დინორეშა გინულა

ვენესუელა

რსხილეფიშ რედაქტირაფა
ვიკიპედიაშე
ათე ხასჷლა რე სახენწჷფოშ გეშა. შხვა შანულობეფიშ გეშა, ქძ. ვენესუელა (მიარეშანულამი).
ვენესუელაშ ბოლივარულ რესპუბლიკა
República Bolivariana de Venezuela
ვენესუელა
ვენესუელაშ
დევიზი: ესპ. Dios y Federación
(მარგ. „ღორონთ დო ფედერაცია)]
ჰიმნი:  "Gloria al Bravo Pueblo"
(დიდება დუდეკინელ კათას)
ვენესუელაშ ორენი
ნანანოღა
(დო უკაბეტაშ ნოღა) 		კარაკასი
ოფიციალურ ნინა(ეფი) ესპანური
რელიგია  (2020)
თარობა ფედერალურ საპრეზიდენტო რესპუბლიკა ავტორიტარულ[კომ. 1] ცენტრისტულ დიქტატურაშ გიმე[კომ. 2][კომ. 3]
 -  პრეზიდენტი ნიკოლას მადურო (2013) (PSUV) (დე იურე)
 -  პრემიერ-მინისტრი დელსი როდრიგესი (ს/მ)
ფართობი
 -  გვალო 916,445[14] კმ2 (32-ა)
 -  წყარი (%) 0.32
მახორობა
 -  2023 ფასებათ 30,518,260 (53-ა)
 -  მეჭედალა 87.42 ად/კმ2 (184-ა)
ედპ (ჸუპ) 2025 ფასებათ
 -  გვალო $234.340 მილიარდი[15] (77-ა)
 -  ართ მახორუშე $8,790 
აგი (2023) 0.709 (მაღალი) (121-ა)
ვალუტა სუვერენულ ბოლივარი (VED)
ბორჯიშ ორტყაფუ (VET()-4)
ქიანაშ კოდი VE
Internet TLD .ve
ოტელეფონე კოდი +58

ვენესუელა (ესპ. Venezuelaⓘ; ოფიციალურო ვენესუელაშ ბოლივარულ რესპუბლიკა (ესპ. República Bolivariana de Venezuela) — სახენწჷფო ობჟათე ამერიკაშ ოორუე წყარპიჯის, ნამუთ აკმოდირთუ კონტინენტურ სქირონშე დო კარიბიშ ზუღას მადვალუ ანდა კაბეტ დო მორჩილ კოკშე. ქიანაშ ფართობ რე 912,050 კმ², 2024 წანაშ მუნაჩემეფით მახორობაშ მუდანობა 31.3 მილიონს აკმადგინანს. ნანანოღა დო უკაბეტაშ ურბანულ აგლომერაცია რე კარაკასი. კონტინენტურ ტერიტორიას ოორუეშე ომძღჷ კარიბიშ ზუღა დო ატლანტიშ ოკიანე, ბჟადალშე უხურგანს კოლუმბია, ობჟათეშე — ბრაზილია, ოორუე-ბჟაეიოლშე — ტრინიდადი დო ტობაგო, ბჟაეიოლშე — გაიანა. ვენესუელა აკმოდირთუ 23 შტატშე, ნანანოღაშ ოლქშე დო ქიანაშ წყარპიჯის მადვალ კოკეფიშ ფედერალურ ოპალუეფშე. ვენესუელა ლათინურ ამერიკაშ ართ-ართ არძაშე ურბანიზებულ ქიანა რე;[16][17] ვენესუელარეფიშ კაბეტ უმენტაშობა ოორუეშე მადვალუ ნოღეფს დო ნანანოღას ოხორანს.

1522 წანას ესპანეთიქ ვენესუელაშ ტერიტორიაშ, აბანობურ მახორობაშ აწორინალაშ ფონს, კოლონიზაცია იქჷ. 1811 წანას, თიქ გჷნირთუ ართ-ართ პირველ ესპანურ-ამერიკულ ტერიტორიათ, ნამუქჷთ ესპანეთშე ზოხორინალა გჷმაცხადუ დო კოლუმბიაშ პირველ ფედერალურ რესპუბლიკაშ (კაბეტ კოლუმბია) ნორთო გჷნირთუ. 1830 წანას რსულნებამ სუვერენულ სახნწჷფოთ გჷნირთუ. მა-19 ოშწანურაშ განწეხანს, ვენესუელაქ პოლიტიკურ არიაშ დო ავტოკრატიაშ ოკიბირალო გჷნირთუ, მა-20 ოშწანურაშ შქა პერიოდშახ — რეგიონალურ ოურდუმე დიქტატორეფიშ დომინირება იგჷნძორებუდუ. 1958 წანაშე ქიანას დემოკრატიულ თარობეფიშ სერია ჸუნდუ, გიმნარკიშ მოხ, მუჟანსჷთ რეგიონიშ უმენტაშ ნორთის ოურდუმე დიქტატურეფ გამაგენდეს დო თე ბორჯ ეკონომიკურ ჯგირობუათ იხასიათებუდუ.

1980-იან დო 1990-იან წანეფს, ეკონომიკურ შოკეფქ გჷმიჭანუ შანულამ პოლიტიკურ კრიზისეფ დო ფართომასშტაბამ სოციალურ არია, თინეფს შქას 1989 წანაშ კარაკასოშ ზისხირამ არია, 1992 წანას, ჟირ მინორთაფაშ ცადება დო 1993 წანას, პრეზიდენტიშ იმპიჩმენტ სახენწჷფო ფარაშ ატებაშ ბრალებათ. რინელ პარტიეფიშოთ ნდებაშ რკებაქ გჷმიჭანუ 1998 წანაშ ვენესუელაშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი, ნამუქჷთ გჷნირთუ ბოლივარულ რევოლუციაშ კატალიზატორო, ნამუქჷთ დიჭყჷ 1999 წანაშ დჷმარსხუაფალ ყარუათ, სოდე ჭარჷ დო რატიფიცირებუქ იყუ ვენესუელაშ ახალ კონსტიტუციაქ.[18] თარობაშ პოპულისტურ სოციალურ ჯგირობუაშ პოლიტიკაქ გეჸონიერ ნაფთობიშ ფასეფიშ ძინათ,[19] სოციალურ ხარჯეფიშ ობორჯე მოძინათ,[20][დოდასურებას ოხვილუ] დო რეჟიმიშ ორდოიან წანეფს ეკონომიკურ უწორწალაშ დო სიდარარაშ დარკებათ[21] მარა, სიდაღარაქ უწაიათ მიძინჷ 2010-იან წანეფს.[22][23] 2013, 2018 დო 2024 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფ ფართოთ რდჷ ონირზე, ოპოზიციაშ კანდიდატეფ ოჭოფეს ვარ-და გეგნახორუეს.[24][25] თექ ფართომასშტაბამ პროტესტ დო ერეფოშქაშე გადღანება გჷმიჭანუ, ნამუქჷთ ხოლო ართ ერუანულ კრიზის გჷმიჭანუ, ნამუთ ასეშა იგჷნძორებუ.[26] 2026 წანას, ააშ-ქ პრეზიდენტ ნიკოლას მადურო ოჭოფუ. ააშ-ქ გჷმაცხადუ, ნამჷ-და „ქიანს გამაგენს“ თეიშახ, სოიშახ ვენესუელას ობორჯე ადმინისტრაცია დირსხუაფჷნ.[27]

ვენესუელა ოფიციალურო რე ფედერალურ საპრეზიდენტო რესპუბლიკა, მარა ჩავესიშ დო მადუროშ ადმინისტრაციეფიშ ბორჯის, დემოკრატიულ რეცესიაქ მოხვადჷ დო ავტორიტარულ სახენწჷფოთ გჷნირთუ.[1] პრესაშ დუდიშულაშ, ომენორალე დუდიშლეფიშ დო კორუფციაშ კონტროლიშ ერეფოშქაშე მაძირაფალეფს ქიანა დაბალ ფასებას ღებულენს.[28] ვენესუელა წუმმაძინალ ქიანა რე, ნამუსჷთ მოსოფელს ნაფთობიშ უკაბეტაშ ჩინებულ ოზირუეფით გიშეგორუაფუ დო ნაფთობიშ ართ-ართ მაჸვენჯ ექსპორტიორ რე. კინოხ ქიანა ოფუტე-ომეურნე პროდუქტეფიშ, თიჯგურეფიშ, მუჭომით რე ყავა დო კაკაო, უმწუძინუ ექსპორტიორ რდჷ, მარა ნაფთობიქ უწაიათ მიპალუ დომინირება ექსპორტის დო სათარობო მიშნაველეფს. ვენესუელაშ სტაგნაციაშ თარ სამანჯელეფ რე: რეკორდულ ჰიპერინფლაცია,[29][30] თარ მეკონ-მოკონიშ დეფიციტი,[31] უმუშერობა,[32] სიდაღარა,[33] ლახარეფი, ბაღანეფიშ მაღალ ღურალა, ოჩამურიშ უბაღურობა, ორთაშ თხილუაშ პრობლემეფი, მონკა კრიმინალ დო ფართას მოდვალირ კორუფცია. ააშ-იშ სანქციეფქ დო ხურგაშ გალენურ ვენესუელურ აქტივეფიშ გილამწყუმაქ ქიანას 24-30 მილიარდ დოლარ ქუდუზოჯჷ.[34] თე ფაქტორეფქ ვენესუელას გეგმიჭანჷ ტოლვილეფიშ კრიზისი, ნამუქჷთ 2025 წანაშ მესიშ მუნაჩემეფით, 7.9 მილიონშე უმოს ადამიანქ ქიდიტჷ ქიანა.[35][36] 2017 წანაშო, საკრედიტო რეიტინგიშ სააგენტოეფქ, ვენესუელა ვალეფიშ გინოგაფაშ დეფოლტო გეგმაცხადეს.[37][38] ვენესუელაშ კრიზისიქ ხე ქეშუნწყუ ადამიერიშ ნებეფიშ დგომარობაშ უწაიათ გაუფრაშებას.

გეოგრაფია

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
ანხელიშ წყარგელაფუ, მოსოფელიშ არძაშე მაღალი წყარგელაფუ, ვენესუელა

ვენესუელას კლიმატი ზარხულს ეკვატორული ჰავაშ მასეფით დო ზოთონჯის პასატური სქირე ბორიეფით იხასიათებუ. წანმოწანაშ მალობას ტემპერატურა მერკეთ ითირუ. ქიანაშ წყარპიჯი აბანეფი იშხვავებუ ჩხე დო მაღალი ლენჭამი ჰაერით, ემაღალაფირ აბანეფს ტემპერატურა უმოსი დაბალიე, დო უჯგუში ხემანწყუ პიჯალეფიე ადამიერიშ დახორინალო.

არაგუანეი (Tabebuia chrysantha), ვენესუელაშ ერუანული ჯა.

თეშ გეშა რე ქიანაშ არძა უდიდაში ნოღა, ზუღაშ დონეშე 600 მეტრაშე 1850 მეტრაშახ იდვალუაფუ. 1800 მეტრაშ ეშე კლიმატი უმოს მორგილე რე. 3000 მეტრაშ ეშე თიჯგუა ჩხურუე, ნამდა დიხაშხანდუა პრაქტიკულო ვეშილებე, დო თეჯგუა აბანეფს, ოფუტეშ მეურნობაშ თარ გვარობაშ ოხანდე - შხურეფიშ ჭყიშუა რე. ქიანაშ ტერიტორიაშ სუმი ნაანთხალიშ მეტი იხასიათებუ ჭვემეფიშ სეზონით, ნამუთ იჭყაფუ მესის დო იგინძორებუ გერგობათუთაშახ. სქირე სეზონი იგინძარებუ ქირსეთუთაშე პირელშახ.

ისტორია

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
ველსერიშ არმადა, ვენესუელაშა მეგორაფა

მახორობა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
სიერა ნევადა დე მერიდა, ვენესუელა

ვენესუელაშ მახორობა — 27 635 743 ადამიერი (2011)

წანმოწანური ძინა — 1,5 %;

დაბადება — 20, 1000=შო (ფერტილურობა — 2,5 დაბადებული ართ ოსურშე, ჩქიჩქუეფიშ ღურა — 21 , 1000=შე);

ღურა — 5 , 1000-შე;

მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა — 70,84 წანა ქომოლკათაშო, 77,17 წანა ოსურკათაშო;

იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 0,7 % (2001 წანაშ ფასებათ).

ეთნორასობური აკოდგინალუა: მეტისეფი — 67 %, ევროპალეფი (ესპანარეფი, იტალიარეფი, პორტუგალიარეფი, გერმანალეფი, ფრანგეფი) — 21 %, აფრიკალეფი — 10 %, ინდიარეფი — 2 %.

ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 95 % (2005—2008 წანეფი).

ნოღაშ მახორობა — 93 % (в 2008).

კარაკასიშ მეტრო

პოლიტიკა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ვენესუელაშ პრეზიდენტი ეშმიგორუაფუ არძაკათური ხონარიშ მეჩამათ ხონარეფიშ უბრალო უმენტაშობათი დო რე სახენწჷფოშ დო თარობაშ მადუდე რე. პრეზიდენტიშ ეშმეგორუ 6 წანათ. ართ კოჩის ბრელშა შეულებუ პრეზიდენტობა. პრეზიდენტი დჷთმარინუანს ვიცე-პრეზიდენტის, გინმოჭყვიდუნს თარობაშ აკოდგინალუას დო სტრუქტურას, დო დჷთმარინუანს თეშ მაკათურეფს პარლამენტიშ თანხმუათ.

პრეზიდენტის უღუ ოკანონდუმადვალე ინიციატივეფიშ ნება დო შეულებუ წუმარინუას მიმალი კანონდვალაშ თირუაშ საქვარი, მარა თიშ ზიტყვასქვილქ შილებე ვარაფილქ იჸუას პარლამენტიშ უბრალო უმენტაშობაშე.

ვენესუელაშ ართპალატამი პარლამენტი — ერუანული ანსამბლეა (Asamblea Nacional) — ეკმოდირთუ 165 მაკათურშე. 162 მაკათური ეშმიგორუაფუ პროპორციულ-ერკებულურ სისტემათ მიარემანდატურ აბანეფს, თენეფს შქას 97 პროპორციულო, დო 65 — პარტიულ ენარკებუთი. დოსქილადირი 3 აბანი რეზერვირებულიე ვენესუელაშ ჯინჯიერ კათაშ წუმამარინაფალეფშო. მაკათურეფიშ მაღალიშ ვადა — 5 წანა. მაკათურეფს შეულებუნა მაქსიმუმ სუმშა ქიყარან კენჭი.

უმაღალაში სასამართალო ორგანო — იუსტიციაშ უმაღალაში ტრიბუნალი (Tribunal Supremo de Justicia). თეშ მაგისტრატეფს პარლამენტი 12-წანიანი მაღალობათ ეშმაგორუნს.

საქორთუოს დო ვენესუელაშ შქას დიპლომატიურ ურთიართობეფქ 2008 წანას მეჭყორდჷ, საქორთუოშ ოკუპირებული ტერიტორიეფიშ: აფხაზეთიშ დო ცხინვალიშ რეგიონიშ (თაშ ჯოხოდვალირი ობჟათე ოსეთი) სახენწჷფოთ აღიარაფაშ გეშა.

ადმინისტრაციული გორთუალა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
ჯინჯიერ სტატია: ვენესუელაშ ადმინისტრაციული გორთუალა

ვენესუელა ადმინისტრაციულო ირთუ:

ვენესუელაშ შტატეფი, ფედერალურ აბანეფი დო ფედერალური ოპალუეფი
ნომერი რუკას ჯოხოდვალა შილა გერბი ადმინისტრაციული ცენტრი ფართობი, კმ² მახორობა (2007), ად. მახორობაშ მეჭედალა, ად./კმ² რუქას /
რეგიონი
1ამასონასი
Amazonas		პუერტო-აიაკუჩო
Puerto Ayacucho		180 145
19,65%		142 200
0,52%		0,79
გაიანური
2ანსოატეგი
Anzoátegui		ბარსელონა
Barcelona		43 300
4,72%		1 477 900
5,38%		34,13
ოორუე-ბჟაეიოლი
3აპურე
Apure		სან-ფერნანდო-დე-აპურე
San Fernando de Apure		76 500
8,35%		473 900
1,72%		6,19
ლიანოსური,
პაესიშ მუნიციპალიტეტი (Páez) ანდეფიშ რეგიონს
4არაგუა
Aragua		მარაკაი
Maracay		7 014
0,77%		1 665 200
6,06%		237,41
ცენტრალური
5ბარინასი
Barinas		ბარინასი
Barinas		35 200
3,85%		756 600
2,75%		21,49
ანდეფიშ რეგიონი
6ბოლივარი
Bolívar		სიუდად-ბოლივარი
Ciudad Bolívar		238 000
25,96%		1 534 800
5,58%		6,45
გაიანური
7კარაბობო
Carabobo		ვალენსია
Valencia		4650
0,51%		2 227 000
8,10%		478,92
ცენტრალური
8კოხედესი
Cojedes		სან-კარლოსი
San Carlos		14 800
1,61%		300 300
1,09%		20,29
ცენტრალური
9დელტა-ამაკურო
Delta Amacuro		ტუკუპიტა
Tucupita		40 200
4,39%		152 700
0,56%		3,80
გაიანური
10ფალკონი
Falcón		კორო
Coro		24 800
2,71%		901 500
3,28%		36,35
ცენტრალურ-ბჟადალური
11გუარიკო
Guárico		სან-ხუან-დე-ლოს-მოროსი
San Juan De Los Morros		64 986
7,09%		745 100
2,71%		11,47
ლიანოსური
12ლარა
Lara		ფაილი:Ve)lara.pngვარკისიმეტო
Barquisimeto		19 800
2,16%		1 795 100
6,53%		90,66
ცენტრალურ-ბჟადალური
13მერიდა
Mérida		მერიდა
Mérida		11 300
1,23%		843 800
3,07%		74,67
ანდეფიშ რეგიონი
14მირანდა
Miranda		ლოს-ტაკესი
Los Teques		7 950
0,87%		2 857 900
10,40%		359,48
ნანანოღური
15მონგასი
Monagas		მატურინი
Maturín		28 900
3,15%		855 300
3,11%		29,60
ოორუე=ბჟაეიოლური
16ნუევა-ესპარტა
Nueva Esparta		ლა-ასუნსიონი
La Asunción		1150
0,13%		436 900
1,59%		379,91
კოკიშური
17პორტუგესა
Portuguesa		გუანარე
Guanare		15 200
1,66%		873 400
3,18%		57,46
ცენტრალურ-ბჟადალური
18სუკრე
Sucre		კუმანა
Cumaná		11 800
1,29%		916 600
3,34%		77,68
ოორუე-ბჟაეიოლური
19ტაჩირა
Táchira		სან-კრისტობალი
San Cristóbal		11 100
1,21%		1 177 300
4,28%		106,06
ანდეფიშ რეგიონი
20ტრუხილიო
Trujillo		ტრუხილიო
Trujillo		7400
0,81 %		711 400
2,59 %		96,14
ანდეფიშ რეგიონი
21იარაკუი
Yaracuy		სან-ფელიპე
San Felipe		7100
0,77 %		597 700
2,17 %		84,18
ცენტრალურ-ბჟადალური
22ვარგასი
Vargas		ლა-გუაირა
La Güaira		1496
0,16%		332 900
1,21%		222,53
ნანანოღაშური
23სულია
Zulia		მარაკაიბო
Maracaibo		63 100
6,88%		3 620 200
13,17%		57,37
სულიანური
ფედერალურ ოპალუე ( 2011 წანაშ 3 მარაშინაშე - მირანდა. ვენესუელაქ ახალ ტერიტორიულ სუბიექტიშ დორსხუაფა გინოჭყვიდუ]</ref>, შილებე თენეფ ხოლო ტერიტორიეფო დორთეს)
Dependencias Federales		არქიპელაგ ლოს-როკესი
archipiélago de Los Roques
(ფაქტიურო იგამაგებუ კარაკასიშე)		342
0,04%		2245
0,01%		6,56
კოკიშურ რეგიონი
ფედერალურ (ნანანოღურ) აბანი
Distrito Capital		კარაკასი
Caracas		433
0,05%		2 085 500
7,59%		4816,40
ნანანოღაშური
არძო ართო:916 666
100%		27 483 445
100%		29,98

ვენესუელაშ შტატეფ აკორსხილ რე 9 რეგიონო, ნამუთ პრეზიდენტიშ ზოჯუათ რე გჷნოჭყვიდილი.

ეკონომიკა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ვენესუელაშ ეკონომიკა მერსხილ რე ნავთობიშ ეშაღალას, ნამუთ საექსპორტო მუშნაველიშ 80 %-ის ირზენს, სახენწჷფო ბიუჯეტიშ 50 %-შე უმოს მუშნაველიშ ნორთ დო დოხოლაფირო 30 % ედპ.

აკოანჯარაფილ ნძალეფი

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ვენესუელაშ ერუანულ აკოანჯარაფილ ნძალეფი, აკმოდირთუ დოხოლაფირო 129 ვითოში აკოანჯარაფილო ნძალათ დო ირთუ:

ოსქირონე ოურდუმე ნძალეფი — 63 ვითოში;

ოურდუმე-ოზუღე ნძალეფი — 18 ვითოში;

ოურდუმე-ოჰაერე ნძლეფი — 12 ვითოში;

ერუანულ გვარდია — 36 ვითოში.

მენცარობა

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ვენესუელას უკაბეტაშ ასტრონომიულ ობსერვატორია რე — ლიანო დელ ხატოშ ერუანულ ასტრონომიულ ობსერვატორია.

კომენტარეფი

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
  1. ↑ Venezuela has been described as authoritarian by multiple sources.[1][2][3][4][5]
  2. ↑ Venezuela has been described as a dictatorship by multiple sources.[6][7][8][9][10][11][12][13]
  3. ↑ The current leadership of the country is disputed following the 2026 United States strikes in Venezuela.

ხოლო ქოძირით

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

რესურსეფ ინტერნეტის

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

სქოლიო

[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
  1. 1 2 (January 2022) „Introduction: Authoritarianism and Violence in Venezuela“. Bulletin of Latin American Research 41 (1): ხს. 102–104. DOI:10.1111/blar.13316. ISSN 0261-3050. 
  2. ↑ Corrales, Javier (2020). „Authoritarian Survival: Why Maduro Hasn't Fallen“. Journal of Democracy 31 (3): ხს. 39–53. DOI:10.1353/jod.2020.0044. ISSN 1086-3214. 
  3. ↑ "The Path Toward Authoritarianism in Venezuela", Political Science, Oxford University Press, 30 October 2019, doi:10.1093/obo/9780199756223-0286, ISBN 978-0-19-975622-3
  4. ↑ Corrales, J. (2022). Autocracy Rising: How Venezuela Transitioned to Authoritarianism, G - Reference, Information and Interdisciplinary Subjects Series. Brookings Institution Press, ხს. intro. ISBN 978-0-8157-3807-7. 
  5. ↑ Battling Authoritarian Regimes in Venezuela and Beyond: A Conversation with Venezuelan Opposition Leader Leopoldo López (25 April 2022). კითხირიშ თარიღი: 13 January 2023.
  6. ↑ Turkewitz, Julie. “What Happened to Venezuela's Democracy?“, 30 July 2024. კითხირიშ თარიღი: 2 August 2024. (en-US) 
  7. ↑ Venezuela: The Rise and Fall of a Petrostate (en-US). Council on Foreign Relations (31 July 2024). ციტატა: „The reforms paved the way for Maduro to establish a dictatorship years after Chávez's death.“ კითხირიშ თარიღი: 8 August 2024.
  8. ↑ Venezuela's Odd Transition to Dictatorship. Americas Quarterly. კითხირიშ თარიღი: 10 December 2016.
  9. ↑ “Venezuelans warn of 'dictatorship' after officials block bid to recall Maduro“, The Guardian, 21 October 2016. კითხირიშ თარიღი: 10 December 2016. (en-GB) 
  10. ↑ “Almagro: Maduro se transforma en dictador por negarles a venezolanos derecho a decidir su futuro“, CNN en Español, 24 August 2016. კითხირიშ თარიღი: 10 December 2016. (es) 
  11. ↑ ციტირაფაშ ჩილათა არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის reuters-maduro არ არის მითითებული ტექსტი
  12. ↑ ციტირაფაშ ჩილათა არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის hrw-maduro არ არის მითითებული ტექსტი
  13. ↑ ციტირაფაშ ჩილათა არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის wpo-maduro არ არის მითითებული ტექსტი
  14. ↑ Venezuela country profile. BBC News (4 December 2023). კითხირიშ თარიღი: 4 December 2023.
  15. ↑ World Economic Outlook Database, October 2025: Edition (Venezuela) (en). October, 14 2025.
  16. ↑ "South America". Encarta. http://encarta.msn.com/encyclopedia_761574914_3/South_America.htmlაკითხულია: 13 March 2007.
  17. ↑ Annex tables. United Nations. კითხირიშ თარიღი: 13 March 2007.
  18. ↑ Van Cott, Donna Lee (2003). „Andean Indigenous Movements and Constitutional Transformation: Venezuela in Comparative Perspective“. Latin American Perspectives 30 (1): ხს. 49–69. DOI:10.1177/0094582X02239144. ISSN 0094-582X. 
  19. ↑ The Legacy of Hugo Chavez and a Failing Venezuela. Wharton Public Policy Initiative, პენსილვანიაშ უნივერსიტეტი. კითხირიშ თარიღი: 16 May 2020.
  20. ↑ (14 September 2017) „Crime and Revolution in Venezuela“. NACLA Report on the Americas 49 (3): ხს. 303–308. DOI:10.1080/10714839.2017.1373956. ISSN 1071-4839. “Finally, it is important to realize that the reductions in poverty and inequality during the Chávez years were real, but somewhat superficial. While indicators of income and consumption showed clear progress, the harder-to-change characteristics of structural poverty and inequality, such as the quality of housing, neighborhoods, education, and employment, remained largely unchanged.” 
  21. ↑ თარგი:Multiref2
  22. ↑ Charlie Devereux & Raymond Colitt. 7 March 2013. Venezuelans' Quality of Life Improved in UN Index Under Chavez. Bloomberg.com. კითხირიშ თარიღი: 7 March 2013.
  23. ↑ Nagel, Juan Cristóbal (4 June 2014). Poverty Shoots Up in Venezuela (en-US). კითხირიშ თარიღი: 10 July 2023.
  24. ↑ https://2017-2021.state.gov/a-democratic-crisis-in-venezuela/
  25. ↑ https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2025/07/standing-with-the-venezuelan-people-one-year-after-yet-another-sham-election
  26. ↑ ჩილათა თანგის: ვე title უციოთ ოკო აკიფშას. 
  27. ↑ Venezuela Live Updates: Trump Says U.S. Will 'Run the Country' After Capture of Maduro. კითხირიშ თარიღი: 3 January 2026.
  28. ↑ World Report 2022: Rights Trends in Venezuela (10 December 2021). კითხირიშ თარიღი: 19 January 2023.
  29. ↑ “Venezuela's 2018 Inflation to Hit 1.37 Million Percent, IMF Says“, Bloomberg.com, 9 October 2018. კითხირიშ თარიღი: 9 October 2018. 
  30. ↑ “IMF sees Venezuela inflation at 10 million percent in 2019“, 9 October 2018. კითხირიშ თარიღი: 3 June 2019. 
  31. ↑ გიშაგორილი“Venezuela: the land of 500% inflation“, CNNMoney, 12 April 2016. კითხირიშ თარიღი: 17 January 2017. 
    გიშაგორილი“Venezuela shuts border with Colombia as cash crisis escalates“, CNNMoney, 12 December 2016. კითხირიშ თარიღი: 17 January 2017. 
    გიშაგორილი“Venezuela's Economy Was the Worst Performing of 2016, IMF Estimates“, Bloomberg.com, 11 January 2017. კითხირიშ თარიღი: 17 January 2017. 
  32. ↑ “Chamber of Commerce: 80% of Venezuelans are in poverty“, El Universal, 1 April 2016. კითხირიშ თარიღი: 4 April 2016. 
  33. ↑ “Venezuela Issues New Bank Notes Because of Hyperinflation“, The New York Times, 16 January 2017. კითხირიშ თარიღი: 17 January 2017. 
  34. ↑ Ventura, Christophe (1 February 2025). Venezuela's never-ending crisis (en). კითხირიშ თარიღი: 16 March 2025.
  35. ↑ Venezuela situation (en). კითხირიშ თარიღი: 26 July 2024.
  36. ↑ Refugees and Migrants from Venezuela. კითხირიშ თარიღი: 26 July 2024.
  37. ↑ “Venezuela just defaulted, moving deeper into crisis“, CNNMoney, 14 November 2017. კითხირიშ თარიღი: 15 November 2017. 
  38. ↑ “Venezuela in 'selective default'“, BBC News, 14 November 2017. კითხირიშ თარიღი: 15 November 2017. 
გორილი რე "https://xmf.wikipedia.org/w/index.php?title=ვენესუელა&oldid=245527"-შე