გვალა
გვალა, (ქორთ. მთა) — შანულამი სიდიდაშ იზოლირაფილი ორთაშობური ემაღალაფა სქირონაშ მეტნორკებო მოდჷკჷებული ჟიდოხის. თიში ელემენტეფიე: კონკა - უმაღალაში ჭურჭულიშ გოხოლუაშ ჟიდოხი; ჯინჯი - ნერჩი ჟიპიჯიშ არგამათ გჷმოსახილი გინოტახუაშ ღოზი, ნამუთ უმუჭყვადუო აკმოფარგალანს გვალას; კართეეფი - კონკაშე გვალაშ ჯინჯიშა დოშქვაფილი ლაბა. გჷშმაგორჷნა მაღალი (ალპური), ოშქარი სიმაღალაშ დო დაბალ გვალეფს რელიეფით, ფლორათ დო ფაუნათ. თეშნერი დორთუალა პირობითიე, რახანც სიმაღალეფიშ ართამი, ოირკოჩეთ მეღებული გრადიცია ვა რე ჸოფილი, თინა ითირუ გეოგრაფიული განედიშ კლიმატური პიჯალეფიშ (უთარაშო თირიშ ფარდიშ სიმაღალაშ) ოსქვებურო. თეშნერი დორთუალა მოხუჯურიე ართნერი გეოგრაფიული პიჯალეფს მარენჯი გვალეფიშ ალაზიმაფალო დო გამართებული რე თით, ნამდა თინეფს ართიანშე გინორთელი მორფოლოგიური სახე უღჷნა: მაღალ გვალეფს ახასიათენს ჯვეში დო თეხანური გოჸინუაშ დო ინტენსიური ფიზიკური გიმორციებაშე დოკიბირაფილი კონკეფი, გატარკალებური ფაფალა კართეეფი (მუშ კართეეფს ვერდუ ვართ ჩანარობა დო ვართ ნოტყეფი რენა.), ოდო ოშქარი დო დაბალ გვალეფს - მოკვარკვალაფირი კონკეფი, სარსალია, ელართელი კართეეფი, დოფორილი გიმორციაშ ტყებით, ნერჩით დო ჩანარობათ.
ართიანშა გინობუნაფილი ქჷნდჷრეფი დო გვალეფიშ მასივეფი ოშშახ დო ანთას კმ-შახ გოფაჩილი გვალამ ჸურეეფს (გვალეფს) ოჭყანა (მაგ., კავკაციონი, ურალიშ გვალეფი). გოჭყაფაშ მეჯინათ გჷშმაგორუნა ტექტონიკურ, ეროზიულ დო ვულკანურ გვალეფს. ტექტონიკური გვალეფი ჯინჯიერაშო გითმიჭყაფუ გეოსინკლინს შჷრეეფიშ ინტენსიური დოჭირაკუაშ დო დიხაუჩაშ ტყებიშ ეულაშ გეშა. ტექტონიკური სტრუქტურეფიშ ოსქვებურო გჷშმაგორჷნა ჭირაკილი დო ლოდა გვალეფს. ეროზიული გვალეფი დიხაუჩაშ ტყებიშ ჟი ეზინდილ ჰორიზონტულ სტრუქტურეფიშ პლასტოშური ჟიპიჯიშ დორთუალაშ მოღალუ რე. ვულკანური გვალეფი - ვულკანური კონუსეფიშ, ლავური ღვარეფიშ, ტუფური საფარიშ ართამობა რე.
[რედაქტირაფა] ქოძირით თაშნეშე
[რედაქტირაფა] ლიტერატურა
- ტინტილოზოვი ზ., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 6, ხს. 662, ქართი, 1983 წანა.
