ტვინი
| ტვინი | |
|---|---|
 | |
| ადამიერიშ დუდიშ ტვინი | |
 | |
| შიმპანზეშ დუდიშ ტვინი | |
| ლათინური | cerebrum |
| სისტემა | ნერვულ სისტემა |
ტვინი — ნერვულ სისტემაშ ცენტრალურ ნორთი, ნამუთ უნარღელჸვენს ორგანიზმიშ ოთელარე ფუნქციეფიშ რეგულაციაშ დო უმაღალაშ ნერვულ ქიმინჯალაშ გოხორციალაფაშ არძაშე რსულჸოფურ ფორმეფს. ტვინიშ თარ სტრუქტურულ-ფუნქციურ ართურ რე ნეირონი. ფილოგენეზიშ ნერვულ კურთხუეფიშ დიფუზურ ბადე ითირჷ გიშაკერზაფილ ნერვულ რშვილეფით, ნამუეფიშ გოთანჯილ სახეთ დონწკარუა აკმოქიმინჷნს ქვარაშ ძეწკვის — ქვარაშ ტვინს. კანკალე ჭანდის დო მოლუსკის ძალამო უღჷ წუმოძინელ დუდიშ განგლიონი, თ. ჯ. დუდიშ ტვინი. გაგაჩამ ჩხოლარეფიშ დო ადამიერეფიშ ტვინ აკმოდირთჷ ოჭიშიშ ტვინ დო დუდიშ ტვინშე, ფორილ რე დაცხეფით დო თხილერ რე გაგაჩიშ დო დუდიშ ხოკოშ ყვილამ ნორშვეფით. დუდიშ ტვინ იკათუანს ტვინიშ ღერს (მოგჷნძე ტვინი, ხინჯი, შქა ტვინი), ნათხემს დო კაბეტ ტვინს, ნამუთ გიშართილ რე 2 ჰემისფეროთ დო მერსხილ რე ტვინიშ ღერწკჷმა შქამადვალჷ ტვინით. ძინათებულ ადამიერიშ დუდიშ ტვინიშ წონა ოშქაშეთ 1400 გრამ რე; ოჭიშიშ ტვინი — აკმადგინანს ტვინიშ წონაშ 2%–ს, ნათხემიშ – 10%–ს, ღერიშ სტრუქტურეფიშ – 6%–ს. ტვინიშ წონაშ 5/6 მოურს კაბეტ ტვინიშ ჰემისფეროეფშა. ტვინ აკმოდირთჷ შქირუ (იკათუანს ნეირონეფიშ რსხულეფს დო დენდრიტეფს) დო ჩე (იკათუანს აქსონეფს, ნამუეფიშ მიელინურ დაცხი გჷთმოპიჯანს ჩე ფერს) ნიფთიარობაშე. ტვინიშ ევოლუცია მერსხილ რე ნთელ რანწკ მორფოლოგიურ გჷნოქიმინუეფს, მუჭოთ რე დუდიშ ტვინიშ დო კაბეტი ტვინიშ ჰემისფეროეფიშ ალაზჷმაფონი წონაშ, კაბეტ ტვინიშ ჸვაშ დო ფერწყუშ წილეფიშ ალაზჷმაფონ ზჷმეფიშ, ღარეფიშ სიტომბაშ დო კარკატუეფიშ მუდანობაშ ძინა დო ტვინიშ შვაბელიშ აკოგაფაშ გორთულაფა. ანთროპოგენეზიშ პროცესის ტვინიშ მუშობურ გჷნოქიმინუაქ დო დიფერენციაციაქ ოპტიმალურ კომპლექს აკოქიმინჷ ნეოანთროპის, ნამუსჷთ იდვალუაფჷ ტვინიშ დო კაბეტ ტვინიშ კაბეტ ალაზჷმაფონ წონა დო ახალ შვებელიშ ჭყანიერ წუმოძინა, სპეციფიკურ ციტოარქიტექტონულ ველეფიშ წჷმოქიმინუა, ნამუთ დჷმახასიათაფალ რე ხვალე ადამიერეფშო. ინტეგრაციაშ მაღალ დონე უნარღელჸაფილ რე ნეირონეფიშ კაბეტ მუდანობათ, მაღალ სპეციალიზაციათ, ურთიართწკარუაშ დო კონტაქტეფიშ სირთულათ.
ლიტერატურა
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]- ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 9, ხს. 710, ქართი, 1985 წანა.
რესურსეფ ინტერნეტის
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
- The Brain from Top to Bottom, at McGill University
- "The Brain", BBC Radio 4 discussion with Vivian Nutton, Jonathan Sawday & Marina Wallace (In Our Time, May 8, 2008)
- Our Quest to Understand the Brain – with Matthew Cobb Royal Institution lecture. Archived at Ghostarchive.