იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის
გოართოიანაფილ ერეფიშ ორგანიზაციაშ გონათუაშ, მენცარობაშ დო კულტურაშ ორგანიზაციაშ (იუნესკოშ) მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფ რე კულტურულ ვარ-და ორთაშობურ მონძალაშ შანულობაშ მოღვენ აბანეფი, მუჭოთ თენა ეჭარილ რე 1972 წანას მეღებულ იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ კონვენციას.[1] კულტურულ მონძალა იკათუანს ობიექტეფს (მუჭომით რე არქიტექტურულ მინუშეფი, მონუმენტურ სკულპტურეფ ვარ-და მუკნაჭარეფი), ნოდგჷმეფიშ ბუნეფს დო აბანეფს (თინეფს შქას არქეოლოგიურ ობიექტეფს). ორთაშობურ მონძალა იკათუანს ორთაშობურ მუშობურობეფს (ფიზიკურ დო ბიოლოგიურ წჷმნაქიმინეფს), გეოლოგიურ დო ფიზიოგრაფიულ წჷმნაქიმინეფს (თინეფს შქას, ჩხოლარეფიშ დო ჩანარეფიშ ოშქურანჯობაშ გიმე მარენჯ გვარობეფიშ ჰაბიტატეფს) დო ორთაშობურ აბანეფს, ნამუეფჷთ შანულამ რენა მენცარობაშ, ორთაშ თხილუაშ ვარ-და ორთაშობურ სისქვამეშ თოლწონუათ.[2] პოლონეთიქ 1976 წანაშ 29 მანგის რატიფიცირება უკეთჷ კონვენციას, ნამუშით მუშ ისტორიულ ობიექტეფიშ ერკებულშა მიშაღალა შ ნებაქ მიაჩეს.[3]
2026 წანაშ დგომარობათ, პოლონეთის 18 მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტ რე,[4] ნამუეფშე 16 კულტურულ დო 2 ორთაშობურ ობიექტ რე. მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშა პირველ ჟირ ობიექტ ერკებულშა მიშეღეს 1978 წანას: ვიელიჩკაშ ჯიმუშ შახტა დო კრაკოვიშ ისტორიულ ცენტრი. ერკებულშა ასერდეიან გენაძინა ობიექტ რე გდინიაშ მოდერნისტულ ნოღაშ ცენტრი, ნამუთ ერკებულშა 2026 წანაშ კვირკვეს მიშეღეს. ოთხ ობიექტ ტრანსნაციონალურ რე. ბიაუოვიეჟიშ ტებენე ართამ რე ბელარუსწკჷმა, კარპატეფიშ რეგიონიშ ჯაშ ოხვამეეფიი — უკრაინაწკჷმა, მუსკაუერიშ პარკი / მუჟაკოვსკიშ პარკი — გერმანიაწკჷმა, თაშნეშე პირველჸოფურ ლანჯიშ ტყალეფ — 18 ევროპულ ქიანაშ შქას. თეშ მოხ წიმიწორე ერკებულშა მიშაღალირ რე ბრუო ობიექტი.[3]
სტატისტიკა
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფშე 1,4 % პოლონეთიშ ობიექტეფი რე.
ერკებული
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა თინეფიშ გეძინაშ მეჯინათ.
| # | სურათი | ჯოხოდვალა | ორენი | გოჭყაფაშ თარიღი | ერკებულშა მიშაღალაშ წანა | № | კრიტერიუმი |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |  |
კრაკოვიშ ისტორიული ცენტრი (პოლ. Stare Miasto w Krakowie) |
ნოღა: კრაკოვი სავოევოდე: მალოპოლსკი |
XIV ოშწანურა | 1978 | № 29 | iv |
| 2 |  |
ვიელიჩკაშ ჯიმუშ შახტა (პოლ. Kopalnia soli Wieliczka) |
ნოღა: ვიელიჩკა სავოევოდე: მალოპოლსკი |
I ოშწანურა | 1978 | № 32 | iv |
| 3 |  |
ოშვიენჩიმიშ საკონცენტრაციე კარე (გერმ. Konzentrationslager Auschwitz) |
ნოღა: ოშვიენჩიმი სავოევოდე: მალოპოლსკი |
1940 | 1979 | № 31 | vi |
| 4 |  |
ბიაუოვეჟიშ ტებენე (პოლ. Białowieski Park Narodowy) (ბელარუსწკჷმა ართო) |
სავოევოდე: პოდლასი | 1932 | 1979, 1992 | № 33 | vii |
| 5 |  |
ნოღა ვარშავაშ ისტორიული ცენტრი (პოლ. Stare Miasto w Warszawie) |
ნოღა: ვარშავა სავოევოდე: მაზოვიეცი |
1300 | 1980 | № 30 | ii, vi |
| 6 |  |
ჯვეში ნოღა ზამოშჩი (პოლ. Osiedle Stare Miasto w Zamościu) |
ნოღა: ზამოშჩი სავოევოდე: ლუბლინი |
1578 | 1992 | № 564 | iv |
| 7 |  |
ტევტონეფიშ ორდენიშ მარიენბურგიშ ჯიხაზურგა ნ. მალბორკის (პოლ. Zamek w Malborku) |
ნოღა: მალბორკი სავოევოდე: პომერანია |
1308 | 1992 | № 847 | ii, iii, iv |
| 8 |  |
შქა ოშწანურეფიშ ნოღა ტორუნი (პოლ. Toruń) |
ნოღა : ტორუნი სავოევოდე: კუიავო-პომერანია |
XII ოშწანურა | 1997 | № 835 | ii, iv |
| 9 |  |
კალვარია-ზაბჟიდოვსკაშ პარკი (პოლ. Kalwaria Zebrzydowska) |
ნოღა: კალვარია-ზაბჟიდოვსკა სავოევოდე: მალოპოლსკი |
1558 | 1999 | № 905 | ii, iv |
| 10 |  |
თინჩალაშ ოხვამეეფი (პოლ. Kościół Pokoju) |
ნოღა: იავორი, შვიდნიცა სავოევოდე: თუდოლენი სილეზია |
XVII ოშწანურა | 2001 | № 1054 | iii, iv, vi |
| 11 |  |
მალოპოლსკიშ ოფუტეშ ოხვამეეფი (პოლ. Drewniane kościoły południowej Małopolski) |
სავოევოდე: მალოპოლსკი | ორდოიანი შქა ოშწანურეფი | 2003 | № 1053 | iii, iv |
| 12 |  |
მუსკაუშ პარკი (პოლ. Park Mużakowski) (გერმანიაწკჷმა ართო) |
სავოევოდე: ლუბუში | 1815 | 2004 | № 1127 | i, iv |
| 13 |  |
ვროცლავიშ ოშწანურაშ მაქდორი (პოლ. Hala Stulecia) |
ნოღა: ვროცლავი სავოევოდე: თუდოლენი სილეზია |
1911—1913 | 2006 | № 1165 | i, ii, iv |
| 14 |  |
კარპატეფიშ ჯაშ ოხვამეეფი პოლონეთის დო უკრაინას | სავოევოდე: მალოპოლსკი, კარპატეფი | XVI — XIX ოშწანურა | 2013 | 1424 | iii, iv |
კანდიდატეფიშ ერკებული
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]ერკებულშა ობიექტეფი მიშაღალირი რე ოცადებელ ერკებულშა გეძინაშ მეჯინათ.
| # | სურათი | ჯოხოდვალა | ორენი | გოჭყაფაშ თარიღი | ერკებულშა მიშაღალაშ წანა | № | კრიტერიუმი |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ჯვეში ნოღა გდანსკი (პოლ. Gdańsk) | ნოღა: გდანსკი სავოევოდე: პომერანია | 997 | 2005 | 530 | ii, iv, vi | |
| 2 | | გოძინალა: ბიაუოვიეჟიშ ტებერე (პოლ. Białowieski Park Narodowy) | სავოევოდე: პოდლასი | 1932 | 2006 | 2100 | |
| 3 |  | აუგუსტუვიშ სვირი (პოლ. Kanał Augustowski) | ნოღა: აუგუსტუვიშ გოხოლუას სავოევოდე: პოდლასი | XIX ოშწანურა | 2006 | 2101 | i, iii |
| 4 |  | წყარმალუ დუნაეციშ ლეხერი (პოლ. Przełom Dunajca) | ნოღა: ნიედჟიცა სავოევოდე: მალოპოლსკი | — | 2006 | 2102 | |
| 5 |  |
გოფართოაფა: ბოჰნიაშ ჯიმუშ შახტა (პოლ. Kopalnia soli Bochnia) |
ნოღა: ბოჰნია სავოევოდე: მალოპოლსკი |
XIII в. | 2010 | № 5498 | iv |
რესურსეფი ინტერნეტის
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]
- იუნესკოშ ოფიციალური საიტი. პოლონეთიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული
- პოლონეთიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ საიტეფიშ კატალოგი
- ↑ The World Heritage Convention. UNESCO World Heritage Centre. კითხირიშ თარიღი: 7 July 2019.
- ↑ Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage. UNESCO World Heritage Centre. კითხირიშ თარიღი: 3 February 2021.
- 1 2 Poland. UNESCO World Heritage Centre. კითხირიშ თარიღი: 18 September 2020.
- ↑ UNESCO World Heritage. Poland. კითხირიშ თარიღი: 29 July 2021.