ისააქ ნიუთონი
სერ ისააკ ნიუტონი (დ. 4 მანგი, 1643, სულსთორპი, გრემთემიშ ხოლოს ― გ. 31 მელახი, 1727, კენსინგტონი) — ინგლისარი ფიზიკოსი, მათემატიკოსი, ასტრონომი, ალქიმიკოსი დო ფილოსოფოსი; მერნაფილიე მენცარული რევოლუციაში დო ჰელიოცენტრიზმიშ გოვითარაფაწკჷმა. ართ-ართი უშანულამაშ, გოლინამი მენცარი ისტორიას.
თიშ მენცარული მეჭირნაფეფიშ შქას თარიე ნახანდი "ნატურალური ფილოსოფიაშ მათემატიკური ოჭყაფუეფი", სოდგათ თინა საგებიო მიზიდულობას ეჭარჷნს. დო გინოაბანუაშ კანონეფიშენ თიქი დაჭყაფუ ქიმეჩჷ მენცარობას კლასიკური მექანიკაშენი. გოტფრიდ ლაიბნიცწკჷმა ართო თის ორხველჷ თია ინტეგრალური დო დიფერენციალური ეკოროცხუაში გოვითარაფასით. ნიუტონი მაართა რდჷ, ნამუქჷთ ჩამოაყალიბუ დიხაუჩაშ დო პლანეტეფიშ ყარაფიშ მადუდე ძალეფიშენ საგებიოშ კანონეფიშ ედომუშამი ჭყაფუ დო თის ორხველჷ კეპლერიშ კანონეფიშ მათემატიკური ანალიზი, ნამუსჷთ თინა ანტკიცენს, ნამუდა ციური სხეულეფი ყარენა ორბიტეფს, ნამუეფით წჷმარინუანა არძო სახეშ კონუსურ კვათუეფს (მუჭომითიე ელიფსი, ჰიპერბოლა, პარაბოლა).
ნიუტონქ მიოგორუ, ნამუდა ფერეფიშ სპექტრი წჷმოძირაფილი ჩე სინთეში ჩხორიაშ პრიზმაშა გოულაწკჷმა მუშით ჩე სინთეს ორხველჷ დო პრიზმაშ ოძინუ ვარე (მუჭოთ როჯერ ბეკონი ანტკიცენდუ მა-13 ოშწანურას), დო თაშნეშიშე ანტკიცენდუ, ნამუდა სინთე ნაწილაკეფიშე აკმოდირთუდუ. ნიუტონქ თაშნეშიშე გავითარუ თბოგამტარობაშ კანონი, დანტკიცუ ბინომიალური თეორემა, თაშნეშიშე მიოგორუ იმპულსიში დო იმპულსიშ მომენტიშ ირიათონი კანონეფს.
ნიუტონი მათემატიკაშ გენიათ მიოჩქუდეს. ჟოზეფ ლუი ლაგრანჟიშ თქუალათ: "ნიუტონი უდიდაში გენიოსიე, ნამუთ დღას გორჩქინელე თექიანას დო თაშნეშიშე არძაშე იღბალამი, მუშენდა სამყაროშ სისტემაშ დოდგინაფა ხვალე ართიშა რე შიოლებერი“.
ბიოგრაფია [რედაქტირაფა]
ნიუტონქ დებადჷ ფერმერიშ ფანიას. მუამუშიქ დოღურუ სქუაში გორჩქინაშახ მუზმარენ ხანით ორდო. 12 წანერ ნიუტონქ გურაფა ქჷდიჭყჷ გრენთემიშ სკოლას. 1661 წანას მიშართჷ კემბრიჯიშ უნივერსიტეტიშ ტრინიტი კოლეჯიშა, 1665 წანას გათუ უნივერსიტეტი დო ქიმიღჷ ბაკალავრიშ ომენცარე ხარისხი...
რესურსეფი ინტერნეტის [რედაქტირაფა]
- ScienceWorld biography by Eric Weisstein
- Dictionary of Scientific Biography
- The Newton Project
- The Newton Project – Canada
- Isaac Newton, by George Smith
- Newton's Philosophiae Naturalis Principia Mathematica, by George Smith
- Newton's Philosophy, by Andrew Janiak
- Newton's views on space, time, and motion, by Robert Rynasiewicz
 |
თე სტატია პიჯიშ გეშა დიოდღარო მერკე რე. თქვა შეგილებუნა ქუმმეხვარათ, დო აკაფშათ თინა. |
