ჩეჩნეთი

ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა ვარა ჩეჩნეთი (ჩეჩენ.Нохчийн Республик, Нохчийчоь) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ოორუე კავკაციაშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა.

ნანანოღა — გროზნო.

ოხურგუ ინგუშეთი, ოორუე ოსეთი, სტავროპოლიშ აკანი, დაღესტანი დო საქორთუო.

დირცხუ 1922 წანაშ 30 გერგობათუთას.

გეოგრაფიული აბანდვალა

ჩეჩნეთი იდვალუაფუ ოორუე კავკაციას.

თარი წყარმალუეფი რე: თერგი, სუნჯა, არღუნი

რელიგია

სუნიტური ისლამი

ისტორია

რუსეთ-ჩეჩნეთიშ ირალი ურთიართალაშ დოჭყაფა 1567 წანას ორხველჷ, მუჟამ სუნჯა-თერგიშ მიშაკათაფუწკჷმა მაართა რუსულ ჯიხაქ გორჩქინდუ. თე კავშირქ მაღალ სახენწჷფოებრივ დონეშა 1588 წანას ეშართუ, მუჟამ მოსკოვს მაართა ჩაჩნურ ელჩობაქ ახოლუ ბატა-მურზა ოკოცელიშ დუდობათ. ფორმალურო ვიზიტიქ ითუ ჩეჩნეთიშ ართ-ართი ფეოდალურ საფლობელოს დო მოსკოვიშ თარს შქას ვასალური ურთიერთობეფიშ ფორმაფათ.

ჩაჩნეთიშ დიდი ნორთიქ რუსეთიშ აკოდგინალუაშა XIX ოშწანურს მიშელჷ. 1860 წანას იმპერატორ ალექსანდრე II-აშ ზოჯუათ ოორუე კავკაციაშ ბჟაეიოლ ნორთის თერგიშ ოლქიქ გიჭყჷ, ნამუშ აკოდგინალუაშა ჩაჩნეთიშ, იჩქერიაშ, ინგუშეთიშ დო გვალაშ ოლქეფქ მიშელჷ.

სხუნუეფიშ ნწყილობაშ მოულაშ უკული, 1920 წანაშ მელახის თერგიშ ოლქიქ გეუქვუ დო ჩაჩნეთიშ (იჩქერიულწკჷმა გოართამაფილი) დო ინგუშეთიშ (გვალამწკჷმა გოართამაფილი) ოლქეფქ ზოხორინელ ტერიტორიულ ართურეფო გინიქიმინჷ.

ართ წანაშ დუს, 1921 წანაშ 20 ღურთუთას, ჩაჩნეთიქ დო ინგუშეთიქ ყარაჩაი-ჩერქეზეთწკჷმა, ყაბარდო-ბალყარეთწკჷმა დო ოორუე ოსეთწკჷმა ართო მიშართეს ახალგოჭყაფილ გვალაშ ასსრ-ს.

1922 წანაშ 30 გერგობათუთას გვალაშ ასსრ-შე ჩაჩნეთიშ ავტონომიური ოლქიქ გიმორთუ, 1924 წანაშ 7 გერგობათუთას გვალაშ ასსრქ ლიკვიდირებულქ იჸუ.

• 1934 — ჩაჩენ-ინგუშეთიშ აო-ქ გიჭყჷ (1936-დან ასსრ).
• 1944 — ჩაჩნეფიშ დო ინგუშეფიშ დეპორტაციაქ უმენტაშო ყაზახეთის დო ყირგიზეთის ოკუპანტეფშო მეხვარაშ ცადაშ ბრალდვალათ. სსრქ გაუქვუ დო გროზნოშ ოლქიქ იფორმირჷ გვალო შხვა თანჯეფს.
• 1957—1991 — ჩიასსრ-იშ აღდგენა ჩაჩნეფიშ დო ინგუშეფიშ გინოხორაფაშე დორთაშ უკული.
• 1991 — მუშითაღიარებული ჩაჩნეთიშ რესპუბლიკა (შედეგო ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა იჩქერიაქ, ინგუშეთიშე გიშართუალა. პრეზიდენტი ჯოხარ დუდაევი (1991—1996) რუსეთიშე სრულფასოვანო გიშართუალაშე ჭოფუნს კურსის.
• ქირსეთუთა 1994 — ჩეჩნეთიშ მაართა ლიმაშ ოჭყაფუ, მუჟამს რუსეთიშ ფედერაცია ოცადჷ ჩაჩნეთიშ თელ ტერიტორიას აღადგინას კონტროლი. 1996 წანაშო იჸუაფუ პრორუსული თარობა დოკუ ზავგაევიშ დუდობათ, 1996 წანაშ 21 პირელს დოჸვილეს დუდაევი. მარა, 1996 წანაშ არგუსოს სეპარატისტული ძალები გროზნოს დო გუდერმესის ეჭოფუნა. თინეფწკჷმა ხასავიურთიშ აპიჯაფაშა იჭარუაფუ ხე, იჩქერიაშე გინმულა ფედერალური ძალები დო ხვადუ დე-ფაქტო ზოხორინელობაშ აღდგენა.
• 1997 — იჩქერიაშ პრეზიდენტო გიშაგორილი რე ასლან მასხადოვი. სეპარატისტ-საველე მადუდეეფ შქას კონფლიქტი იჭყაფუ — ლიმაშკარ კრიზისი ჩეჩნეთის.
• 1999—2000 — ბასაევიშ დო ჰატაბიშ მალიმარეფიშ დაღესტანშა მიშაჭკირუაშ უკული იჭყაფუ მაჟირა ჩეჩენური ლჷმა, ფედერალურ ძალეფქ ჩეჩნეთიშ დიდ ტერიტორიას კონტროლი აღადგინეს დო მადუდარო აჰმად კადიროვქ დენიშნჷ.
• 2004 — ტერორისტული აქტიშ შედეგო აჰმად კადიროვიშ ღურაშ უკული ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკაშ ახალი პრეზიდენტო ალუ ალხანოვიქ გინირთუ.
• 2007 — ალუ ალხანოვიშ გინორინაშ უკული ჩეჩნეთიშ პრეზიდენტო აჰმად კადიროვიშ სქუა - რამზან კადიროვიქ გინმირთუ.

რესურსეფი ინტერნეტის

• ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი დო თარობა
• ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა ოხემანჯღვერე-კატალოგის «ედომ ორუსე»
• ინფორმაციული არხი ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა
• ოინფორმაციო სააგენტო Чечня.ру
• ჩეჩნეფი: ახალ ამბეფი, ისტორია, კულტურა, ტრადიცია დო ეკონომიკა
• ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკაშ ფინანსეფიშ სამინისტრო
• ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკა ობჟათე რუსეთიშ ღია პორტალს
• ნოღა გროზნო. ნოღა გროზნოში ისტორია. ფოტოგრაფიეფი, კულტურული მუზეუმეფი, ფორუმი
• ჩეჩნეთ-ინგუშეთიშ ისტორია
• ჩეჩნეთიშ რესპუბლიკაშ ოწურაფუეფიშ დო ოტელეფონე ოხემანჯღვერი
• ნოღა გროზნოში ინტერაკტიური ონლაინ რუკა
• ჩეჩნეთიშ სახენწიფო უნივერსიტეტი
• ჩეჩნეთიშ პრეზიდენტიშ რ. კადიროვიშ ინტერვიუ მეჩამილი სააგენტო "აკსკალ"-შა