ცჷ (ჩანარი)
| ცჷ | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| მენცარული კლასიფიკაცია | ||||||||||||
|
||||||||||||
| ლათინური ჯოხო | ||||||||||||
| Ulmus | ||||||||||||
| თხილუაშ სტატუსი | ||||||||||||
|
ცჷ, თაშნეშე ცგ (ლათ. Ulmus) — მარქვა ჩანარეფიშ გვარ ცჷშობურეფიშ ფანიაშე. ფურცელმაცჷმე, კანკალეშა იროწვანე (ტროპიკეფს დო სუბტროპიკეფს) ჯალეფ რე, ოშა-გოშათ — ბართვეფი. სიმაღალა 30-40 მ ონჭჷ. უღჷნა ჭიფე, კირუეფო აკოკორობილი, უმენტაშო ჟირსქესამ პეულეფი, სუამ კაკალია გჷმნაღელი.
გვარ იკათუანს 50-შა გვარობას, ნამუთ ჩანს ოორუე გვერდოშფეროშ ზჷმიერ ჰეერიშ ზონას, ნორთობურო სუბტროპიკეფიშ დო ტროპიკეფიშ გვალეფს. კავკაციას ჩანს 9 გვარობაა, საქორთუოსი — 5; თინეფშე ართი — ქორთულ ცჷ (ლათ. Ulmus geogrica) საქორთუოშ ენდემ რე; ჩანს შირაქიშ რობუეფს, უმენტაშო სქირე დო ცხვეკ ტყას (მუსხირენ ვითობა). ოცჷორე (მორჩილჷთ) ძალამ ოშა-გოშა რე.
საქორთუოშ ფურცელამ ტყალეფს ესვარილ რე ჭიჭენდი (თელამუში — ლათ. Ulmus elliptica), ნამუთ ჩანს სუბალპურ ორტყაფუშა დო ცჷ („კარაღაჯი“ — ლათ. Ulmus minor, Ulmus foliacea), ნამუთ ჩანს გვალაშ ტყალეფიშ შქა ორთყაფუშახ. ცჷ ჸინგჷმარზე დო ორომოთვინე რე, უჸორს შიმე დო ლამე დიხა, მარა ანდა გოლოფას დო დაღარ მენჯონასჷთ ჩანს. პირანს (ფურცელიშ გოფაჩუაშა) დო გჷმიღანს ორდო აფუნს, კანკალე ბჟაეიოლაზიურ გვარობა — ჩამორჩილს. გჷთმარზუ 200-400 წანას.
გჷმოღალას იჭყანს 15-40 წანაშ ხანს. იმიარებუ თასით, ჸონუათ დო ალნაფალუეფით. ხვეიანო ოკეთენს ძიკვიშ ათნამაჸას. ტომბას წუმოძინელ ელახიან ჯინჯეფიშ გეშა ბორიას ვეკართინე. გჷმირინუანა ბაღ-პარკეფიშ დო მინდორიშ ოთხილუე ღოზეფიშ გაფალარო. შოშეეფიშ დო რზეფიშ გაწვანებელო. გიშაკერზაფილო გიშეგორუაფჷნა გოლოფაგჷმარზე შქა აზიაშ ენდემი — „ლალბანდი“ (ლათ. Ulmus densa). ცჷშ მარქვა გჷმარზე დო მანგარ რე, ანდაღებულ ოხაბაკე მასალა რე (გიშაკერზაფილო სქვამ ნოჸელეფიშ (კვაჟეფიშ) გეშა). გჷმირინუანა აკოგაფასჷთ.
ლიტერატურა
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]- მიხეილ სახოკია, ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 4, ხს. 644, ქართი, 1979 წანა.