მტკვარი

მტკვარი
მტკვარი
მტკვარი ქართის
დოხასიათაფა
სიგჷრძა	1515 კმ
ღანჩოშ ფართობი	188 000 კმ²
წყარიშ ხარჯი	443 მ³/წმ
წყარიშ ნადუ
ოდუდე	მორჩილი კავკაციონი
• ორენი	თურქეთი
• სიმაღალა	2742 მ
• კოორდინატეფი	40.675278,42.74222240°40′31″ ოორ. გ. 42°44′32″ ელ. გ.
აკაკათაფუ	კასპიაშ ზუღა
• ორენი	აზერბაიჯანი
• სიმაღალა	- 26.5 მ
• კოორდინატეფი	39.325556,49.33527839°19′32″ ოორ. გ. 49°20′07″ ელ. გ.
ინაკათუ	კასპიაშ ზუღა (აზერბაიჯანი)
იდვალუაფუ
მტკვარიშ ღანჩო
ქიანეფი	თურქეთი  საქორთუო  აზერბაიჯანი
ნოღეფი	ქართი, რუსთავი, გორი, ბორჯომი და ა.შ.

ტკვარი (აზერ. Kür; თურქ. Kura) — მოლენკავკაციაშ უდიდაში წყარმალუ, ოდუდე უღუ თურქეთის 2742 მ-ს, ყიზილ-გიადუკიშ გვალაშ ელახ კართეს. აკათუ კასპიაშ ზუღას აზერბაიჯანიშ ტერიტორიას. სიგჷნძა რე 1364 კმ (185 კმ თურქეთის, 390 კმ საქორთუოს, 789 კმ აზერბაიჯანს), აუზიშ ფართობი 188 ვითოში კმ.კვ. ტკვარიშ აუზშა მიშურს: სომხეთიშ ტერიტორია გვალო, აზერბაიჯანიშ დო საქორთუოშ ტერიტორიაშ დიდი ნორთი, თურქეთიშ დო ირანიშ ტერიტორიეფიშ ჭიჭე ნორთი. ტკვარიშ ანტიკური ჯოხო რე Cyrus, თურქეფი დო აზერბაიჯანელეფი Kür-ს უძახჷნა.

ტკვარი ოდუდეს დიო ვულკანური ქანეფშა ინოჭკირილი ცორქო ლეხერს მეურს, უკული გოფაჩილი ლეხერს. საქორთუოშა ვარძიაშ გოხოლუას მუშურს დო ჯავახეთიშ დო ერუშეთიშ ვულკანურ გვალონეფს შქას ტომბა კანიონს მეურს (თმოგვიშ ჯიხაწკჷმა კანიონი 400-500 მ სიტომბაშ რე).

ტკვარს მარძგვანშე აკათუ: ფარავანი, ბორჯომულა, გუჯარეთისწყალი, ძამა, ტანა, თეძამი, ალგეთი, ქცია-ხრამი, აღსთაფა, თოუზჩაი, შამქორჩაი, განჯაჩაი, ტერტერი, ხაჩინჩაი, არაქსი; კვარჩხანშე : ფოცხოვი, ქვაბლიანი, ლიახვი, ქსანი, არაგვი, იორი დო ალაზანი მინგეჩაურის წყაროხვილუშე, თურიანჩაი, გოქჩაი.

ტკვარი არაგვიშ აკაკათაფუწკჷმა

ტკვარიშ გიმნაულა წყარი სეზონეფიშ მეჯინათ ათეჯგურა რე: აფუნს გიმურს წარმოწანური გიმნაველიშ 48,5%, ზარხულს — 26,9%, დამორჩილს —13,7%, ზოთონც — 10,9%. ტკვარიშ დო მუშ მიშმაკათე წყარეფით საქორთუოს იწყარუ 315 ვითოშ ჰა-შე უმოსი ფართობი, აზერბაიჯანიშ ტერიტორიას — 1 მლნ. ჰა. ტკვარს უღუ ჰიდროენერგეტიკული რესურსი. ტკვარს ეგაფილი რე ჩითახევჰესი, ზაჰესი, ორთაჭალჰესი, მინგენჩაურჰესი. ტკვარი დიდარი რე ჩხომეფით. ტკვარიშ პიჯის ეგაფილი რე ნოღეფი: ბორჯომი, გორი, მცხეთა, ქართი, რუსთავი, მინგეჩაური, ევლახი, საბირაბადი, ალი-ბაირამლი, სალიანი დო შხვეფი.

გჷმორინაფილი ლიტერატურა

• აფხაზავა ი., ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 7, ხს. 186-187, ქართი, 1984წანა