსტის გერინაშ ბორჯი
	2002 წანაშ 20 მესი – 2007 წანაშ 20 მესი
პრემიერ-მინისტრი	მარი ალკატირი, ჟოზე რამუშ-ორტა, ესტანისლაუ და სილვა
წიმოხონი	სერჟიუ ვიეირა დე მელო (მუჭოთ გოეროშ ადმინისტრატორი)
მონძე	ჟოზე რამუშ-ორტა
მენოღალობა	ტიმორ-ლესტე
ერუანობა	ტიმორალი
პოლიტიკური პარტია	CNRT
ალმასქუ	მარია ემილია ბაპტისტა (1965–1999), კირსტი სვორდი (2000–2015)
სქუალეფი	5
პროფესია	პოლიტიკოსი
საქვარუა	რევოლუციონერი, პოეტი
რელიგია	კათოლიკე
ხეშმოჭარუა

ჟოზე ალექსანდრე „შანანა“ გუჟმაუ (პორტ. José Alexandre "Xanana" Gusmão; დ. 20 მანგი, 1946) — ბჟაეიოლ ტიმორალ პოლიტიკოსი, ჸოფირ პარტიზან მალიმორ დო ბჟაეიოლ ტიმორიშ ზოხორინალაშო ბურჯაფიშ სიმბოლო. თინა რე ქიანაშ ასეიან პრემიერ-მინისტრი (2023 წანაშე). გუჟმაუ რდჷ ზოხორინელ ბჟაეიოლ ტიმორიშ პირველ პრეზიდენტი (2002–2007) დო მოგვიანეთ მუსხირენშა ნინალენდჷ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტის^[1]. თის შხირას უძახჷდეს „ტიმორალ ნელსონ მანდელას“ თიშ როლიშ გეშა ინდონეზიურ ოკუპაციაშ მეხჷ ბურჯაფიშის.

ორდოიან რინა დო კარიერა

გუჟმაუქ დებადჷ ლალეიას, მანატუტუშ მუნიციპალიტეტის, პორტუგალიურ ტიმორიშ ბორჯის. თინა ანდასქუამ ფანიაშ მაჟირა სქუა რდჷ.^[2] თიში მასქერეფქ, ჟირხოლო სკოლაშ მარწაფალეფ რდჷ, პორტუგალიურ-ტიმორულ გოჭყაფაშ რდეს დო ფანია „ასიმილადოს“ (assimilados) ორხველუდჷ.^[3] თინა გურაფულენდჷ იეზუიტეფიშ სკოლას დარეს (დილიშ გოხოლუას) დო დილიშ უმაღალაშ სკოლას. 1961 წანას, 15 წანაშ ხანს, ფინანსურ პრობლემეფიშ გეშა სკოლაშე გეგშართჷ დო შხვადოშხვა მორჩილ სამუშას მუშენდჷ, მარა გურაფას სერიშ სკოლას აგჷნძორენდჷ.

1965 წანას, 19 წანერ გუჟმაუქ გეჩინებაფუ ემილია ბატისტა, ნამუთ მოგვიანეთ თიშ ალმასქუთ გინირთჷ. თიშ მეტჯოხო „შანანა“ (Xanana) მოურს ამერიკულ როკ-ენ-როლ ბუნა „Sha Na Na“-შე (ნამუთ მარგალურო თეშნერო გჷმითქუალუ, მუჭოთ იჭარუ პორტუგალიურ დო ტეტუმურ ნინეფს).^[4]

1966 წანას, გუჟმაუქ ჯარალობურ სამუშას ქჷდიჭყუ მუშობა, ნამუქჷთ გურაფაშ გაგჷნძორებაშ საშუალება ქიმეჩჷ. 1968 წანას თინა პორტუგალიაშ არმიაშა გეგშიძახეს ოურდუმე ნინალაშო. თიქ სუმ წანას ინინალჷ დო კაპრალიშ ჩინება ქიმიღჷ. თე ბორჯის თიქ ემილია ბატისტაშა დეგურგვინჷ, მიდგაწკჷმა სკუა ეუჯენიო დო ცირასქუა ზენილდაქ ქეშეძინჷ (მოგვიანეთ თინეფქ ართიენს ჩეთხიეს, 2000 წანას გუჟმაუქ ავსტრალიარ კირსტი სვორდ ქეკიხუნჷ). 1971 წანას ოურდუმე ნინალა გათუ დო ჟოზე რამუშ-ორტაშ ხემანჯღვერალათ ნაციონალისტურ ორგანიზაციას ქაკათჷ. სუმ წანაშ გონწეხანს თინა აქტიურო ოკათუდჷ თინჩალ საპროტესტო აქციეფს კოლონიურ სისტემაშ მეხჷ.

1974 წანაშ პორტუგალიას მიხაკეფიშ რევოლუციათ დიჭყჷ პორტუგალიურ ტიმორიშ დეოკუპაციაშ პროცესიქ. გუბერნატორ მარიო ლემუშ პირესიქ ქიანაშ ზოხორინალაშ გეგმეფ გეგმოაცხადჷ. 1975 წანას ტიმორიშ დინოხოლე ჟირ ართიანიშ აწმარინე ფრაქციაშ შქას კონწარი ბურჯაფიქ დიჭყჷ. გუჟმაუქ „ფრეტილინიშ“ (Fretilin) ფრაქციას ქაკათჷ, ნამუშ გეშათ აწმარენჯ „ტიმორიშ დემოკრატიულ რსხუქ“ (UDT) თინა ოჭოფჷ. თე არულობა ქირგებუ ინდონეზიაქ დო ქჷდიჭყუ დესტაბილიზაციაშ კამპანია. 1975 წანაშ დალიას, „ფრეტილინქ“ პორტუგალიურ ტიმორიშ კონტროლ ხეშა ქეშიჸოთუ, გუჟმაუ ხვილიშაშე გადუდიშალეს დო ორგანიზაციაშ პრეს-მელამოსეთ ქჷდარინეს. 1975 წანაშ 28 გერგობათუთას „ფრეტილინქ“ ბჟაეიოლ ტიმორიშ ზოხორინალა გეგმოაცხადჷ, გუჟმაუ თე ცერემონიაშ გინოღალაშე რდჷ გამამინჯე. ჩხორო დღაშ უკული, ინდონეზიაქ ბჟაეიოლ ტიმორს გემნაკათჷ. თიმ ბორჯის გუჟმაუ მუშ მაჸალეს სუმარენდ დილიშ გალე დო მინოკათუას ქჷნდჷრეფშე უჯინედჷ. გეჸვენჯ მუზმარენ დღაშ განწეხანს გუჟმაუ გორუნდჷ მუშ ფანიას.

რესურსეფ ინტერნეტის

Wikiquote

ვიკიციტატეფს რე სტატია:

შანანა გუჟმაუ

ოფიციალურ ბიოგრაფია (უწოხოლენ ვერსია)

სქოლიო

↑ “Gusmao sworn in as East Timor PM“, Al Jazeera, 8 August 2007. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 11 August 2007-ს.
↑ Quick reference: José Alexandre Gusmão (en). კითხირიშ თარიღი: 16 January 2025.
↑ Shoesmith, Dennis (2003). „[[suspicious link removed] Timor-Leste: Divided Leadership in a Semi-Presidential System]“. Asian Survey 43 (2). DOI:10.1525/as.2003.43.2.231.
↑ “Xanana Gusmao: From Guerrilla goalkeeper to president“, Irish Examiner, Irish Examiner Ltd., 16 April 2002. კითხირიშ თარიღი: 11 February 2022.

[AJ-1] “Gusmao sworn in as East Timor PM“, Al Jazeera, 8 August 2007. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 11 August 2007-ს.

[oxford_reference-2] Quick reference: José Alexandre Gusmão (en). კითხირიშ თარიღი: 16 January 2025.

[Divided-3] Shoesmith, Dennis (2003). „[[suspicious link removed] Timor-Leste: Divided Leadership in a Semi-Presidential System]“. Asian Survey 43 (2). DOI:10.1525/as.2003.43.2.231.

[4] “Xanana Gusmao: From Guerrilla goalkeeper to president“, Irish Examiner, Irish Examiner Ltd., 16 April 2002. კითხირიშ თარიღი: 11 February 2022.

[1]

[2]

[3]

[4]