დინორეშა გინულა

რუმიშ სასულთანო

ვიკიპედიაშე

რუმიშ სასულთანო
თურქ. Anadolu Selçuklu Devleti
სპარ. سلجوقیان روم


 






10771308
 







რუმიშ სასულთანოშ ტერიტორიული ექსპანსია 1100-1240 წანეფს
ნანანოღა ნიკეა (1077-1097)
კონია (1097-1308)
სივასი (1211-1220)
ნინა სპარსული (ოფიციალური), ჯვეშანატოლიური თურქული, არაბული, ბერძენული
რელიგია სუნიზმი (ოფიციალური),
ქირსიანობა
დუდალაშ ფორმა მონძეური მონარქია
ტრიარქია (1249-1254)
დიარქია (1257-1262)
სულთანი
 - 1077–1086 სულეიმან იბნ ყუთლუმიში (მაართა)
 - 1303–1308 მასუდ II (ეკონია)

რუმიშ სასულთანო — კულტურულო თურქულ-სპარსული, სუნიტური სახენწჷფო, ნამუთ არსებენდჷ ანატოლიას 1077–1308 წანეფს. დუდშე რუმიშ სასულთანო სელჩუკეფიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ. 1077 წანას სულეიმან იბნ ყუთლუმიშიშ ხემანჯღვერობათ, რუმიშ სასულთანოქ გიშელჷ სელჩუკეფიშ ხეშუულებაშე დო ზოხორინელობა მიპალუ. სასულთანოშ ნანანოღა იდვალუაფუდჷ ნიკეას, 1097 წანას ნანანოღა კონიაშა გეგნიღეს.

რუმიშ სასულთანოქ ტერიტორიული ექსპანსიაშ პიკიშ მიოჭირინუ მავითოჟირა-მავითოსუმა ოშწანურეფს, მუჟამსჷთ თიქ ქიდეკინჷ ბიზანტიაშ ონიშოლეფი სქირონაშქა ზუღაშ დო უჩა ზუღაშ წყარპიჯეფს. ბჟაეიოლიშე სასულთანოშ სანძღოეფქ ქიმიოჭირინუ ვანიშ ტობაშახ. სასულთანოს გოვითარაფილი რდჷ ვაჭარუა ირანწკჷმა დო ცენტრალური აზიაწკჷმა. ვაჭარუაშ გოვითარაფაშო კაბეტი შანულობა უღუდჷ ქარვასლეფიშ ფართე რშვილს. ჸათე ბორჯიშო ძალამს გევითარჷ დო გიფაჩჷ ვაჭარუაქ გენუაწკჷმა. უკულიანი პერიოდეფს სასულთანოშ აკოდგინალუაშა მიშელეს ანატოლიაშ ბეილიქეფქ: დანიშმენდეფქ, მენგუჯეკიდეფქ, სალთუკიდეფქ დო ართუქიდეფქ.

რუმიშ სასულთანო ძალამს დაზარალჷ ჯვაროსნული ლესქერობეფქ. 1243 წანას მონღოლეფიშ მიშაჭკირუაშ დო ქოსე-დაღიშ ლჷმას მარცხიშ უკულ, რუმიშ სასულთანოქ მონღოლეფიშ ვასალო გინირთჷ. მავითოსუმა ოშწანურაშ მაჟირა გვერდიშო, სასულთანოქ ძალამს დედაღარჷ დო მიოდინუ ოურდუმე-პოლიტიკური გოლინა. 1308 წანას დოჸვილეს ეკონია სულთანი მასუდ II. რუმიშ სასულთანოშ აკნაცჷმეფს არსებენდჷ ბრელი ანატოლიური ბეილიქი, ნამუეფიშეთ ართ-ართის ოსმანეფი ხემანჯღვერენდეს. უკულიანი პერიოდეფს, ოსმანეფქ ქიდეკინეს შხვა ბეილიქეფი დო მუნეფიშ ხეშუულებაშ თუდო რსული ანატოლია აკაართიანეს.

ჯოხოდვალა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ენდონიმი რუმი რდჷ ბჟადალი რომიშ იმპერიაშ თურქული ჯოხოდვალა, ნამუთ ასე ხოლო გიმირინუაფჷ თეხანური თურქული ნინას.

სულთანეფიშ ერკებული[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

სულთანი მართუალაშ პერიოდი შხვა შანულამი ინფორმაცია
1. ყუთლუმიში 1060–1064 ოლიმუდჷ ალფ-არსლანს სელჩუკეფიშ ხვისტაშ მონძეობაშო
2. სულეიმან იბნ ყუთლუმიში 1075–1077 წანეფს მართუნდჷ იზნიქიშ დო იზმითიშ მუკი მახორუ თურქმანული ტომეფს. 1077 წანაშე რუმიშ სულთანო ქიჩინჷ მელიქ-შაჰიქ მერჩქინელი რე რუმიშ სელჩუკური სასულთანოშ დუმარსხუაფალო
3. ქილიჩ-არსლან I 1092–1107 მაართა სულთანი ნანანოღა კონიას
4. მელიქ-შაჰი 1107–1116
5. მასუდ I 1116–1156
6. ქილიჩ-არსლან II 1156–1192
7. ქეი-ხოსროვ I 1192–1196 მაართა მართუალა
8. რუქნ ად-დინ სულეიმან-შაჰი 1196–1204
9. ქილიჩ-არსლან III 1204–1205
(7.) ქეი-ხოსროვ I 1205–1211 მაჟირა მართუალა
10. ქეი-ქავუს I 1211–1220
11. ალაედინ ქეიყუბადი 1220–1237
12. ქეი-ხოსროვ II 1237–1246
13. ქეი-ქავუს II 1246–1262
14. ქილიჩ-არსლან IV 1249–1266
15. ქეი-ყუბად II 1249–1254
16. ქეი-ხოსროვ III 1266–1284
17. მასუდ II 1282–1296 მაართა მართუალა
18. ქეი-ყუბად III 1298–1302
(17). მასუდ II 1303–1308 მაჟირა მართუალა

ლიტერატურა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

  • Cahen, Claude; Holt, Peter Malcolm (2001). The Formation of Turkey. The Seljukid Sultanate of Rūm: Eleventh to Fourteenth Century. Longman.