ფერსი ბიში შელი

პერსი ბიში შელი

პერსი ბიში შელი (ინგლ. Percy Bysshe Shelley; დ. 4 მარაშინათუთა, 1792 – ღ. 8 კვირკვე, 1822) — გიშარჩქინელი ინგლისელი პოეტი, რომანტიკოს. ჩინებური, მუჭოთ ართ-ართი არძაშე უჯგუში ლირიული პოეტი ინგლისურნინამი პოეზიას. შელიშ წორომოარზეეფ დო უხოლაში მაჸალეფი რდეს ჯონ კიტსი დო ჯორჯ გორდონ ბაირონი. თიშ ოსურ რდჷ ჩინებურ ნოველისტი მერი შელი.

ორდოიან ღვაწაფა

შელიქ დებად ფილდ ფლეისის, ინგლისის. შელიშ მუმა - ტიმოთი შელი რდჷ პარლამენტიშ მაკათურ, დიდას - ელისაბეტ პილფორდის მამულ უღუდჷ სასექსის. დოჭყაფჷ განათლება მიღჷ ჸუდეს, ოდო1802 წ. ქინირიცხჷ ბრენთფორდიშ აკადემიას, სოდეთ თის გამწაშე დარუნდეს (აჩაგრენდეს). 1810 წ. გინილჷ ოქსფორდიშ უნივერსიტეტიშ კოლეჯიშა. შელიშ მაართა პუბლიკაცია რდჷ გოთურ ნოველა ”ზასტროზ”, სოდეთ ათეისტურ მსოფლმხედველობა გიმოხანტ. კინ თი წანას პერსიქ მუშ დაწკუმა ელიზაბეტწკუმა წორო გიშაშკუ ”ვიქტორიშ დო კაზირიშ ორიგინალურ პოეზია”. 1811 წ. შელიქ გიშაშკუ მუშ მაჟია გოთურ ნოველა ”წმ. ირვინი, ვარა როზენკრეიცელი” დო პამფლეტი ”ათეიზმიშ ვანათობა”. შელიშ არზეფქ დაშქურინუ კოლეჯიშ ხემანჯღვერობა დო თინა ქიჭანეს სხუნუშა, სოდეთ ახალმორდუ პოეტის ვაუვარებუ მუშ პოზიცია. 1811 წ. შელი დო მუშ წორომოარზე ჰოგი კოლეჯიშე გეგშაჸათეს. ჭეხანიშ უკულ საქვარშა პერსიშ მუმაქ მიშელჷ. კოლეჯიშ ხემანჯღვერობა პერსის ნებას არზენდ კოლეჯშა დირთუკონ, ქინარღენდჷ მუშ ნაქიმინას და, მარა შურერზამილ პოეტიქ ივარ თენა ხოლო. შელიშ რადიკალიზმიქ მუმა-სქუაშ შარეფ აკორთჷ. ოთხ თუთაშ უკულ შელიქ ოსურო ქიმიჸუნ 16 წანერ ჰარიეთ ვესთბრუქი. მალას , შელიქ ირლანდიაშ ნაციონალისტეფს ქეშეხვად დო გიმაბჟინუ მიმართვა ”ირლანდიელი ხარხიშა”, ნამუქუთ ინგლისიშ თარობაშ ჸუჯიშახჷთ ქიმიოჭირინუ. შელი რევოლუციურ პოეტ რდჷ . თიშ მაართა დიდ პოემა ”დიაფალი მაბი” (1813) ოხჲუ დარაფილ კათაშ მდგომარეობას ინდუსტრიულ ქიანობას. წიგნი ვალეგალურო გეგმაცხადეს დო შელიშ ხეშე გინმიშ ხვალე ნაჩინებუეფს შქას. 1821-1830 წფს. ანდა პირატული ვერსიაქ გიმიბჟინუ დო გიფაჩუ ძირითადო მოხანდეფიშ კლასის. პოემაქ მალას გინირთ პოლიტიკურ მოძრაობაშ - ჩარტიზმიშ ართგვარ ბიბლიათ. 1814 წ. შელიქ მუშ მონკათ ოსურ დო წულუწანერ ოსურსქუა მიოტუ დო იტალიურ ნინაშ დაგურაფალო ლონდონშა გინილჷ , უილიამ გოდვინიშ ფანიაშა. თაქ თიქ გეჩინებაფუ მუშ მუმალ ოსურ მერი გოდვინი. მალას თინეფქ ფრანგონაშა, დო ჭეხანიშ უკულ შვეიცარიაშა გინილეს ოშარალუშო. სოდგარენ ჟირ თუთაშ უკულ კინ ლონდონშა დირთეს. 1815 წ. შელიქ დოჭარ ”ალასტორ, ანუ ხვალახობაშ შური”. თიშ უმუკუჯინუო, ნამდა ამდღა კრიტიკოსეფ თე პოემას თვალუნა მუჭოთ შელიშ მაართა დიდ მეჭირნაფათ მუშ პოეზიას, თე ნაჭარას თი ბორჯის კათაშ დიდ ყურადღება ვემკუჭოფაფ. ღვაწაფაშ თე პერიოდის შელიშ ნაჭარეფს მიშიძირე ჩინებურ ინგლისელ პოეტიშ უილიამ უორდსვორთიშ ძალიერი ზეგავლენა.

ბაირონი

1815 წ. აფუნს პერსი დო მერიქ მაჟიაშა ქიშარეს შვეიცარიაშა, სოდეთ ჟირ რომანტიკოს პოეტიქ ართიანს შეხვადუ დო დემაჸალეს. ჟენევაშ ტობაშ პიჯიწკუმა, მეძობელო მახორუ შელი დო ბაირონ ფხშირას იჩიებდეს ანდა თემეფშე. ჟენევაშ ტობას ბაირონწკუმა წორო ნიშით გილანჩურუაშ ბორჯის მეღებულ შთაბეჭდილებეფიშ მოღალირო შელიქ ჭარუ მუშ ჩინებური ოდა ”ჰიმნი იტელექტუალურ შვენებას”.

ინგლისშა დორთა

1816 წ. მერი დო პერსიქ ინგლისშა დირთეს.თე წანასჷთ პერსიშ ოსურქ ჰარიეთიქ დუდ ქელთიშკვიდუ ჰაიდ პარკის. პერსიქ გეგნოჭყვიდ მერიშ ოსურო მოჸუნაფა, თი მოტივით ხოლო, ნამდა უკულ მუშ სქუალეფიშ მეურვეობაშ ნება მეუღებუდკო, მარა სასამართლოქ ვარია უწუ თეშენ. ახალფანიაფილ პერსი დო მერიქ ბუქინგემშირშა გინილეს, სოდეთ მუნეფიშ მაჸალე თომას ფიქოქი ოხორანდუნ. თე პერიოდის შელიქ გეჩინებაფუ ჯონ კიტსი. 1818 წ. შელიქ დოჭარუ ”ლაონი დო ციტნა, ანუ ორქოშ ნოღაშ რევოლუცია”, ნამუთ უკულნეშის გეგნაკეთუ დო გიშაშკუ ახალ დუდჯოხოთ ”ისლამიშ არყაფა”.

იტალია

შელიშ დასაფულება ლ.ე. ფურნიე, 1889.

1818 წ. პერსი დო მერიქ მუშ დაწკუმა კლერ კლერმონტწკუმა წორო იტალიაშა გინილეს. კლერს ბაირონშე ოსურსქუა ჸუნდ ჯოხოთ ალეგრა. ნამუქუთ 5 წანერ რდუნ თეშ ტიფიშ გეშა დოღურუ. შელიქ თე პერიოდის ჭარუ ”გადუდიშებულ პრომეთე”. 1818 დო 1819 წფს. შელიშ ფანიას უბედრობაქ ქიგიოტირხ; თინეფს რომს დუღურეს დიო ბოშ ვილიქ, დო უკულ ახალხაფილ კლარა ევერინაქ. პერსიშ ოსურსქუა ელენა ადელაიდაქ ნეაპოლს დებადუ 1818 წ. მარა წარმოწანერ დო გვერდ რდჷნ თეშ დოღურუ. 1819 წ. შელიქ დოჭარუ მუშ ჩინებურ პოლიტიკურ პოემა ”ანარქიაშ ნიღაბი” დო ესსე ”რეფორმაშ ფილოსოფიური ხედვა”. 1821 წ. ლეხუანობაშ გეშა დოღურ ჯონ კიტსიქ. შელიქ თიშ ჯოხოშა ჭარ ელეგია ”ადონისი”. 1822 წ. შელიქ დო მუშ ინგლისელ ხუჯიშ დუმაკინეეფქ, პოეტ დო გიშმაშქუმალარ ლეი ჰანთიქ გეგნოჭყვიდეს ბაირონწკუმა წორო გეგშუშქუმალდესკო ჟურნალი ”ლიბერალი”, ნამუთ დეპირისპირებუდ თი ბორჯიშ კონსერვატიულ ინგლისურ პერიოდიკას. 1822 წ. 8 კვირკვეს შელიქ ლივორნოწკუმა გოხოლუას შტორმიშ ბორჯის დოღურუ. არსებენს ვერსია, ნამდა შელიშ ერქემამ ნიშის ”დონ ჟუანს” ქარაგუ უმოს დიდ ზომაშ ხვამარდიქ. შელიწკუმა წორო დოღურ ჟირ ადამიერქ. გინოჩამათ,ღურაშახ მუსხირენ დღათ ორდო შელის უთქუალ, ნამდა თის უძირუ მუშ ჟირაფილი, ნამუქუთ თის მოხოლაფირ ღურაშენ შეიოტყვინუ. შელიშ ცხედარ მუსხირენ დღაშ უკულ ზუღაქ გეკაათუ. შელიშ ცხედარს ზუღაპიჯის ქუღოლეს კრემაცია. პროცესიას ოსწრუდეს ლეი ჰანტი დო ლორდი ბაირონი. შელიშ ფერფლი დოფულეს რომს. საფულეშ ქუას ეშაკვათილ რე ლათინურ ასოეფით მუკნაჭარა Cor Cordium (გურეფიშ გური).

შელიშ მემორიალი ოქსფორდის. ე. ფორდიშ სკულპტურა, 1892.

შანულამი ნაჭარეფი:

• 1810 - ზასტროზი
• 1810 - ვიქტორიშ დო კაზირიშ ორიგინალურ პოეზია
• 1811 - წმ. ირვინი, ვარა როზენკრეიცელი
• 1811 - ათეიზმიშ ვანათობა
• 1813 - დიაფალი მაბი
• 1814 - დეიზმიშ ვარაფა
• 1815 - ალასტორი, ანუ ხვალახობაშ შური
• 1816 - მონ ბლანკი
• 1817 - ჰიმნი ინტელექტუალურ შვენებას
• 1817 - ლაონი დო ციტნა, ანუ ორქოშ ნოღაშ რევოლუცია
• 1817 - ისლამიშ არყაფა
• 1818 - ფრანკენშტეინი, ანუ ამდღანერ პრომეთე
• 1819 - ოდა ბჟადულუშ ბორიაშა
• 1819 - ანარქიაშ ნიღაბი
• 1819 - ინგლისი 1819 წ.
• 1820 - გადუდიშებული პრომეთე
• 1821 - ადონისი
• 1821 - პოეზიაშ ოთხილარო
• 1822 - რინაშ ტრიუმფი (უგუთებუ)
• 1822 - მუნაფა

ლიტერატურა

• Edmund Blunden, Shelley: A Life Story, iking Press, 1947.
• James Bieri, Percy Bysshe Shelley: A Biography, Johns Hopkins University Press, 2008, ISBN 0-8018-8861-1.
• Altick, Richard D., The English Common Reader, Ohio: Ohio State University Press, 1998.
• Holmes, Richard. Shelley: The Pursuit, New York: E. P. Dutton, 1975.

რესურსეფი ინტერნეტის

• პერსი ბიში შელიშ ლერსეფი (ქორთულ ნინაშა)
• პერსი ბიში შელი - ნებეფიშ დეკლარაცია - ქორთულ ნინაშა
• ნახანდეფი პერსი ბიში შელიშ/შე (ინგლისური ნინაშა) ინტერნეტ არქივს
• რესურსეფი პერსი ბიში შელიშე (ინგლისური ნინაშა)
• შელიშ გიშნაგორა ლერსეფი (ინგლისური ნინაშა