ხორხე ლუის ბორხესი

ვიკიპედია ხასჷლაშე
გეგნორთი: ნავიგაცია, გორუა
ხორხე ლუის ბორხესი,1969

ხორხე ლუის ბორხესი (ესპ. Jorge Luis Borges – რსული ჯოხო ფრანცისკო ისიდორო ლუის ბორხეს ასევედო, ესპ. Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo; დ. 24 მარაშინათუთა, 1899, ბუენოს-აირესი, არგენტინა – ღ. 14 მანგი, 1986, ჟენევა, შვეიცარია), არგენტინარი ჭარუ̂, პოეტი.

ბიოგრაფია[რედაქტირაფა]

მუმა, ხორხე გილიელმო ბორხესი, ადვოკატი დო ფსიქოლოგიაშ პროფესორი, ლიტერატურულ ღვაწაფასჷთ მუკმიშუ̂, მარა სქუაშე გოშხვანერაფათ, წჷმოძინაშა ვა მიაჭირინუ. დიდა, ლეონორ ასევედო სუარესი ინგლისურშე მათარგმალო ხანდენდ. ბორხესეფიშ ფანია ჟირნინამი რდჷ, ათეშენ მუმალი ჭარუ̂ ბაღანობაშე ართ დონეშა ღვალენდ ინგლისურ დო ესპანურ ნინას. მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკულ ბორხესი ჟენევას გურაფულენს, ჭე ბორჯის მუკმურს იტალიას დო ესპანეთის. თე პერიოდშო ხორხე ლუის ბორხესი ესპანეთიშ ულტრაისტული ავანგარდული მიმალუობაშ მაკათურიე. ჟურნალს Grecia გჷმიბჟინუაფ უოლტ უიტმანიშ სტილშა დოჭარილი თიშ პირველი ლერსი, ჰიმნი ზუღას.

ბორხესი 1976

1921 წანას თინა ბუენოს-აირესშა ირთუ დო ანდაჸურე კულტურული ღვაწაფას იჭყანს: ორსხუანს ჟურნალს, თარგმუნს კაფკას დო ფოლკნერს, ობჟინუანს ლერსეფს დო ესეეფს. 1930-იან წანეფიშ ლიას თინა იჭყანს თხობელუეფიშ დო ნოველეფიშ ჭარუას დო ობჟინუანს ”გოგერგილობაშ უნივერსალურ ისტორიას”, ნამუთ ჯოხოს მოუღანს მუჭოთ პროზაიკოსის. თე პერიოდის თინა დუდც ტრავმას ღებულენს, მუთ თიშ ნორთობურ დაჸვერებას იჭანუანს, მორო თეშ უმკუჯინუო თინა იშენ აგინძარენს ხანდას. თეს თის დიო დიდა, დო თიშ ღურაშ უკულ წორომოხვარე დო მოგვიანებით ოსური, მარია კოდამა ოხვარუ̂. თე პერიოდშო ბორხესი ძირითადო ჩინებური რე მუში ნოველეფით, მორო თე შვანს ჭარუნს ლერსეფსჷთ დო ლიტერატურულ კრიტიკასჷთ. თინა წოროავტორიე,თაშნეშე პაროდიული დეტექტივეფიშ, ნამუეფით ბუსტოს დომეკიშ ფსევდონიმით გჷშმურს, დო ასტორ პიაცოლაშ მუსიკაშა ნაქიმინა ბირეფიშ. 1955 წანას ბორხესის ანიშნენა ბუენოს-აირესიშ ერუანული ბიბლიოთეკაშ დირექტორო. კინ თე წანას ბუენოს აირესიშ უნივერსიტეტის ინგლისური ნინაშ მაგურაფალო იჭყანს ხანდას.

ოირქიანე კრიტიკა ბორხესიშ შემოქმენდაფათ ხვალე 1960-იან წანეფს იინტერესებუ̂. 1961 წანას თინა სამუელ ბეკეტწკუმა ართo ეთმოჭოფუნს ფორმენტორიშ პრემიას. 1962 წანას თიშ ნაწარმებეფი მაართათ ითანგუ ინგლისურო, მუსჷთ ავტორშო ქვერსემი პოპულარობა მოუღუ̂. 1967 წანას ბორხესის ოსურო მოჸუნს ბრელ ხანიშ მაჸალე, ელზა ასტეტ მილანი, ნამუწკუმა ქორწინება ხოლო 3 წანას იგინძარებ. 1973 წანას ხუან პერონიშ ხემაჟირათ გოპრეზიდენტაფაშ უკული ბორხესი იტენს ერუანული ბიბლიოთეკაშ დირექტორიშ თანამდებობას. 1979 წანას ჭარუს აჯილდოვენა სერვანტესიშ პრემიათ, ოდო 1983 წანას საპატიო ლეგიონიშ ორდენს ეთმოჭოფუნს.

რინაშ ეკონია წანეფს ბორხესი მუში წორომოხვარე, მარია კოდამაწკუმა მუკმურს. 1984 წანას თინეფი ობჟინუანა ნოჭყვედეფს მუნეფიშ დღაურეფშე, ჯოხოდვალათ ატალა, სოდეთ ბორხესიშ ტექსტეფი დო კოდომაშ ფოტოეფიე. თინეფი 1986 წანას, ჭარუშ ღურაშახ მუდგაზმარენ თუთათ ორდო იქორიწინებუნა. ბორხესი ღურუ კიბოთი, ჟენევას, 1986 წანას. თის მაფეფიშ სასაფულეს ასაფულენა.

აკოქიმინჯალა[რედაქტირაფა]

ბორხესის ნამთინე მაგიური რეალიზმიშ ლათინო ამერიკული სკოლაშ დჷმარცხუაფალო ირჩქინანა დო გაბრიელ გარსია მარკესწკჷმა ართო XX ოშწანურაშ ობჟათე ამერიკული ფიქციაშ ართ-ართ უშანულამაშ ავტორო შინანს. შხვეფი თის უნივერსალურ ჭარუს ორწყენა. თიშ ნაწარმებეფს ფხშირიე სიმბოლოეფიშ, სარკეეფიშ, ლაბირინთეფიშ, რეალობაშ დო პიროვნებაშ თემა. ფიქციაშ გალე ბორხესიშ შემოქმენდაფა იკათუანს ფილმეფიშ დო წიგნეფიშ კრიტიკას, დეტექტიურ რომანს. ბორხესი დეტექტიურ რომანს ირჩქინანს კლასიკური ლიტერატურაშ ღირსებუან მონძეთ, რახანც თის გარჩქჷ სინთუანი გოთანჯაფაილი გეგმა, მიშალი, ინტრიგა დო თება. ბორხესის ორხველჷ თაშნეშე კუნტა ბიოგრაფიეფი დო გინძე ფილოსოფიური ესეეფი რაგადუაშ, დიალოგიშ, არზუანობაშ დო თინეფიშ წორომეწურაფაშ გურშენი. თიშნერი სტატიეფს, მუნერეფითიე, მაგალთო, ”ტანგოშ ისტორია” დო ”ვითოშ ართი სერიშ მათარგმალეფი”, ავტორი სინთებუანო მითმიანიშნენს თი ელემენტეფშა, ნამუეფსჷთ შანულამი აბანი უკინებუნა თიშ რინას.

ნაწარმებეფი[რედაქტირაფა]

შანულამი ნაჭარეფი[1]:

  • ანფასიშ თუთა, 1925
  • ინკვიზიციეფი, 1925
  • დისკუსია, 1932
  • გოგერგილობაშ უნივერსალური ისტორია, 1935
  • ირიათონიშ ისტორია, 1936
  • ფიქციეფი (ნოველეფიშ კათელი), 1944
  • ალეფი, 1949
  • გითოგორუეფი, 1952
  • ავტორი, 1960
  • შხვა, კინ თინა, 1964
  • ამშვი სიმშო, 1964
  • ავტობიოგრაფიული ესსე, 1970
  • ყილოეფიშ ორქო, 1972
  • ოწმოხზიტყვობუეფიშ წიგნი, 1975
  • ქვიშაშ წიგნი, 1975
  • ტონბა ვარდი, 1975
  • რკინაშ მონეტა, 1976
  • მუ რე ბუდიზმი, 1976
  • სერიშ ისტორია, 1977
  • შკვითი სერი, 1980
  • ციფრი, 1981
  • ამშვი ესსე დანტეშ გურშენი, 1982
  • ატლასი, 1984

სქოლიო[რედაქტირაფა]

  1. ბორხესიშ ნაწარმებეფი ლიბ.ჯე ((ქორთ.)).

რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა]