მოსოფელიშ მონძალა

ვიკიპედია ხასჷლაშე
გეგნორთი: ნავიგაცია, გორუა
ქილინჯი #86: ეგვიპტეშ პირამიდეფი
ქილინჯი #174: ფლორენციაშ ისტორიული ცენტრი (იტალია)
ქილინჯი #483: ჩიჩენ-იცა (მექსიკა).

მოსოფელიშ მონძალა (ინგლ. World Heritage, ფრანგ. Patrimoine Mondial, ესპ. Patrimonio Mundial) — ორთაშობური ვარა ადამიერიშ გოჭყაფილი ობიექტეფი, ნამუეფიშ გჷშაკერძაფილი ისტორიული ვარა ეკოლოგიური ფასეულობაშ გეშა, პრიორიტეტული ღანკო თინეფიშ თხილუა დო პოპულარიზაცია იკოროცხუ.

კრიტერიუმეფი[რედაქტირაფა]

მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულს მუთმოხვადუნა ხვალე თი ობიექტეფი, ნამუეფსჷთ კომისიაშ არზით უნივერსალური შანულობა უღუნა ისტორიაშ, ხელუანობაშ დო მენცარეფიშ თოლწონუათ. გიშაგორუაშ გინოჭყვადუაწკჷმა გოთოლწონაფილი იჸუაფუ ობიექტიშ ორიგინალურობა, აუთენტურობა (ისტორიული თახმობუა) დო თიში ართოიანალა. თეშ გალე ობიექტი ოკო ობაღინუანდას იუნესკოშ ართ ვარა მუსხირენ კრიტერიუმს ვითიშე. 2005 წანაშ დოჭყაფუშახ კულტურული დო ორთაშ ობიექტეფშო კრიტერიუმეფი ზოხო–ზოხო რდჷ, 2005 წანაშ უკული არძა ობიექტიშო ოართე კრიტერიუმეფქ აკომუშებულქ იჸუ. თეშ გურშენიე, ნამუდა გიშაგორილი ობიექტეფიშ უმენტაშობა ობაღინუანს ხვალე ვარა მაართა 6 კრიტერიუმს (i –vi) ვარა ხვალე ეკონია ოთხის (vii–x). მარა, 26 ობიექტი რე თიცალი (აკოწყორილი ტიპიშ), ნამუთ ობაღინუანს კრიტერიუმეფს ჟირხოლო ნორთიშე.

კულტურული კრიტერიუმეფი[რედაქტირაფა]

  • i - ობიექტი წჷმარინუანს კოჩიშ აკოქიმინჯალური გენიაშ შედევრის.
  • ii -
  • iii - ობიექტი წჷმარინუანს რინელ ვარა გინოლაფირ კულტურაშ ორიგინალურ ვარა მინიმუმ გიშაკერძაფილ მინუშის.
  • iv - ობიექტი წჷმარინუანს ნოდგჷმეფიშ გარკვიულ ტიპიშ, არქიტექტურულ ვარა ტექნოლოგიურ ანსამბლიშ ვარა ლანდშაფტიშ უგუმაჟირაფუ, არძაშე უჯგუში მინუშის, ნამუთ კოჩიშობაშ ისტორიაშ ართი ვარა მუსხირენი შანულამ ისტორიულ მოლინას არსხუაფჷ.
  • v - ობიექტი წჷმარინუანს ადამიერიშ დოხორინიშ გარკვიულ ტიპიშ, დიხაშ ვარა ზუღაშ გჷმორინაფაშ გჷშაკერძაფილი, არძაშე უჯგუში მინუშის, ნამუთ ართი ვარა მუსხირენი ჩინებული კულტურეფშო ტიპურიე. ვარა კოჩიში დო აკანიშ ურთიართქიმინჯალას, გჷშაკერძაფილო თი შვანს მუჟამცჷთ უგუჩერებუ თირაფეფიშ გეშა ობიექტის დინაფა მელჷ.
  • vi - ობიექტი უოშკარეთ რე მერსხილი მოლინეფწკჷმა ვარა ტრადიციული რინაშ წესიწკჷმა, იდეეფწკჷმა ვარა რელიგიური რწუმეფწკჷმა, ხელუანობა დო ლიტერატურული ნახანდეფწკჷმა, ნამუეფსჷთ გჷშაკერძაფილი, უნივერსალური შანულობა უღუნა (კომიტეტი იპიჯანს, ნამუდა თე კრიტერიუმი ქიმინჯალენს ხვალე თიწკჷმა, მუჟამსჷთ ობიექტი შხვა ნამდგარენი კრიტერიუმს ხოლო ობაღინუანსჷნ).

ორთაშობური კრიტერიუმეფი[რედაქტირაფა]

  • vii - ობიექტი წჷმარინუანს ორთაშ მორსებას, ვარა ტერიტორიას, ნამუსჷთ უღუ გჷშაგორილი სისკვამე დო ესთეტიური შანულობა.
  • viii - ობიექტი წჷმარინუანს მოსოფელიშ ისტორიაშ თარი ეტაპიშ გიშაგორილი სამანგის, თინეფ შქას ულირბორჯიშ ობიექტეფი, ნამუეფუთ წჷმარინუანა სიმბოლოს გეოლოგიური პროცესეფიშ დო რელიეფიშ გოვითარაფაშ ვარა გეომორფოლოგიური დო ფიზიოგეოგრაფიული მუშობურალას.
  • ix - ობიექტი წჷმარინუანს სქირონაშ, ლიგე წყარიშ, ჸუჯეფიშ დო ზუღეფიშ ეკოსისტემას, თაშნეშიშე ფლორაში დო ფაუნაშ გოვითარაფაშ დო ევოლუციაშ გიშაგორილი დო შანულამი სამანგის გარკვიულ ეკოლოგიური დო ბიოლოგიური პროცესეფს.
  • x - ობიექტი წჷმარინუანს მოსოფელს რინელ შანულამ ტიპური ოხორინალი ტერიტორიას, თინეფ შქას თიცალეფს, ნამუეფით იკათუანა გინოლაფაშ პიჯის გერინელ ნერობეფს, ნამუეფუთ მენცარულ ოსხირეფიშ დო თინეფიშ ასქილიდაფაშ უციოობაშ გეშა ძივთუანეფი რენა.

სტატისტიკა[რედაქტირაფა]

ედომუშამო 936 მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტიე 148 ქიანას. თაჸურეშე: 704 კულტურულიე, 181 ორთაშობური, ოდო 26 აკოწყორილი ტიპიშ. მოსოფელიშ მონძალა გორთილიე ხუთი გეოგრაფიული ზონათ: აფრიკა, არაბეთიშ ქიანეფი (წჷმმორინაფილი ოორუე აფრიკა დო შქა ელახი), აზია-ოკიანია (წჷმორინაფილი ავსტრალია დო ოკიანია), ევროპა & ოორუე ამერიკა, დო ლათინური ამერიკა & კარიბეფი.

რუსეთი დო კავკაცია იკლასიფიცირებუ მუჭოთ ევროპა, თიწჷკმა მუჟამცჷთ მექსიკა მიშმურს ლათინური ამერიკაშ დო კარიბიშ ზონაშა. თუდო მოჸონაფილი რცხუ წჷმარინუანს ზონეფით დო კლასიფიკაციეფით გორთილ სქემას: Stats

ზონა ორთაშობური კულტურული აკოწყორილი ედომუშამო
აფრიკა 33 42 3 78
არაბული ქიანეფი 4 61 1 66
აზია-ოკიანია 52 138 9 199
ევროპა & ოორუე ამერიკა 57 377 10 444
ლათინური ამერიკა & კარიბეფი 35 86 3 124
გვალო 181 704 26 911

მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებული[რედაქტირაფა]

რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა]