პერსონალური კომპიუტერი

წორობორჯული ტაბაკიშ პერსონალური კომპიუტერიშ აკოდგინალუა:

1. მონიტორი
2. დიდაპლატა
3. მიკროპროცესორი (CPU)
4. ოპერატიული შუონა (RAM)
5. გოფართანაფაშ დაფა
6. დენიშ წყუ
7. ოპტიკური დისკიშ ქვარქვანტი (ქვარქვანტი-ძრავი)
8. ბერჯეკი დისკი (HDD)
9. კომპიუტერიშ კლავიატურა
10. ჭუკი

პერსონალური კომპიუტერი (PC) — მიკროკომპიუტერი, ნამუშ ფასი, ზუმა დო შელებეფი მეურე ინდივიდუალურ გჷმორინაფას. ტერმინს პოპულარიზაცია უღოლუ ეპლ კომპიუტერქ მოდელით ეპლ II 1970-ამ წანეფიშ ეკონიას, უკული IBM-ქ დორხველი მოდელით, ზუმაში დო მობილურობაშ მეჯინათ "პერსონალური კომპიუტერით" დოთირუ.

ისტორია

• 1947 წანა, 23 ქირსეთუთა — Bell Telephone Laboratories სუმ მენცარქ უილიამ შოკლეიქ, უოლტერ ბრათეინქ დო ჯონ ბარდენიქ დემონსტრაცია გუკეთეს ჭუჭრჭულამი კონტაქტიშ ტრანზისტორიშ გამაძალიარაფალიშ ახალ გჷმოგონაფას. ჯოხო „ტრანზისტორი“ რე „გინოჩამაშ წინაღობაშ“ კუნტარაფა.

• 1952 წანა, მანგი — IBM-შე მიშმუღუნა სარჩელი კომპიუტერული ბიზნესიშ მონოპოლიზაციაშ გურშენი.

• 1956 წანა, მანგი — ააშ-შ რაიონული სასამართლო ობაღინუანს სარჩელს.

• თუთა უჩინებუ რე — მაართა ტრანზისტირებული კომპიუტერი TX-O (Transistorized Experimental computer — ტრანზისტორაფილი ექსპერიმენტული კომპიუტერი) გოჭყაფილიე მასაჩუსეტსიშ ტექნოლოგიაშ ინსტიტუტის.

• 13 ეკენია — IBM-იქ წჷმარინუ IBM 350 Disk File, მაართა ბერჯეკი დისკი-ქ, მუჭოთ IBM RAMAC 305 კომპიუტერიშ ნორთი. თის გარჩქჷდჷ 50-ჟირმანგამი, 24-დიუმიანი დისკი დო თის გარჩქჷდჷ ართი ბერკეტი დო ართი დინმაჭარალი/მაკითხე დუდია. თინა ინტირუანდჷ მეხოლაფირო 5 მეგაბაიტიშ აკოდგინალუაშ ინფორმაციას დო ინფორმაციაშ გინოჩამაშ სიჩქარა უღუდუ 8800 სიმბოლო მერქას.

მაართა მინიკომპიუტერი — PDP 1

• 1958 წანა, 12 ეკენია — Texas Instruments-ის, ჯეკ კილბი დემონსტრაციას ურთჷ საგებიოს მაართა ინტეგრირაფილი პლატას, ნამუდგათ იკათუანდუ გვერდოგუმატებუ მატერიალით მერინაფილი, დიუმიშ სიგინძას დო კიბირიობუქონალშე უმოს ჭიფე 5 კომპონენტის.

• 1959 წანა, თუთა უჩინებუ რე — Fairchild Semiconductor-ს, რობერტ ნოისი ოჭყანს ინტეგრირაფილი პლატას, სოდგათ კომპონენტეფი სილიკონ-ოქსიდიშ ფინას რენა მერნაფილი ალუმინიშ ღოზეფით.

• 1960 წანა, თუთა უჩინებუ რე — Digital Equipment უტენს მაართა მინიკომპიუტერს PDP-1, ნამუშ ფასი რდჷ 120 000 ამერიკული დოლარი. თენა რდჷ მაართა კომერციული კომპიუტერი, ნამუთ გონწყილი რდჷ კლავიატურათი დო მონიტორით. (PDP — Program, Data, Processor (პროგრამა, მუნაჩამეფი, პროცესორი)).

• 1963 წანა, თუთა უჩინებუ რე — დაგლას ენგელბარტიშ ბუნაქ, კალიფორნიას, სტენფორდიშ რკვიათ ინსტიტუტის დიგურუეს ძირაფაშ (ეკრანიშ, მონიტორიშ, ტელევიზორიშ) ანტერაქტიული სქემეფი. თინეფქ ტესტირაფა ჩატარეს შხვადოშხვა მონწყილობეფით — მაწურაფალეფით, დუდაფაშ პულტეფით, სფერული მანიპულატორით — ბურნათ ჯაშ ჭკუდი ჟირი მაყარაფუ ბარბალით დო ჭითა კონჭით. თე ეკონიაქ საუჯგუშო შედეგი ქაძირუ.

• 1964 წანა, 1 მესი — დარტმუთიშ კოლეჯის, ჰანოვერს მაართათ იჸუ გოტებულქ ბაზური (BASIC) პროგრამირაფაშ ნინაქ. ნინა გაჭყუ პროფესორი ჯონ კემენიქ დო ტომას კურტციქ. თინა ბაზირაფილი რდჷ ფორტრანს დო ალგონს დო გაჭყჷ General Electric 225 ცენტრალური ბლოკიშ კომპიუტერშო.

• თუთა უჩინებუ რე — ამერიკული სტანდარტიშ ასოციაცია ისქუალუ ASCII-იქ (American Standard Code for Information Interchange, ამერიკული სტანდარტული კოდი ინფორმაციაშ გოთირუაშო), მუჭოთ სტანდარტული კოდი, მუნაჩამეფიშ გინაჩამალო.

• 1965 წანა, 19 პირელი — ჟურნალი „ელექტრონიკსი“ (Electronics) ობჟინუანს Fairchild Semiconductor-შ თარი მარკვიებელიშ დო პროგრამისტიშ გორდონ მორიშ სტატიას. მორი აწმიჩანს, ნამუდა ტრანზისტორიშ სიფშხირე ინტეგრირაფილი პლატას, უკულიანი ვითი წანაშ აშაბანს ირი 12 თუთაშა გეჟირმანგებუ.

• 1966 წანა, მესი — სტივენ გრეი ორცხუანს კომპანიას Amateur Computer Society დო ობჟინუანს სიახალეს ჯოხოდვალათ ACS.

• 1968 წანა, 4 მანგი — ააშ-შ პატენტიშ დო ოვაჭარე ღანკეფიშ ბიურო დოქტორი რობერტ დენარდის აჩუქენს IBM T.J. Watson კილმაგორუ ცენტრიშ 3,387,286 პატენტის.

• თუთა უჩინებუ — რობერტ ნოისი დო გორდონ მორი ორცხუანა კომპანიას Intel Corporation.
• 4 გჷმათუთა — კომპანია ჰიულეტ-პაკარდიშით ჟურნალს Science გჷმობჟინდჷ რეკლამაქ, ნამუთ მახვარუეფს ოჩინებაფუანდუ მაართა პროგრამირაფალი მენცარული გიშმაკოროცხალი მანქანას (Calculator), ნამუსჷთ ჰიულეტ-პაკარდი უძახჷდჷ „the new Hewlett-Packard 911A personal computer“. (ახალი ჰიულეტ პაკარდიშ 911A პერსონალური კომპიუტერი).

ტიპეფი

ზჷმაშ დო პორტატულაფაშ მეჯინათ, პერსონალური კომპიუტერეფი ირთუნა გეჸვენჯ ტიპეფო:

• ტაბაკიშ კომპიუტერი;
• პორტატული კომპიუტერი;
• ლეპტოპი, იგივე ნოუტბუკი;
• პლანშეტური კომპიუტერი;
• თ.გ. პერსონალური ციფრული ასისტენტი, ნამუსჷთ აკმიშქუმალუ:
  • ჯიბეშ კომპიუტერი;
  • ასაგასაშა გილაღალარი კომპიუტერი;
  • მობილური ტელეფონი.

აკოდგინალუა

პერსონალური კომპიუტერი აკმიდგჷმუ სპეციალური კაბელეფით მერნაფილ მუზმარენ ბლოკიშე. ბლოკეფიშ ნომენკლატურა ითირუ PC–იშ ტიპიშ ეკოჯინათ, მარა მინიმალური კომპლექტი უკულიანიე:

• სისტემური ბლოკი;
• მონიტორი;
• კომპიუტერიშ კლავიატურა.

უმოს მონწყილობეფს ორხველჷ:

• პრინტერი;
• სკანერი;
• უმოსი მიკოწონაფაშ მოწყობილობა დო შხვ.

სისტემური ბლოკი

რჩქვანაშური სისტემური ბლოკი („კეისი“), გინოქიმინელი მაღვენჯიშით

ტაბაკიშ პერსონალური კომპიუტერიშ სისტემური ბლოკი წჷმარინუანს კარკასის, ნამუსჷთ გოდვალირიე პერსონალური კომპიუტერიშ ნოსქვეფი:

• დიდაპლატა;
• მიკროპროცესორი;
• ადაპტერი;
• დენიშ წყუ;
• ოპტიკური დისკ–მაყარაფუ (CD-ROM);
• ბერჯეკი დისკი;
• ტაქტური სიფშხირეშ გინმართალი;
• ოპერატიული შუონა;
• ვიდეობარათი;
• რშვილური კარტა;
• ხონარიშ კარტა;
• დინამიკი, დუდაფაშ კონჭეფი; დო შხვა.

უკახალენ მანგის რჩქჷ როზეტეფი კაბელეფიშ მიორცხუალო. ჩამაშ ბლოკიშ დინოხოლე ორინუანა ცენტრალურ პროცესორწკჷმა მიორნაფალ მონწყილაფეფს დო გოფართანაფაშ პლატეფს. კარკასი იკილუ ორთვალით. თეჟამიშო ფართას რე გოფაჩილი სისტემური ბლოკიშ სუმი ფორმა: ჸორში (Tower), მინი ჸორში (Mini Tower) დო ბირტყა (Desktop).

1. Tower-იშ გაბარიტეფი დიდიე დო თინა გაბრას ირზენს თიშა მიშეხუნუას დიდი მუდანობაშ ბლოკეფინ. ფხშირას თის გესვარონს დოდვანა.
2. Mini Tower-ში ჯინჯიერი პლატას ვერტიკალურო ორინუანა, დო დინოხოლე დინოდვალირ პლატეფს ჰორიზონტალურო.
3. Desktop-ის სისტემური ბლოკი ირინუაფუ გარკვეული კუნთხუთ. ჯინჯიერი პლატა ირინუაფუ ჰორიზონტალურო, დო თიშა დინარინაფალი პლატეფი — ვერტიკალურო.

ფაილი:Mainboard.jpg

ჯინჯიერი პლატა

ჯინჯიერი სისტემური პლატა

ჯინჯიერ პლატას უძახჷნა დიდი ნაბეშტა პლატას. თიშა გერნაფილი რე პერსონალური კომპიუტერიშ ჯინჯიერი კომპონენტეფი: ცენტრალური მიკროპროცესორი, ოპერატიული შუონა, ალმარინე მიკროსქემეფი, ცენტრალური მაგისტრალი, კონტროლერი დო მუზმარენი გჷმათიშალი.

ოპერატიული მიკოწონაფაშ მონწყილობა

ოპერატიული მიკოწონაფაშ მონწყილობა (RAM) რეალიზაფილიე ქვერსემი ინტეგრალური სქემაშ სახეთ. მუნაჩამეფიშ კითხირიშ ვარა დინოჭარუაშ ჟამს 60+ ნანომერქა რე (60x10⁻⁹წმ). არსებენს ჟირი ტიპიშ ოპერატიული მიკოწონაფაშ მონწყილობა: სტატიკური დო დინამიკური. სტატიკური ოპერატიული მიკოწონაფაშ მონწყილობაშ ელემენტარული უჯრედიშ როლს ინტრიგერული სქემა გიშმურს. ათენერი სქემა იმპულსიშ მეღებაშახ ვარა ჩამაშ გჷმოთიშუაშახ კჷნმიტენს ართ-ართ დგომარებას 0 ვარა 1. უჯრას დინოჭარილი ინფორმაციაშ კითხირიშ ჟამს თიში დგომარება ვეთირუ. დინამიკური მოდელი აკმიდგუმუ მიკროსკოპულ ნტირაფაშე (კონდესატორეფიშე). არძონერი კონდესატორი შილებე რდასნ ჟირ დგომარებას: დომუხტული ვარა უდუმუხტუ. თეცალი შუონას ენოჭარილი მუნაჩამეფიშ მუკაწონაფალო ოხვილური რე დაუმუხტავი კონდესატორეფიშ პერიოდულო დომუხტუა. თეშ გურშენ დინამიკური შუონა სტატიკურწკჷმა ალაზიმაფათ ნელმოქმედიე. მანგიორი თინა ნორკებას ენერგონტირალიე. ოკო ებღანკათ, ნამუდა ჟირხოლო ტიპიშ მიკოწონაფაშ მონწყილობა წჷმარინუანს მორჩილი ზჷმაშ ბეშტელ პლატას, თიშა გოდვალირი მიკროსქემეფით. ოპერატიული მიკოწონაფაშ მონწყილობაშ გალე, თეხანურ პერსონალურ კომპიუტერეფს გარჩქჷნა თ.გ. ჟიოპერატიული მიკოწონაფაშ მონწყილობა (ქეშ შუონა), ნამუთ უნარღელჸოფირენს ნელმოქმენდი მონწყილობაშ მერნაფას, ფეიკარმოქმენდ მონწყილობაწკჷმა, მაგალითო, მიკროპროცესორიშ დინამიკურ შუონაწკჷმა.

არსებენს ჟირი დონეშ ქეშ შუონა: მაართა დონეშ 32 ბაიტიშ ნტირაფათ (ასე უკვე 64), ნამუთ ინოკიდილიე უშქაშმალუო მიკროპროცესორს დო მაჟირა დონეშ 512 დო უმოსი ნტირაფათ. თინა გირინუაფუ სისტემური პლატას.

მუნაჩამეფიშ სისტემური მაგისტრალი

მუნაჩამეფიშ სისტემური მაგისტრალი (სისტემური სალტე) კომპიუტერიშ კომპონენტეფს შქას სიგნალეფიშ გინოჩამაშ უნარღღელჸოფაშ კაბელეფიშ ართიანალა რე. კაბელეფი სტანდარტიზირაფილიე. სისტემური სალტე მოხაზირაფილიე ISA სტანდარტეფით. სალტეს უღუ მუნაჩამეფიშ 16 ღოზი, მიოწურაფალეფიშ 22 ღოზი, აპარატული ჭყვადუეფიშ 15 დო შუონაშა მეწურაფაშ 7 ღოზი. თეშ გალე სალტეს სიგნალეფიშო დო ელექტროჩამაშო აკომუშაფილიე სალტეეფიშ სტანდარტეფი. VLB სტანდარტი მორზიაფილიე VESA ასოციაციაშე. მიკროპროცესორსი დო სისტემური სალტეეფიშ შქას შკაშური აბანი უკინებუ Mezzanine სალტეეფს. თინეფი მებუნაფილეფი ვარენა ჯინჯიერი პროცესორშა დო თიში ტაქტიკური სიხშირეშა. თენერ სალტეეფიშ ართ-ართი სტანდარტიე PCI.

სისტემური პლატას გერნაფილი ელემენტეფიშე მენორსამი ელემენტიე BIOS (მუნაჩამეფიშ მიშაღალა/გიმოღალაშ ბაზური სისტემა). თინა ენერგოზოხორინელი ირონიმუკოწონაფაშ მონწყილაფა რე. თიშა ენოჭარილიე მუნაჩამეფიშ მიშაღალა/გიმოღალაშ პროგრამა, ელექტრორშვილშა მიშართაფალო კომპიუტერიშ გოტებაშ პროგრამა დო შხვა სპეციალური პროგრამეფი, ნამუთ ირინუანა ინფორმაციას კომპიუტერიშ აპარატული კონფიგურაციაშენ. თე ინფორმაცია იჩუალუ მიკროსქემას CMOS RAM. CMOS RAM სისტემური პლატასიე მონტაჟაფილი დო იჩამუ სპეციალური ელემენტით. თიმ ელემენტით მიარზუაფუ ჩამა კვარცული საათის.

ჩამაშ ბლოკი დუდი მუნონწყუმილო

ჩამაშ ბლოკი თირონი დენს გინართინუანს დაბალი ძაბვაშ (12,5ვ) ირონი დენო. ჩამაშ ბლოკიშ ელექტრული რშვილი უნარღელჸოფირენს ბლოკის გიშალუს ძაბვაშ სტაბილურაფას, ელექტრო რშვილს ძაბვაშ თირაფეფიშ 180-220 ვ. ფარგალეფს.

მუკოწონაფაშ მონწყილობეფი

მუკოწონაფაშ მონწყილაფეფი გოთოლწონაფილიე დიდი გოჸაშ ინფორმაციაშ ოჩუალარო. „დიდი ნტირალაშ“ თუდო იგურისწყულებჷ მონწყილაფა, ნამუშ ნტირალა მუზმარეინი ოშარიშა მეტიე ოპერატიული მუკოწონაფაშ მონწყილაფაწკუმა ალაზიმაფათ.

მუკოწონაფაშ მონწყილაფა რე ინფორმაციაშ მუკოწონაფაში დო დენგამტარეფიშ ართიაანლა. რე ჟირი სახეშ ინფორმაციაშ მუკოწონაფაშ მონწყილაფა: ბერჯეკი დო მანწყუმალი. ემაყარაფალი მონწყილაფა რე დინოჭარუაში დო კითხირიშ მექანიზმიშ დო ელექტრული სქემაშ ართიანალა. თიში კონსტრუქცია გოპიჯალაფირიე ინფორმაციაშ მუკოწონაფაშ მაღვენჯი ტიპითი დო მოქმედალაშ პრინციპით.

ინფორმაციაშ მუკოწონაფაშ მაღვენჯი ანგარიათ შილებე რდას დისკიშ ვარა ლენტაშ (თე მონწყილაფა ანწი ვეგიმირინუაფუ) სახეთ. ინფორმაციაშ მუკოწონაფაშ პრინციპიშ მიკოჯინათ ინფორმაციაშ მუკოწონაფაშ მაღვენჯეფი ირთუნა მაგნიტური, მაგნიტოოპტიკური დო ოპტიკური მაღვენჯეფო. ლენტური მუკოწონაფაშ მონწყილაფეფს გიმირინუაფუდუ მაგნიტური მუკოწონაფაშ პრინციპი, დო დისკურს მაგნიტური, მაგნიტოოპტიკური ვარა ოპტიკური. ინფორმაციას დისკური მუკოწონაფაშ მაღვენჯი შილებე რდას ბერჯეკი ვარა დჷრიკონი.

ინფორმაციაშ დჷრიკონი მაღვენჯიშ გიშაშკუმალა წარმენს დისკეფიშ ვარა ფლოპი დისკეფიშ (უკვე მიჯვეშუ) სახეთ. ინფორმაციაშ მუკოწონაფაშ მაღვენჯი წიმარინუანს გარკვეული ზიმაშ სპეციალური ფირს. თინა ფორილიე სპეციალური ფერომაგნიტური ფათი დო გოდვალირიე პლასტმასიშ კოლოფის.

დჷრიკონი დისკეფიშ ემაყარაფალი მონწყილაფა სტანდარტული გაბარიტეფიშ ელექტრონული მექანიკური მონწყილაფა რე, ნამუშ კორპუსის დვალირიე :

• ელექტროქვარქვანტი;
• მაგნიტური დუდია დო თიში პოზიცირაფაშ მექანიზმი;
• ბეშტელი პლატა ელექტროქვარქვანტიშ ჩამაშ სქემეფით, დინოჭარუა-კითხირიშ გიშმალი სიგნალეფიშ ფორმირაფაშ, გამაძალიარაფალეფით.

დჷრიკონი დისკეფიშ ემაყარაფალი მონწყილაფა მუშენს ხვალე დინოჭარუა დო კითხირიშ ჟამს. დინოჭარუა-კითხირიშ ჟამს მაგნიტური დუდია მექანიკურო ოხუ ინფორმაციაშ მაღვენჯის. სისტემურ ბლოკის ემაყარაფალი მონწყილაფა თეშ ირინუაფუ, ნამუდა „ორკეშ“ შელებამი რდას დისკეფიშ მითოდვალა.

ბერჯეკი დისკიშა მუკოწონაფაშ მონწყილაფა

ბერჯეკი დისკის მუკოწონაფაშ მონწყილაფა ართი ედომშამი მონწყილაფა რე თიში კონსტრუქციული სქემა დჷრიკონი დისკეფიშ ემაყარაფალი მონწყილაფაშ სქემაშნერიე. ბერჯეკი დისკიშა მუკაწონაფარი მონწყილაფაშ ნტირალა დო ინფორმაციაშ გოთირაფა მუზმარენი ოშარშა უმოსიე დჷრიკონი დისკიწკუმა ალაზიმაფათ. ინფორმაცია მუსხირენი ბერჯეკო მერსხილი დისკეფს დინიჭარუაფუ. დისკეფი ფერომაგნიტური ფათ ფორილი ფირფიტეფიე. ინფორმაციაშ დინოჭარუა/კითხირი იხორციელებუ ჟირხოლო ჸურე (ოძგაშე ფირფიტეფიშ გალე).

არგამა რე დინოჭარუა დო კითხირი იხორციელებუ მაგნიტური დუდიეფიშ ართიანალათ. დისკეფიშ პაკეტი ირთანს 7500-10000 რთინი/მქ-ს (მქ-ს კუნტარაფა - მერქას-წამს) სიჩქარეთი. მაკითხე დუდიეფი "ნჩურუნა" დისკიშ ჟიპიჯიშე 0.5-0.13 მიკრომეტრიშ მანძილს. მუკოწონაფაშ მონწყილაფეფს მუსხირენი ვითარი ფირმა გიშმაშკვანს მერინაფალაშ ღანკით აკომუშებულიე სპეციალური სტანდარტეფი, ნამუთიე : SATA, IDE, EIDE, SCSI.

ადაპტერი

მუნაჩამეფიში დო მადუდე სიგნალეფიშ წიმორინაფაშ ფორმა პერსონალური კომპიუტერიშ შხვადოშხვა მონწყილაფეფს იშხვანერაფუნა. თენა ორთაშურიე თიშ გურშენი, ნამუდა ზოხარი ფუნქციონალური ბლოკეფიშ პრინციპეფი იშხვანერაფუნა. სამანგათ, დისკეფიშე წჷნაკითხირა ინფორმაცია ელექტრონული იმპულსეფიშ ალჸუნალა რე. თის თითო-კაკალია იმპულსი ართი ბიტიშ მაღვენჯიე. თიმ მუნაჩამეფით სისტემური სალტეს წიმორინაფილიე 32 ართჟამურო გინოჩამილი იმპულსეფიშ კომბინაციათ. მონწყილაფეფიშ ურთიართიქმედაფეფიშ მერინაფალაშ უნარღელჸოფა იხორციალებუ სპეციალური მონწყილაფათ — ადაპტერეფით. კონსტრუქციულო ადაპტერი ნაბეშტი პლატა რე, ნამუსით ართ ჸურე უღუ სტანდარტული გიმათიშალი, დო მაჟირა ჸურეშე ოსქვებური მონწყილაფაწკუმა მერსხილი სპეციფიური გიმათიშალი. ბეშტელი პლატას რე მიკროსკოპული დო შხვა ელემენტეფი. ეკონია ხანს ადაპტერიშ მოთხუალა რკებულენს თიშენი, ნამუდა ელექტრული სიგნალეფიშ გინართინაფალი ფუნქციეფს მონწყილაფეფიშ ელექტრონული დუდაფაშ სქემეფი ეთმოჭოფუნა მუშ დუდიშა დო მერინაფალაშ გარკვეული ფუნქციეფს სისტემური პლატას გერინაფილი მიკროსქემეფი ორთუნა. ეღანკილიშ უმკუჯინალუო თეჟამიშო გიმორინაფასიე ვიდეოადაპტერეფი (იგივე ვიდეოკარტეფი), მიშაღალა/გიშაღალაშ პორტეფიშ ადაპტერეფი, რშვილური ადაპტერეფი, ხონარიშ ადაპტერეფი, მოდემეფი.

ვიდეოადაპტერი

ვიდეობარათი

ვიდეობარათი ეკრანს გჷშარჩქინალი ინფორმაციას გინართინუანს ვიდეოსიგნალო. ვიდეობარათი იდვალუ სისტემური ბლოკის დიდაპლატას, PCIe სლოტის. მუს დგომარენს გინორთინაფაშ არში? ჩინაფილიე, ნამუდა მონიტორს გჷმოსახულაფა წიმარინუანს ჭურჭულეფიშ ართიანალას. ჭურჭულეფიშ ფორმირაფა ელექტრული ჩხორიათ გიჭყაფუაფუ ჰორიზონტალური დო ვერტიკალური ფაჩუაშ გაბრათ. ჩხორიაშ ტრაექტორია მუსხირენი ოშარი ჰორიზონტალური ღოზის ქიმინუნს. ელექტრონული ჩხორიაშ ინტენსივაფაშ დუდაფათ მიჭირინუაფუ ჭურჭულიშ ჟერჟელუა. ეკრანს გჷმოსახულაფაშ ეიოჭოფალო ოხვილური რე მეგაფილი წესით იხორციელას ელექტრონული ჩხორიაშ მოდელირაფა. თე ოპერაციეფიშ მათებელო ოხვილური რე ოპერატიული მუკოწონაფაშ მონწყილაფას მუკაწონაფალი სიმბოლოეფიშ მეგაფილ კოდეფიშ გინორთინაფა ვიდეოსიგნალეფო.

ეიოღანკალიე, ნამუდა მონიტორიშ ეკრანს გჷმოსახულაფაშ ეკონწყუალაქ ოკო იხორციელას მერქაშ 25-30 კადრიშ სიჩქარეთ. თე პროცესი უჭყვადუო მეურს. ეკრანშა გიმაღალარი ინფორმაცია იჩუალუ სპეციალური შუონას — GDDR ტიპიშ ვიდეოშუონას. ვიდეობარათიშ ხარისხი, Pixel Fillrate ( Pixel/s ) დო Texture Fillrate ( Texel/s ) თე პარამეტრეფით ითანჯუ. ძაკას შილებე მეფხვადათ მუს შანენს თე პარამეტრეფი თიშენი, ნამუდა განზომილაფა მუშით გეჩიებუ ზიტყვაზიტყვათ მუსხი პიქსელიში დო ტექსტურაშ ( 2D გჷმოსახულაფაშ ) ხანტუა შეულებუ მერქას, მუთ მეტი შეულებუ, ანდანე, ვიდეო კარტა უმოს ძალიერიე დო ფეიკარიე. ( ა მუშ მეჯინათ ოკო გჷშეგორას ვიდეობარათიქ ) თაშნეშიშე მენორსამი პარამეტრეფიე Bus width ( bit -ეფს ) ვიდეოადაპტერიშ ოპერატიული ( VRAM ) დო ( GPU ) პროცესორიშ შქას ინტერფეისიშ ზიმა, Bandwidth ( GB/s -ს ) ვიდეობარათიშ ოპერატიული დო პროცესორიშ შქას ინფორმაციაშ მუდანაფა მერქას, Bandwidth თე პარამეტრი მებუნაფილიე, Memory clock -შა ( ვიდეოშ ოპერატიულიშ სიხშირეშა ) დო ბოლოს არძაშე უნარკებაშო მენორსამი ( დო ვართ უმენორსე ) რე ვიდეოშუონაში ზიმა. თეჟამიშო ვიდეოშუონაში მუზმარენი სტანდარტიე: ( სიხშირეშ მიკოჯინათ ) DDR, DDR2, GDDR3, GDDR4 ( არძაშე უნარკებაშო გოფაჩილი ) დო უახალაში GDDR5. მუთ უმოს ახალი სისტემაშ შუონა უღუ ვიდეობარათის, მით უმოსი უღუ სიხშირე ( Memory clock ). ზიმაშ მიკოჯინათ: 128, 256, 384, 512, 768, 896, 1024, 1536, 1768, 2048, 4096 მბ.

დისკიშ კონტროლერი

დისკიშ კონტროლერი გოთოლწონაფილიე მექანიკურო მაყარაფუ მონწყილაფაშ დუდაფა, ენოჭარუაში დო კითხირიშ პროცესეფიშ ელექტრული იმპულსეფიშ ფორმირაფაშო. თინა იკათუანს:

• გენერატორს, ნამუთ ჩანს დისკიშ ემაყარაფალს თირონი დენით;
• დინმაჭარ-მაკითხე დუდიეფიშ პოზიცირაფაშ დუდაფაშ სერვისიშ სისტემას;
• მუნაჩამეფიშ დინონოჭარუაშ ჟამს მაგნიტური დუდიეფიშა მერზიაფილი ელექტრული იმპულსეფიშ გამაძალიარაფალს;
• კითხირიშ გამაძალიარაფალსი დო წჷნაკითხირა ინფორმაციაშ გიშაულარი იმპულსეფიშ ფორმირაფაშ მონწყილადას.

მიშაღალა-გიმოღალაშ კონტროლერი, ანუ პორტეფი ადაპტერი მონწყილაფა რე, ნამუთ ახორციალენს გალენი მონყილაფეფიშ დუდაფას. თინეფიშ მერსხუაფა პროცესორიშ ბლოკწკუმა იხორციალებუ სპეციალური სქემური ელემენტეფიშ გაბრათ, ნამუეფისით პორტეფს უძახუნა. აშხვანერენა პარალელური დო ალმაჸვენჯი პორტეფს. პარალელური პორტეფი გაბრას ირზენს ართი ტაქტიშა გინიჩას მინიმუმი ართი ბაიტიქ (8 ბიტი). ართი ბაიტიშ გინაჩამალო გიმორთილიე ართი მუკმაშქუმალარი (ართი კონტაქტი).

ალმაჸვენჯი პორტეფი იკათუანს ხვალე ართი ჭკობა მუკმაშქუმალარს დო ათეშენი ბაიტეფიშ აკმადგინალი ბიტეფიშ გინოჩამა ალმაჸვენჯო იხორციალებუ. ალმაჸვენჯი პორტი გიმირინუაფუ ვართ ხვალე კოდირაფილი ციფრული ინფორმაციაშ გინაჩამალო, ვარინ ვაკოდირაფილი ინფორმაციაშ გინაჩამალოთ. მაგალითო, მანიპულატორწკუმა.

ხშირას მიშაღალა-გიმოღალაშ ადაპტერი ოინალუ სუმი პარალელური (თინეფიშ ჯოხო LPT1...LPT3) დო ოთხი ალმაჸვენჯი (თინეფიშ ჯოხო COM1...COM4) პორტის. LPT პორტეფიშო გიმირინუაფუ 41 წვანჯამი გუმათიშალი, დო COM პორტეფიშო 9, ვარა 25 წვანჯამი. გუმათიშლეფი გიშაღალირი რენა სისტემური ბლოკიშ უკახალენი კიდას. თინეფს მიარცხუნა გალენი მონწყილაფაშ მიმარინაფალი კაბელეფი. არგამა რე გუმათიშალეფიშ ომიშური მუდანაფა პორტეფიშ ომიშური მუდანაფაშე უნარკებაშიე.

რშვილური პლატა

თე ადაპტერი გოთოლწონაფილიე პერსონალური კომპიუტერიშ მიორინაფალო მუნაჩამეფიშ გინოჩამაშ ფიზიკური არხეფწკუმა. მაგალითო, კოაქსიალური კაბელეფწკუმა. თინა ახორციალენს მუნაჩამეფიშ გინოჩამას ჟირხოლონი ოწურაფალით.

1. არხიშე სიგნალიშ მეღება, კომპიუტერიშ სალტეშა თიში გინოჩამა
2. მუნაჩამეფიშ მეღება კომპიუტერიშე დო გინოჩამა არხის.

თე ჟამს რშვილური პლატა ახორციალენს გინოჩამილი შეტყვინაფეფიშ სტრუქტურაშ გინორთინაფას სტანდარტიშ მეჯინათ.

მონიტორი

მონიტორი

მონიტორი გოთოლწონაფილიე ტექსტური დო გრაფიკული ინფორმაციაშ გჷმოსახაფალო. თინეფს შეულებუნა იმუშუანი ტექსტური ვარა გრაფიკული რეჟიმს.

ტექსტური რეჟიმიშ მუშებაწკჷმა ეკრანი პირობითო ირთუ საგანოეფო. ეკრანს ართჟამიერო შილებე გიმოღალირქ იჸუას ართი სიმბოლოქ 256 ოწმოხ ჩინაფილ სიმბოლოშე. თე სიმბოლოეფს ორხველუ ასოეფი, ციფრეფი დო შხვა. ოკო ეკიღანკას, ნამუდა გოშაღალარი სიმბოლოეფიშ მუდანობა 256-ით აკოფარგალერი ვა რე. ართი დო იგივე კოდის რეჟიმიშ მეჯინათ ეკრანს შილებე შხვადოშხვა სიმბოლოეფი მეურდასინ. გრაფიკული რეჟიმს მონიტორი რასტრის წჷმარინუანს, ნამუთ პიქსელეფიშე აკმოდირთუ. მონიტორიშ უნარს, ართჟამურო ჰორიზონტალურო დო ვერტიკალუროთ ესახილქ იჸუას პიქსელეფიშ გარკვეული მუდანობაქ, მონიტორიშ გიშაგორანჯალას უძახჷნა. გჷმოთქუალა „მონიტორიშ გიშაგორანჯალა 800x600“ შანენს, ნამუდა მონიტორის შეულებუ გიმიღას 600 ჰორიზონტალური დო 800 ვერტიკალური ჭურჭული (პიქსელი). მონიტორიშ რეალური გიშაგორანჯალა თაშნეშიშე მუკობუნელი რე ვიდეოადაპტერშა.

არსებენს ჟირი ტიპიშ მონიტორი : ქვანთური კრისტალს დო ელექტრონული ჩხორიული სვირიას. ქვანთური კრისტალიშა ეგაფილი მონიტორეფს ციკა წონა დო გეომეტრიული ზუმა უღუნა, ხვარებულენს ოშქარულო ჟირმანგო ნორკებუ ელექტროენერგიას.

უმოსო მონიტორი ზოხორინელი ბლოკიე. მონიტორიშ ჭკუდიშა ეკრანი სპეციალური გიომარგაფალეფითიე დამარგებული. თინეფი გაბრას არზენა მახვარებუეფს გიორინუანი თინა ოკორნაფალი კუნთხუთ. ჭკუდიშ დინოხოლე ჩამაშ ბლოკი დო ეკრანს გჷმოსახულაფაშ ფორმირაფაშო ოხვილური ელქტრული სქემეფიე.

თეხანური პერსონალური კომპიუტერეფს ეკრანიშ მუშობაშ ვადაშ ოხანგინძორაფალო დო ელექტროენერგიაშ ოზოგალო გუმოგონილიე სპეციალური პროგრამულ-აპარატული მეთოდეფი. გარკვეული ჟამიშ აშაბანს მუმახვარებუ ვა ასრულენს სამუშას და, დოჭყაფუს ოპერაციული სისტემას გიმუღუ ეკრანს სპეციალური სურათეფი, დო მოგვიანაფათ მონიტორი გინოჸუნს ელექტროენერგიაშ ეკონომიური ხარჯაფაშ, თ.გ. „ჯინაშ” რეჟიმშა

კლავიატურა

კლავიატურა

კლავიატურა ვარა ქიბორდი (ქორთულო Keyboard) გოთოლწონაფილიე კომპიუტერს მადუდე სიგნალეფიშ დო მუნაჩამეფიშ მიშაღალარო. კლავიატურა კონსტრუქციულო ზოხორინელი ბლოკიე. ნოუთბუქის კლავიატურა კორპუსიშ უგმურთუ ნორთიე.

კლავიატურა სტანდარტიზაფილიე : თინა აკმიდგუმუ 101-103 კონჭიშე (ასე თე რიცხვის ოძინუ მულტიმედია კლავიატურას გოდვალირ კონჭეფიშ მუდანობა). კლავიატურას კონჭეფიშ ართიანალა პირობითო გორთილი რე მუზმარენ ბუნათ. სიმბოლური კონჭეფიშ ჯინჯიერი კილადანიე - ასოეფიშ, ციფრეფიშ, სპეციალური სიმბოლოეფიშ მიშაღალა. ისტორულო იჸონდინჷ ნამუდა ართი დო იგივე ღილაკეფი გიმირინუაფუ დიდი დო ჭიჭე ასოეფიშ ოჭარალო. ფუნქციონალური კონჭეფიშ კილადანიე ზოჯუაშ გინოჩამა. ზოჯუაშ მენორსი ითანჯუ პროგრამაშ მეჯინათ. თე კონჭეფს კონწარი კილადანი ვა უღუნა.

მანიპულატორეფი

ჭუკია

ჭუკია — კომპიუტერწკჷმა მუშებაშ ჟამს ეკრანს გიმისახებუ მოვალუე ვერტიკალური კურსორი. კურსორი ეკრანს მოძირანა სიმბოლოშ მითოღალაშ აბანს. მახვარებუს შეულებუ გინაბანუას კურსორი ოკორნებელი მიიწურაფუთ კლავიატურას არსებული კოპულეფიშ (ისარეფიშ) ეიოღანკალი კონჭეფიშ გაბრათ. კურსორიშ გჷმორინაფა, გჷშაკერძაფილო გრაფიკული ინფორმაციაწკჷმა მუშობას უხუჯური რე. კურსორიშ ნოთირუო გიმირინუაფუ მანიპულატორი. ფართო ფაჩუა ძირუ მანიპულატორეფქ ჯოხოდვალათ „ჭუკია“(Mouse) დო „ტრეკბოლი“. ტრეკბოლი ნორკებო რე გოფაჩილი. ჭუკია წჷმარინუანს პლასმასიშ ჭიჭე კოლოფის. ჭუკიაშ აბანდვალა ეკრანს ჭიჭე კოპულით რე ეღანკილი. კოპულიშ გინააბანალო დასაბაღუ რე გინუააბანუათ ჭუკია ბირტყას. ჭუკიას უღუ 2 კონჭი(აძინუ მულტიმედია ჭუკიეფიშ კონჭეფი). კონჭეფშა კითიშ გენჭირათ კომპიუტერს მიაჩამუ ზოჯუეფი. ჭუკია მანქანას მიარცხუაფუ კაბელით, COM1 გუმათიშალით ვარა COM2 მითოღალა — გიმოღალაშ ადაპტერით (COM ჭუკიეფი უკვე მოჯვეშებულიე, ასე უკვე ხვარებასიე ლაზერული დო ოპტიკური ჭუკიეფი).

გოფართანაფაშ პლატეფი

გაფართანაფაშ პლატას უძახუნა გეძინელო ელექტრონული მონწყილაფას. თინა სტანდარტული ფორმაშ ბეშტელი პლატა რე ელექტრონული კომპონენტეფითი დო მიკროსქემეფით. თინა ირინუაფუ ჯინჯიერი პლატაშ ზოხორინელი სლოტის. გოფართანაფაშ პლატეფს ორხველუ: მოდემი, ხონარამი პლატა დო შხვა.

გალენი მონწყილობეფი

გალენი მონწყილაფეფს უძახჷნა სისტემური ბლოკიშ გალე რინელ მონწყილობეფს. თინეფს ორხველუ: პრინტერი, გრაფოემაგაფუ, მოდემი. სტრიმერი, სკანერი, ოპროექტე პანელი დო შხვა. ოკო ქობშინუათ, ნამუდა ჯოხო „გალენი მონწყილაფა“ პირობითიე. გალენი მონწყილობაშა შილებე მიშმეშას არძონერი მონწყილობა, თინა კონსტრუქციულო ზოხორინელი ბლოკიშ სახეთიე წჷმორინაფილი.

პრინტერეფი

პრინტერი

პრინტერს უძახუნა მონწყილაფას, ნამუშ გაბრათ ინფორმაცია ჯინჯიერო მითმიღებუ ქარღადის (შილებე კანკალა ფირს ვარა შხვა). პრინტერიშ მიარენერი მოდელი არსებენს. თინეფი გინორთელი რენა წარმონაფილაფათ, ინტერფეისით, ფუნქციური შელებეფითი დო მოქმენდაფაშ პრინციპით.

პრინტერიშ ოხსირი რთული ელექტრო მექანიკური მოწყილაფა რე. თინა უნარღელჸოფირენს გუმოსახულაფაშ ფორმირაფას, ქარღადიშ გინოაბანუას, ოღაფალიშ მერზიაფას დო შხვა. პრინტერიშ აკოდგუმალაფასიე ელექტრული ნორთი დუდაფაშ სქემათ დო ბუფერული მუკოწონაფაშ მონწყილაფათ.

გუმოსახულაფაშ ფორმირაფათ პრინტერეფი ირთუ კონტურული დო რასტული პრინტერეფო. კონტურული პრინტერს სიმბოლოშ გუმოსახულაფა უჭყვადუ ღოზიე დო მითმიღებუ ქარღადის მაღაფალი ლენტიშ გიმორინაფათ, ქარღადიშა ლიშიშ გეშკუმალაშ გაბრათ.

რასტული პრინტერს გუმოსახულაფა მითმიღებუ უციკაშ წერტილეფიშ ართიანალათ (წერტილიშ დიამეტრი 0,1-0,3მმ). თეჟამიშო პერსონალური კომპიუტერეფს გიმირინუაფუ ხვალე რასტული პრინტერეფი. ჭურჭულეფიშ გინოღალაშ პრინციპით რასტული პრინტერეფი ირთუ: მატრიცული, ჭავლური დო ლაზერული პრინტერეფო.

მოდემეფი

კომპიუტერიშ მოდემი

მოდემი უნარღელჸოფირენს კომპიუტერიშ მეგაფილაფას ოტელეფონე ღოზიწკუმა. კომპიუტერი გიმიმუშენს დისკრეტული სიგნალეფს. ოტელეფონე ღოზით ინფორმაცია გინაჩამუ ანალოგიური ფორმათ. მოდემეფი ახორციელენა ციფროანალოგური გინორთინაფას. კომპიუტერშე ინფორმაციაშ გინოჩამაწკუმა მოდემი დისკრეტული სიგნალეფს გინართინუანს ოტელეფონე ღოზიშ სიხშირეშ მაღვენჯი ანალოგური სიგნალო, დო მეღებაშ ჟამს პიჯიქილე ანალოგური სიგნალი გინირთუ დისკრეტული სიგნალო. მოდემეფით კომუტირებული ოტელეფონე ღოზეფით ინფორმაციას გინოჩანა 300-შე 64 000 ბოდიშ სიჩქარეთ (1 ბოდი = 1 ბიტი წამის), დო გიმორთილი ოტელეფონე ღოზეფით გინოჩამაწკუმა მიინჭაფუ 64 კილობოდიშ უმოს სიხშირეშა.

მოდემეფი სიგნალეფიშ მეღება-გინოჩამაშ მეტი გეძინელო ახორციალენა ტელეფონიშ ნომერიშ ავტომატური ეკოროფუას, გომაჟირაფათ ეკოროფუას დო შხვა ფუნქციეფს. ოკო ებღანკათ, ნამუდა მოდემიშით გარკვეული ფუნქციეფიშ მათებელო აპარატული შელებეფიშ გალე მეგაფილი ოკომუნიკაციე პროგრამული უნარღელჸოფა რე ოხვილური.

კონსტრუქტორული შესრულებათ მოდემეფი მითომონტაჟელი რენა ვარა კომპიუტერიშ სისტემური ბლოკის, ვარა წიმარინუანა ზოხორინელი ბლოკის დო კომპიუტერს მიარცხუნა სპეციალური კაბელით.

სტრიმერეფი (მოჯვეშაფილი რე დო ანწი ვა რე ხვარებას)

სტრიმერი რე მონწყილაფა ინფორმაციაშ ანგიშ მაგნიტური ლენტიშა გინაღალარო. კონსტრუქციული სქემათ სტრიმერეფი ოხორორინალი მაგნიტოფონიშ ანალოგიურიე. კასეტაშა შილებე დინიჭარას მუზმარენი ვითარი მეგაბაიტიშე მეზმარენი გიგაბაიტიშახ ინფორმაციაქ.

კომპაქტ დისკეფიშ მონწყილობეფი

კომპაქტ დისკი

1996 წანაშე ფართე გოფაჩუა ძირეს კომპაქტ-დისკეფქ. დისკიშ ნტირალა 700 მეგაბაიტიე. თიშა ენოჭარილო ინფორმაცია იკითხირუაფუ დიდი სიჩქარეთ. თინეფი მოხუჯურეფი რენა დიდი ინფორმაციაშ გაფაჩალო.

ბაზარს გოფაჩილიე გეჸვენჯი ტიპიშ კომპაქტ დისკეფი დო თიში მაკითხეეფი : CD-R, CD-RW, DVD-R, DVD-RW.

• CD-R მონწყილაფა გაბრას ირზენს დისკი წებკითხათ ბრელშა, თაშნეშიშე თე მონწყილობა კითხულენს, RW დისკეფსჷთ. R დისკშა შილებე ინფორმაციაშ ხვალე ართიშა დინოჭარუა.
• CR-RW მონწყილობა გაბრას ირზენს ენუოჭარათ დო წებკითხათ R დო RW დისკეფი. RW დისკიშა ინფორმაციაშ ბრელშა ენოჭარუა/ლასუა რე შელებუანი.
• DVD-R — CD-R-იშ ანალოგიურიე ხვალე ართი გინორთათ ნამუდა DVD დისკეფის ინტირე ბრელით უმოსი ინფორმაცია R დისკეფწკჷმა ალაზიმაფათ, თიშა R დისკიშ ანალოგიურო ხვალე ართიშა რე შელებუანი ინფორმაციაშ დინოჭარუა.
• DVD-RW — CD-RW-ს ანალოგიურიე.

უჭყვადუო ჩამაშ ბლოკი (UPS)

გალენი მონწყილობას ორხველჷ უჭყვადუო ჩამაშ ბლოკი (UPS). თიში კილადანიე უნარღელჸოფირას პერსონალური კომპიუტერიშ ჩამა ელექტროენერგიაშ შეფერხებაჟმს. უჭყვადუო ჩამაშ ბლოკიშა მიშმურს აკუმულატორი. თინა უნარღელჸოფირენს რშვილს ელექტროენერგიაშ გიმოთიშუაჟამს კომპიუტერიშ ჩამას გარკვეული ჟამიშ აშაბანს.

უჭყვადუო ჩამაშ ბლოკიშ ართ-ართი ჯინჯიერი ფუნქცია რე, თირაფეფიშ უმკუჯინუო, მითმაულარი ძაბვაშ თეშ რეგულირაფა, ნამუდა გიშმალუ ძაბვა რდას ირჟამიერო 220 ვ დო თაშნეშიშე გიშმალუ სიხშირე რდას 50 ჰც. თიშა დინოდვალირი აკუმულატორი იმუხტუ ავტომატურო, მუჟამ აკუმულატორიშ ძაბვა 10,5 ვოლტშა გიმურს მუხტუას იჭყანს დო მუჟამსჷთ ძაბვა მიოჭირინუანს 14,5 ვოლტის, მუხტუაშ პროცესი ჭყორდუ.

დუდაფაშ ავტომატიზაციაშ დონეთ კანკალე უგუჭყვადუო ბლოკი ირზენს სიგნალს ჩამაშ გოჭყვადუაშე, ნამუშ ოსხირსჷთ კომპიუტერშა გიტებაფუაფუ პროგრამა. პროგრამა ავტომატურო ჭყვადუნს მანქანაშ მუშობას დო თიშჷნს თის. თაშნეშე შეულებუ კომპიუტერიშ გიმორთუალაჟამს გოთიშას ინტერნეტი. თეშო თის უღუ 2 ცალი RJ 45 პორტი (ADSL ინტერნეტიშ კაბელიშ) დო კონჭი სტაბილიზირაფილი 60 ჰც -იშა გინართუაფალო. თე ფუნქციეფი ალაზიმაფათ მაღალი კლასიშ დო ძალიერ UPS-ის უღუ.

რესურსეფი ინტერნეტის

• С. С. Лавров. «Кому и для чего нужна персональная вычислительная машина?» (1982)
• Personal Computer Museum – Showcasing over 40 interactive displays
• Old Computers Museum – Displaying over 100 historic machines.
• Chronology of Personal Computers A chronology of computers from 1947 on.
• Notebook PC Reviews
• Howstuffworks' article on "How PCs Work"
• BlinkenLights Archaeological Insititute - Personal Computer Milestones What was the first personal computer?
• What is a "Silent" Computer? dutch (nl)
• "Total share: 30 years of personal computer market share figures" – From Ars Technica