ტეტუმი (ნინა)

ტეტუმი ნინა Tetun
გოფაჩილი რე	ინდონეზია, ბჟაეიოლი ტიმორი
მორაგადეეფიშ მუდანობა	463 500 (2010–2011), უმენტაშო ინდონეზიას
ოფიციალური სტატუსი	სახენწჷფო ნინა (ბჟაეიოლი ტიმორი), უჭიჭაშობაშ ნინა (ინდონეზია)
ლინგვისტური კლასიფიკაცია	ავსტრონეზიული მალაიურ-პოლინეზიური ცენტრალურ-ბჟაეიოლური ტიმორ-ბაბარული ტეტუმური
ჭარალუაშ სისტემა	ლათინური
ნინაშ კოდეფი	ISO 639-2: tet; ISO 639-3: tet
რუკა
ტეტუმ ბელუშ (ბჟადალ) დო ტეტუმ ტერიკიშ (ობჟათე-ბჟაეიოლ) მოდვალუა ბჟაეიოლ ტიმორს. ტეტუმშა მორაგადეეფიშ უმენტაშობა, ნამუეფით ბჟადალ ტიმორს ოხორანან, რუკას ნაძირეფჷ ვარე. ტეტუმ ბელუშ (ბჟადალ) დო ტეტუმ ტერიკიშ (ობჟათე-ბჟაეიოლ) მოდვალუა ბჟაეიოლ ტიმორს. ტეტუმშა მორაგადეეფიშ უმენტაშობა, ნამუეფით ბჟადალ ტიმორს ოხორანან, რუკას ნაძირეფჷ ვარე.
ვიკიოფირჩა
ვიკიოფირჩას რე ტეტუმი ნინამი ვიკიპედია

ტეტუმი (ტეტ. Tetun^ⓘ; ინდო. Bahasa Tetun; პორტ. Tétum) — ავსტრონეზიულ ნინა, ნამუშათ რაგადანა კოკ ტიმორს. თენა რე ბჟაეიოლ ტიმორიშ ართ-ართ ოფიციალურ ნინა დო თაშნეშე რაგადანა ბელუშ დო მალაკაშ რეგენტიეფს, ნამუეფჷთ ინდონეზიაშ ბჟადალ ტიმორიშ ბჟაეიოლ ნორთის აკმოქიმინჷნა დო ბჟაეიოლ ტიმორს უხურგანა.

ნინას ჟირ თარ ფორმა უღუ:

• ტეტუმ ტერიკი (Tetum Terik), ნამუთ ტეტუმიშ უმოს აბორიგენულ ფორმა რე. თინა გიშეგორუაფუ ზიტყვეფიშ გიშაგორუათ, მერკე შხვაშ თურ გაულათ დო შხვა მახასიათებელეფით, მუნერით რე კილოთეფიშ უღლება.

• ტეტუმ პრასა (Tetum Prasa — „ბაზარიშ ტეტუმი“, პორტუგალიურ ზიტყვაშე პორტ. praça, ნამუთ „ნოღაშ მოედანს“ შანენს) ვარ-და ტეტუმ დილი (ნანანოღა დილის თიშ ფართო მოდვალუაშ გეშა). თენა რე ტეტუმიშ ფორმა (პორტუგალიურიშ კაბეტ გაულათ), ნამუქჷთ კოლონიურ გამაგალაშ ბორჯის დილის გიმიქიმინჷ, მუჟანსჷთ ტეტუმშა მორაგადე აბორიგენეფს პორტუგალიარ მისიონერეფწკჷმა, ვაჭარეფწკჷმა დო კოლონიურ გამაგალეფწკჷმა უღუდეს კონტაქტინ. ბჟაეიოლ ტიმორს ტეტუმ დილი ფართოთ რე მოდვალირი, მუჭოთ მაჟირა ნინა.

Ethnologue ტეტუნ ტერიკის ტეტუმიშ დიალექტო აკლასიფიცირენს. მარა, ოწოხოლენ კონტაქტიშ უმუშო, ტეტუნ დილი ხეთეშე ართიანიშო გასაგებ ვა რე, თარო ტეტუნ დილის პორტუგალიურ წჷმოულობაშ ზიტყვეფიშ კაბეტი მუდანობაშ გეშა. გრამატიკულ გოლექინებაშ მოხ, ტეტუმ დილშა კაბეტ გაულა იღვენუ ბჟაეიოლ ტიმორიშ მაჟირა ოფიციალური ნინა, პორტუგალიურ ნინაშ ლექსიკაქ დო მორჩილ ზჷმათ გრამატიკაქ.

რესურსეფ ინტერნეტის

• Peace Corps East Timor Tetun Language Manual (2011, 2nd edition; 2015, 3rd edition)
• Intensive Tetun language courses at Dili Institute of Technology
• Pictures from a Portuguese language course, using Tetum, published in the East Timorese newspaper Lia Foun in Díli (from Wikimedia Commons)
• Tetun website with sound files
• Teach yourself Tetum... an interview with some information on the history of Tetum
• Wordfinder (Tetun/English minidictionary) and other publications available from Dili
• Damien LEIRIS - Personal approach of the Tetum language (PDF)
• Tetun dictionary
• Tetum illustrated dictionary
• Dili Institute of Technology Institute of Technology website
• A Traveller's Dictionary in Tetun-English and English-Tetun Archived 2022-08-18 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. includes some information on grammar, based on the Tetun-Terik dialect
• Sebastião Aparício da Silva Project for the Protection and Promotion of East Timorese Languages
• Suara Timor Lorosae Daily newspaper in Tetum and Indonesian Archived 2018-01-27 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
• Jornal Nacional Semanário Tetum page
• Tetum dictionaries Archived 2008-02-01 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
• Tetun 1, Tetun 2 Tetun writing courses for East Timorese university students, by Catharina Williams-van Klinken, Dili Institute of Technology
• Talk Tetum in Timor VisitEastTimor.com Travel Guide help you to talk in East Timor
• Robert Blust's field notes on Tetun are archived with Kaipuleohone
• (2020) „Language use, language attitudes and identity in the East Timorese diaspora in the Netherlands“. Journal of Multilingual and Multicultural Development 41 (5): ხს. 444–456. DOI:10.1080/01434632.2019.1657872.