ირანი

ირანიშ ისლამურ რესპუბლიკა
ნანანოღა	თეირანი
უდიდაშ ნოღა	თეირანი
ოფიციალური ნინეფი	სპარსული
თარობა	ისლამური რესპუბლიკა
შურიელი ლიდერი	ალი ხამენეი
პრეზიდენტი	მაჰმუდ აჰმადინეჟადი
ფართობი	1,648,195 კმ²(მა-18)
მახორობა	2007 წ. - 71,208,000 (მა-17)
ვალუტა	რიალი (IRR)
ბორჯიშ ორტყაფუ	(UTC +3:30)
ქიანაშ კოდი	IRN
ტელეფონიშ კოდი	+98

ირანიშ ისლამური რესპუბლიკა (სპარს. جمهوری اسلامی ایران — ჯომჰური-იე ესლომი-ე, ირანი (სპარს. ایران [ʔiˈɾɒn]) ვარდა სპარსეთი) — სახენწჷფო აზიაშ ობჟათე-ბჟადალუშე. ნანანოღა-თეირანი.

სახენწჷფოშ მანჯღვერი: შურიელი ლიდერი - აიათოლა საიდ ალი ხამენეი (Ayatollah Ali Hoseini-KHAMENEI, 1989), პრეზიდენტი - მაჰმუდ აჰმადი ნეჯადი(Mahmoud Ahmadinejad, 2005).

კანონიშდუმადვალუ ორგანო: ართპალატამი პარლამენტი - მეჯლისი (270 მაკათური)

მახორობა

მახორობა: 68,3 მლნ (2003), თენეფშე სპარსარეფი - 51%, აზერბაიჯანარეფი - 24%, ქურთეფი - 7%, გილანარეფი დო მაზანდარანარეფი - 8%, არაბეფი - 3%, ლურეფი - 2%, ბელუჯეფი - 2%, ქორთუეფი -0,01%)

ნინეფი დო რელიგია

• ნინეფი: ფარსი (58%), თურქული ნინეფი (26), ქურთული (9), ლური, (2), ბელუჯური (1), არაბული (1).
• რელიგია: ისლამი.

ნოღეფი

ნოღეფი (ათ.): თეირანი (7.894; აგლომ. 11.225), ისპაჰანი (1.378; აგლომ. 2.652), მეშჰედი (2.061), თავრიზი (1.213), შირაზი (1.176).

ობჟათე-ბჟადალუშე სამძღო უღუ აზერბაიჯანწკჷმა , სომხონაწკჷმა და თურქეთწკჷმა, ბჟადალუშე სამძღო უღუ ერაყწკჷმა, ბჟაეიოლშე ავღანეთწკჷმა დო პაკისტანწკჷმა.

ადმინისტრაციული გორთუალა

ირანიშ ტერიტორია ირთუ ოსტანეფო (სპარს. استان — ostān; ბრელობით. — استانﻫﺎ — ostānhā), ოსტანეფი ირთუ შაჰრისტანეფო (სპარს. شهرستان), ირანიშ დიდი ნოღეფი რგებაფულენა სპეციალური ალობეფით. ამდღა ირანი ირთუ 30 ოსტანო.

ისტორია

ირანი რე ართ-ართ უჯვეშაში სახენწჷფო თელქიანას. მაართა პროტოირანული სახენწჷფო ელამი რდჷ დორსხუაფილი დარიუს I-იშ ბორჯის (550 — 486 წანეფი) ირანიშ სახენწჷფო გინოზინდილი რდჷ საბერძენოშე წყარმაალ ინდიშა. XVI ოშწანურაშე ირანიშ ოფიციალური რელიგია რე ისლამი.

1979 წანას ირანს მოხვად ისლამურ რევოლუციაქ აიათოლა ჰომეინიშ მანჯღვერობათ, გეუქვჷ მონარქიაქ დო ქჷდირსხუ ირანიშ ისლამურ რესპუბლიკაქ.

ეკონომიკა

ბჟადალუ აზიას ირანიშ ეკონომიკას უკჷნებუ მაჟირა აბანი გოვითარაფათ.

ირანი რე რეგიონიშ ართ-ართი არძაშე ტექნოლოგიურო გოვითარაფილი სახენწჷფო.