ირანი

ვიკიპედია-შე
გეგნორთი: ნავიგაცია, გორუა
Flag of Iran.svg Emblem of Iran.svg
Iran (orthographic projection).svg
ირანიშ ისლამურ რესპუბლიკა
ნანანოღა თეირანი
უდიდაშ ნოღა თეირანი
ოფიციალური ნინეფი სპარსული
თარობა ისლამური რესპუბლიკა
შურიელი ლიდერი ალი ჰამენეი
პრეზიდენტი ჰასან რუჰანი
ფართობი 1,648,195 კმ²(მა-18)
მახორობა 2007 წ. - 71,208,000 (მა-17)
ვალუტა რიალი (IRR)
ბორჯიშ ორტყაფუ (UTC +3:30)
ქიანაშ კოდი IRN
ტელეფონიშ კოდი +98

ირანიშ ისლამური რესპუბლიკა (სპარს. جمهوری اسلامی ایران — ჯომჰური-იე ესლომი-ე, ირანი (სპარს. ایران [ʔiˈɾɒn]) ვარდა სპარსეთი) — სახენწჷფო აზიაშ ობჟათე-ბჟადალუშე. ნანანოღა-თეირანი.

სახენწჷფოშ მანჯღვერი: შურიელი ლიდერი - აიათოლა საიდ ალი ხამენეი (Ayatollah Ali Hoseini-KHAMENEI, 1989), პრეზიდენტი - მაჰმუდ აჰმადი ნეჯადი(Mahmoud Ahmadinejad, 2005).

კანონიშდუმადვალუ ორგანო: ართპალატამი პარლამენტი - მეჯლისი (270 მაკათური)

მახორობა[რედაქტირაფა]

მახორობა: 68,3 მლნ (2003), თენეფშე სპარსალეფი - 51%, აზერბაიჯანალეფი - 24%, ქურთეფი - 7%, გილანარეფი დო მაზანდარანალეფი - 8%, არაბეფი - 3%, ლურეფი - 2%, ბელუჯეფი - 2%, ქორთუეფი -0,01%)

ნინეფი დო რელიგია[რედაქტირაფა]

  • ნინეფი: ფარსი (58%), თურქული ნინეფი (26), ქურთული (9), ლური, (2), ბელუჯური (1), არაბული (1).
  • რელიგია: ისლამი.

ნოღეფი[რედაქტირაფა]

ნოღეფი (ვითოში): თეირანი (7.894; აგლომ. 11.225), ისპაჰანი (1.378; აგლომ. 2.652), მეშჰედი (2.061), თავრიზი (1.213), შირაზი (1.176).

ობჟათე-ბჟადალუშე სამძღო უღუ აზერბაიჯანწკჷმა , სომხონაწკჷმა და თურქეთწკჷმა, ბჟადალუშე სამძღო უღუ ერაყწკჷმა, ბჟაეიოლშე ავღანეთწკჷმა დო პაკისტანწკჷმა.

ადმინისტრაციული გორთუალა[რედაქტირაფა]

ირანიშ ტერიტორია ირთუ ოსტანეფო (სპარს. استان — ostān; ბრელობით. — استانﻫﺎ — ostānhā), ოსტანეფი ირთუ შაჰრისტანეფო (სპარს. شهرستان), ირანიშ დიდი ნოღეფი რგებაფულენა სპეციალური ნებეფით. ამდღა ირანი ირთუ 30 ოსტანო.

ისტორია[რედაქტირაფა]

ირანი რე ართ-ართ უჯვეშაში სახენწჷფო მოსოფელს. მაართა პროტოირანული სახენწჷფო ელამი რდჷ დორსხუაფილი დარიუს I-იშ ბორჯის (550 — 486 წანეფი) ირანიშ სახენწჷფო გინოზინდილი რდჷ საბერძენოშე წყარმაალ ინდიშა. XVI ოშწანურაშე ირანიშ ოფიციალური რელიგია რე ისლამი.

1979 წანას ირანს მოხვად ისლამურ რევოლუციაქ აიათოლა ჰომეინიშ მანჯღვერობათ, გეუქვჷ მონარქიაქ დო ქჷდირსხუ ირანიშ ისლამურ რესპუბლიკაქ.

ეკონომიკა[რედაქტირაფა]

ბჟადალუ აზიას ირანიშ ეკონომიკას უკჷნებუ მაჟირა აბანი გოვითარაფათ.[1]

ირანი რე რეგიონიშ ართ-ართი არძაშე ტექნოლოგიურო გოვითარაფილი სახენწჷფო.

სქოლიო[რედაქტირაფა]