მარი სკლოდოვსკა-კიური

მარი კიურიშ ფოტო

მარი სკლოდოვსკა-კიური (დ. 7 გერგობათუთა, 1867, ვარშავა — ღ. 4 კვირკვე, 1934, სანსელმო, სავოიაშ დეპარტამენტი; დასაფულებური რე სოშის, პარიზიშ ხოლოს), ფიზიკოსი დო ქიმიკოსი. ნაციონალობათი პოლონელი.

1883 წანას გათუ ვარშავაშ გიმნაზია, 1895 წანას - პარიზიშ უნივერსიტეტი. ჩილო აჸუნუ პიერ კიურის დო ხანდება დიჭყუ თიშ ლაბორატორიას, ინდუსტრიულ ფიზიკაშ დო ქიმიაშ ნწოფულას. 1903 წანას დეცვუ ოდოქტორე დისერტაცია თემაშე: "რადიოაქტიური ღვანდეფიშ რკვიება". პ. კიურიშ ღურაში უკული (1906) დეკინუ თიში კათედრა პარიზიშ უნივერსიტეტის. რდუ თე უნივერსიტეტიში პირველი პროფესორი ოსურიკოჩი. 1914 წანაშე ხემანჯღვერენდუ პარიზიშ რადიუმიშ ინსტიტუტიშ ფიზიკა-ქიმიაშ გუმნართის. თაქ თიწკუმა ართო ხანდენდუ თიშ ცირასკუა ირენ ჟოლიო-კიური დო ფრედერიკ ჟოლიო-კიური.

პიერი დო მარია კიური თინეფიში პარიზიში ლაბორატორიასუ 1907 წანაშახუ

მარი სკლოდოვსკა-კიურიშ ნახანდეფი რადიოაქტიური ღვანდეფიშ გურაფაშ გეშა ჯინჯო დადვუ ფიზიკაში დო ქიმიაშ ახალი დარგეფსუ. 1898 წანაშ კვირკვეს ჩილ დო ქომონჯ კიურეფქ მიოგორეს ახალი ქიმიური ელემენტის პოლონიუმს, დო კინე თი წანაშ დეკემბერს - რადიუმს. 1902 წანას მარი სკლოდოვკსა-კიურიქ გეჭოფუ რადიუმიშ წკონდა ჯიმუშ დეციგრამი, მუდგაქ თის მეჩუ გაბრა გუხურგუდკო რადიუმიშ ატომური მასა, დო თიშ კანკალე ფიზიკური დო ქიმიური ანდი, თაშნეშე თიში აკანი ელემენტეფიშ პერიოდული სისტემასუ. 1910 წანას სკლოდოვსკა-კიურიქ ფრანგი ფიზიკოსი ა. დებიერნწკუმა ართო მიღუ ლითონური რადიუმიში დო მაჟირაშა დიდი სიზუსტეთ გოხურგუ თიში ატომური მასა. 1911 წანას ოსურპატონ მარიაქ მაართათ გახაზირუ რადიუმიში ეტალონი, ნამუთუ 24 წანაშ აშაბანს რდუ საგებიოს ხვალე ართი. მარია სკლოდოვკსა-კიურის ხანდა უღუ თაშ ხოლო რადიოლოგიასუ დო რენდგენოლოგიაშ ოკითხირეფშენი. 1914 წანას თიქ რენტგენოლოგიურო გეგმიკვლიუ ნჭყოლირეფი ჰოსპიტალცსუ, რდუ პარიზიშ სამედიცინო აკადემიაშ ოსურკოჩი მაკათური (გეგშეგორეს 1922 წანას).

მარი სკლოდოვსკა-კიურიშ ნოჭახნაკუ

სკლოდოვსკა-კიურს ჟირშა გინოჩეს ნობელიშ პრემია: 1903 (ფიზიკას: პიერ კიურიში დო ბეკერელწკუმა ართო) დო 1911 (ქიმიასუ). რდუ საგებიოშ ბრელი აკადემიაში დო ომენცარე ჯარალუაში მაკათური, შხვაწკუმა ართო, პეტერბურგიშ ომენცარული აკადემიაში მაკათური-კორესპონდენტი (1907) დო სსრკ ომენცარე აკადემიაშ საპატიო მაკათური (1926). 1923 წანაშე რდუ ვარშავაში რადიუმიში ინსტიტუტიში საპატიო დოქტორი, ნამუთუქუ დირცხუ თიში ინიციატივათუ.

ლიტერატურა

• ქორთულ ოსხუნუ ენციკლოპედია, 9, 425