აბრეშუმიშ დიდი შარა
აბრეშუმიშ დიდი შარა (ტრად. ჩინ.: 絲綢之路; გამარტ. ჩინ.: 丝绸之路; სპარს. راه ابریشم; თურქ: İpekyolu, ყირგ.: Жибек жолу), ტრანსკონტინენტური სავაჭრო-სასქერესქენო შარა, ნამუთ ჩინეთის სქირონაშქა დო უჩა ზუღეფიშ ოძგაშეეფს მითმიორცხუანდჷ.
თე შარათ ვაჭრუას დოჭყაფუქ ქიმიაჩუ ჯვ. წ. II ოშწანურას. აბრეშუმიშ დიდი შარა იჭყაფუდუ სიანს. ნოღა დუნხუანიშე თინა 2 ნოჸველათ მიშუ ბჟადალუშა. ჟირხოლო შარა - მაართა ლობნორიშ ტობაშ ოორუეშე ნ. ტურფანიშ, ოდო მაჟირა თი ტობაში ობჟათეშე ნ. ხოტანიშ დო ნ. იარქენდიშ გულათ - ნ. კაშგარს აკმოკოროფუნდჷ დუც. ათავრეშე ოორუეშ შარა კასპიაშ ზუღათ არცხუაფუდჷ მოლენკავკაციას, გინოკვათუნდჷ საქორთუოს დო ფასისშე უჩა ზუღათ ბიზანტიას დო რომს ოჭირინუანდჷ. მაჟირა შარა კაშგარიშე ბალხის დო ოორუე ირანიშ გულათ შქაწყარმალონაშა, ოდო ეთევრეშე სქირონაშქა ზუღაშ ძგალეფშა მიშუ.
აბრეშუმიშ დიდი შარათ უთარაშო გიშმუღუდეს მაღალხარისხამი ჩინური აბრეშუმი, ნამუშ თარი მახვარებუ რომიშ ჟინოსკუალეფი რდეს. აბრეშუმიშ ექსპორტი რომს (უკული ბიზანტიას) ხოლოშ ბჟაეიოლუშ დიდი სახენწჷფოეფიშ - პართიაშ დო მოგვიანაფილო სასანიანეფიშ ირანიშ - შქაშიულათ იხორციელებუდ. ჩინური აბრეშუმიშ მიშაღალა რომს ირწანურო 100 ანთასი სესტერციუსი უხედჷ. ჩინეთიშე მიშმუღუდეს თაშნეშე ორქო. აბრეშუმიშ დიდი შარაშ თი მუნაკვათაშო, ნამუთ ხოლოშ ბჟაეიოლუშა გიშმეშჷ, რომს დო ბიზანტიაშ ოშწანურამი ლჷმეფი უღუდეს დიო ხოლო პართიაწკჷმა, უკული სასანიანეფიშ ირანწკჷმა (ღოზგასუმალარიე, ნამდა აბრეშუმიშ დიდი შარაშ მარშრუტეფი პართიაშა სახენწჷფო ონოფულეთ იკოროცხჷდ). VII-IX ოშწანურეფც თე შარათ მიშაღალირი საქონელით ვაჭრუას არაბეფიშ სახალიფო უწიენჷ კონტროლს. უკული თინეფშე მონღოლეფქ გეჭოფეს მონოპოლია. აბრეშუმიშ დიდი შარაქ მენორსი მიოდინუ XVII ოშწანურაშ ლიას, მუჟამცჷთ ევროპელეფქ ოეკონიეთ გეჭოფეს საოკიანო შარა აფრიკაშ გოულათ.
აბრეშუმიშ დიდი შარაქ ხე აკუნწყუ ეკონომიკური დო კულტურული ურთიერთობაშ გოვითარაფას ბჟაეიოლუშ დო ბჟადალუშ ქიანეფ შკას. თე შარათ მიშართჷ ჩინეთშა მინაქ, ფუფუნებაშ საგანეფქ, გიფაჩუ ნამთინე კულტურული მაფალუქ, არაბული ცხენქ დო შხვაქ, მიშაჭირინუ თაშნეშე რელიგიური დო ფილოსოფიური მონძღვარუეფქ (ბუდიზმი, მანიქევლობა, იუდაიზმი, ისლამი, ნესტორიანელობა).
[რედაქტირაფა] ქოძირით თაშნეშე
[რედაქტირაფა] ლიტერატურა
- ჩოჩიევი ვ., ქსე, ტ. 1, ხს. 34-35, ქთ., 1975
