ჩოსონი

ვიკიპედია-შე
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა

ჩოსონი
조선

ომაფე

Royal Flag of Goryeo bonggi.svg

 
Flag of None.svg






1392 — 1897 Flag of Korea 1882.svg





Flag of the King of Joseon (Fringeless).svg Coat of Arms of Joseon Korea.svg
ჩოსონიშ შილა ჩოსონიშ გერბი
Locator map of Korea.svg
ნანანოღა ჰანსონი (ჰანიანი) (ასე სეული)
ნინა კორეული ნინა
რელიგია ნეოკონფუციონალა
ფარაშ ართური კორეული მუნი (1423-1425, 1633-1892)
კორეული იანგი (1892-1897)
ფართობი 220 748 კმ²
მახორობა 5 730 000 (1400)

9 000 000 (1500)

11 000 000 (1600)

13 500 000 (1700) 13,300 000 (1907)

დუდალაშ ფორმა მონარქია
ვანი
 - 1392—1398 თეჯო
 - 1863—1897 კოჯონი
ჩოსონი
ჰანგული ჰანჯა
조선국 朝鮮國

ჩოსონი თაშნეშე ჩოსონიშ ომაფე, ჩოსონიშ დინასტია (კორ. 대조선국 ზიტყვაზიტყვათ „კაბეტი ჩოსონიშ სახენწჷფო“, თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ჯოსეონი ვარ-და ჩოსუნი) — კორეაშ ომაფე, ნამუშ დჷმარსხუაფალი რე ი სონგე, თიში რინა დოხოლაფირო ხუთი ოშწანურაშ გოძვენას იგჷნძორჷ, 1392 წანაშ კვირკვეშე 1897 წანაშ გჷმათუთაშახ. თის კორეაშ იმპერია ოფიციალურო 1897 წანას გიადჷ.[1] ომაფექ დირსხჷ კორიოშ აკოცჷმაშ უკული, ნამუთ ასე კესონგიშ ნანანოღა რე. დუდშე კორეაქ გეგნიკეთჷ დო ნანანოღაქ გინოღალირქ იჸუ ასეიან სეულშა. ომაფეშ ოორუე ხურგეფქ გეფართჷ ორთაშობურ ხურგეფშა იალუშ დო თუემნიშ წყარმალუეფშა, ნამუთ ჯურჩენიშ დოჸუნალაშ გიმე რდჷ. ჩოსონიშ დინასტია რდჷ ეკონია დინასტია კორეას, თეწკჷმა ართო არძაშე ხანგჷრძე კონფუციანური დინასტია.

მართუალაშ პერიოდის ჩოსონიშ დინასტიაქ ხე ქეშუნწყჷ ჩინური კონფუციანიზმიშ იდეალეფიშ დო დოგურაფეფიშ მიშაღალას დო გოჸონიერაფას კორეაშ ჯარალუას. ნეო-კონფუციანიზმიქ დენტკიცჷ, მუჭოთ დინასტიაშ ახალი სახენწჷფო იდეოლოგიათ. ომანგეთ ბუდიზმიქ დონთხაფილ დო ოშა-გოშათ დაკვირდაფილ რელიგია რდჷ დო შხირას მოთხოზუდჷ დინასტია. ჩოსონქ დანტკიცჷ თიში ეფექტიანი მართუალა, თიქ შილებჷ კორეაშ ტრადიციული კულტურაშ, პროფესიული საქვარუაშ, მენცარალაშ, ლიტრატურაშ დო ტექნოლოგიაშ ახალი გოვითარაფაშ დო სუბეეფიშ ძირაფა. თეშ უმკუჯინოალო ომაფექ დეღამაკჷ გვიან XVI დო ორდოიან XVII ოშწანურეფს, კორეას იაპონიაშ მიშაკათინეფიშ ბორჯის (1592–1598), თაშნეშე მაართა დო მაჟირა მანჯურიაშ მიშაკათუეფიშ ბორჯის, 1636 წანას, მუჟამსჷთ დახე აკოხუ კორეაშ ჩქონიშ ხურგეფი, ნამუთ უმოსო მიკმანჭაფუდჷ იზოლაციონისტურ პოლიტიკაწკჷმა, ნამუშ გეშა ქიანა ჩინებულო გჷნირთჷ, მუჭოთ „ზოხოიანი ომაფე“. მანჯურიაშ მიშაკათინეფიშ უკული, ჩოსონიშ დინასტიას დოხოლაფირო 200 წანიან თინჩალაქ ქჷდოდირთჷ.

ომაფეშ სიჭყანიერეშ უმკუჯინალო, ნამუთ იზოლაციაშ უმკუჯინალო იშენით ქასქიდჷ, თიქ კინ ქჷდიჭყჷ, XVIII ოშწანურას ომაფეშ რინაშ დათებუაქ ქჷმაკინჷ, დინოხოლენ აწორინალეფქ, ხემანჭუაფაშო ბურჯაფეფქ, ოერეფოშქაშე ჟიგაულაქ დო ომაფეს აშონთაფეფიშ გეშა. საბოლათ XIX ოშწანურას ჩოსონიშ ომაფექ რინა მეჭყვიდჷ.

ჩოსონიშ ომაფექ ძალამ შანულამი მონძალა ქჷდუტჷ თეხანურ კორეას. ასეიანი კორეაშ კულტურაშ, ეტიკეტიშ ნორმეფიშ უმენტეშალა, თაშნეშე სოციალური მეჯინა ართამ პრობლემეფშა, თეხანური კორეული ნინა დო დიალექტი ზუსტას ჩოსონიშ კულტურაშე დო ტრადიციეფშე მოურს.

რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

Commons-logo.svg
ვიკიოწკარუეს? რე ხასჷლა თემაშენ:
  1. "조선". 한국민족문화대백과.