ობჟათე ამერიკა

ობჟათე ამერიკაშ კონტინენტი

ობჟათე ამერიკა — კონტინენტი დიხაუჩაშ ბჟადაალ გვერდოსფეროს დო, ჯინჯიერო, ობჟათე გვერდოსფეროს; ომძღჷ ობჟთეშე დო ბჟადაალშე წყინარი ოკიანე, ოორუეშე დო ბჟაეიოლშე ატლანტიშ ოკიანე; ოორუე ამერიკა დო კარიბიშ ზუღა იდვალუაფუ ოორუე-ბჟაეიოლს. უძგაშაში წკანტეფიე: ოორუეს — პუნტა-გალინასიშ კოდე , ობჟათეს — ფროუორდიშ კოდე (, ბჟაეიოლს — კაბუ-ბრანკუშ კოდე დო ბჟადაალს — პარინიასიშ კოდე

მუჭოთ ამერიკაშ ნორთი, ოორუე ამერიკაშნერო ობჟათე ამერიკას ჯოხო ამერიგო ვესპუჩიშ პატიოცემელო ქჷგიადუ. თინა მაართა ევროპალი რდჷ, ნამუთ ამტკიცენდუ, ნამუდა ამერიკა ბჟეიოლ ინდოეთიშ ნორთი რდჷ ვარი, თეიშა ევროპალეფშო უჩინებ ახალი საგებიო რდჷ.

ობჟთე ამერიკაშ ფართობიე 17.840.000 კმ², თიში მახორობა 2005 წანაშო აკადგინანდ 371.000.000 ადამიერს. ობჟთე ამერიკა ფართობით მაოთხა რე აზიას, აფრიკასი დო ოორუე ამერიკაშ უკული დო მახორობათ მახუთა (აზიაშ, აფრიკაშ, ევროპაში დო ოორუე ამერიკაშ უკული).

ობჟათე ამერიკას ორხველუ მიარე კოკი, თინეფ შქას: ქარზურგა კოკეფი დო კოკი ტრინიდადი, ფოლკლენდიშ კოკეფი, დოდაჩხირელი დიხაშ არქიპელაგი, გალაპაგოსიშ, ჩილეშ ობჟათეთ დო ბჟადაალს დვალირი კოკეფი დო შხვა.

ობჟათე ამერიკაშ ოძგაშეეფი დაღარო რე დოთიალაფირი, ხვალე ობჟათე-ბჟადაალ ნორთიე ფიორდეფით მიშაჭკირილი. სქირონას ტომბასიე მიშაჭკირილი გუაიაკილიში დო ვენესუელაშ ჸუჯეფი, მარაკაიბოშ ტობა დო რიო-დე-ლა-პლატიშ ჸუჯი. წყინარი ოკიანეშ ოგაშე უთარაშო თინღოზამი დო აბრაზიულ-აკუმულაციურიე, პერუს უთარაშო კირდეამიე. ატლანტაშ ოკიანეშ ოძგაშეთ თინღოზამიე. ღია, მაგანაშნერი ჸუჯეფი დამახასიათებელიე პატაგონიაშ ოძგაშეშო.

რელიეფი

ობჟათე ამერიკაშ ალმაშარული ფოტო

ტორეს-დელ-პაინეშ ნაციონალური პარკი ჩილეს, ანდეფი

ობჟათე ამერიკას იშიკერძებუ ბაქნური რზენი-გაბარი, ანდეფსგალე ბჟაეიოლ დო ანდეფიშ გვალეფიშ ოროგენიულ ორტყაფუს მოკინებული ანდური ბჟადაალ. ობჟთე ამერიკაშ ბაქანიშ აზევებეფს რელიეფს მეურე გვიანიშ, ბრაზილიაში დო პატაგონიაშ გაბარეფი; ენოწიაპეფს — ლიანოშ-ორინოკოშ, ამაზონიშ, ბენი-მამორეშ, გრან-ჩაკოში დო შხვა რზენი-დაბლობები. ბჟაეიოლშე გაბარეფი გოლუაფირიე ოძგაშე რზენეფიშ ონჭირე, წჭყვატილ ღოზით. გვიანიშ გაბარიშ (სიმაღალა 3014 მ-შახ, გვალა პიკო-დო-ნებლინა) დო ბრაზილიაშ გაბარაშ (სიმაღალა 2890 მ, გვალა ბანდიერა) რელიეფის ჭარბენს ცოკოლამი რეღმამი რზენეფი, ნამუეფშათ მკაფიოდ იშიკერძებუ კონუსური შთენილი კონკეფი დო ჭიუხეფი (მაგ., სერა-დე-ესპინიასუ) ვარა ტაბაკი მაღალობეფი - თაშნეგედვალირი შპადეფი (აუიან-ტე-პუი, რორაიმა დო შხვა). პატაგონიას უმოსო გოვითარაფილიე კანიონეფით დოღოზილი შრეებრივი, თინეფ შქას ვულკანური ოკუჩხურებრივი პლატოეფი.

კონტინენტიშ ბჟადაალ ოძგაშეეფს, დაახლოებით 9000 კმ-შახ, გინოტკვაჩილიე ანდეფიშ გვალეფიშ სისტემა. ოორუეს დო ოორუე-ბჟაეილს, ვენესუელას, აბანდვალირიე ხუალათი დო წყარმალუშ ეროზიათ ტომბას დოთიაფილ კარიბიშ ანდეფიშ ჟჷრი გვალაკართი. თინეფიშ ობჟთე-ბჟადაალუ გოგინძორაფა რე ოორუე-ბჟადაალ ანდეფიშ ქედეფიშ. წყინარი ოკიანეშ ოძგაშეს გინოტკვაჩილიე ანდეფიშ ჯინჯიერი სისტემა, ნამუთ აკმოდირთუ უთარაშო მერიდიანული გეზაშ მუზმარენ ქედიშე. ოორუე ნორთიშო (ეკვადორიშ დო პერუშ ანდეფი) დამახასიათებელიე მაღალი ლოდა ქედეფშო დო ტომბა ბეჩეფიშ აშათირალა. ეკვადორს გვალეფშქარ ბეჩო ჩიმბორასოშ დო კოტოპახიშ ვულკანური მასალათიე ეშაფშაფილი. თე რეგიონს ბხვადუთ თაშნეშე 2-3 ვითოში მეტრაშ სიმაღალაშ ჯვეშ ნატობარ პლატოეფს. ცენტრალური ანდეფიშო დამახასიათებელიე კიდილი ქედეფით გოლუაფირი დო 3-5 ვითოშ მეტრაშახ ეზინდილი დინოხოლენ გაბარეფი. , ნამუეფიშე არძაშე ფაჩილიე გაბარა პუნა. ობჟათე ნორთისიე ჩილე-არგენტინაშ ანდეფი (თაქ იდვალუაფ კონტინენტიშ უმაღალაში კონკა აკონკაგუა, 6960 მ) დო პატაგონიაშ ანდეფი. ცენტრალურ ანდეფშა ალაზიმუათ თაქ გვალეფიშ სისტემა დოონჭირაფილიე, დო უუძგაშაში ობჟთეს კოკეფიშ ბუნი - არქიპელაგო გინირთუ. ჯიშტეფს ობჟათე ამერიკას 25 ვითოში კმ² ფართობი უკინებუ.

გეოლოგია დო სასარგებლო დინოხურიში

ობჟთე ამერიკაშ კონტინენტი აკმოდირთუ ჟჷრი ჯინჯიერი სტრუქტურული ართეულშე - ობჟთე ამერიკაშ ბაქანიში დო ანდეფიშ ნაოჭა გვალამ სისტემაშე. ბაქანიშ ფუნდამენტი აკმოდირთუ შხვადოშხვა ჟამს (არქაულიშე ორდოული პალეოზოური ჟამიშ მეკოროცხუათ) კონსოლიდირებული ბლოკეფიშე. ფუნდამენტიშ ფაჩილი შვერილეფი რე გვიანიშ, ბჟადაალ დო ბჟაეიოლ ბრაზილიაშ ფარეფი, ნამუეფით ეგაფილიე კამბრიულიშწოხოლენ მეტამორფული ქანეფიში დო გრანიტეფიშე. გვიანიში დო ნჟადაალ ბრაზილიაშ ფარიშ წყარგუმართუს აშასკილადირიე ჯვეში, პროტობაქნური ფაშ ნოსქილედეფი - ჭითა ფერიშ ტერიგენული ნოლექეფი დო ბაზალტიშ განფენეფი გაბრო-დიაბაზეფიშ დაიკეფითი დო სილეფით. უმოს ახალრდა, შქა-ჟიდონპალეოზოური დო მეზოზოური ასაკიშ ფა ოფშანს ბაქანიშ ღრმულეფს. ატლანტაშ ოკიანეშ ოძგაშე ეგაფილიე ცაცრცული სისტემაშ დო კაინოზოური ბუნაშ ნოლექეფით.

ანდეფიშ გვალეფიშ სისტემა ჯინჯიერო ეკიხელიბუ ალპური დოჭირაკუაშით. თიქ ქჷდებადუ ტრიასულ პერიოდის პალეოზოურ დო ბაიკალურ ჭირაკილ სუბსტრატის. ტერიგენული დო ვულკანური ნოლექეფიშ შაყარაფა ცარცული პერიოდიშ ბოლოშა იგინძორებუდ; უკულ ქჷდიჭყ ჭირაკუაქ, მუსით ქათხოზ გრანიტოიდული ინტრუზივეფიშ აშაკათინქ. კაინოზოურ ერას ქჷდებად დო ეკიხელიბუ გვალაშქალონა დო კიდური როფეფი, ნამუეფჷთ ეიფშუ დიდი სიფსკაშ დონალექი წყებეფით; ანდეფს ქჷდიჭყ თაშნეშე ვულკანეფიშ ინტენსიური მოქმედებეფქ, ნამუთ ასეთ იგინძორებუ. ხშირიე დიხაშნწალუეფით, თინეფ შქას მახუალით.

ობჟათე ამერიკა დიდარიე სასარგებლო დინოხურიშით: რკინაშ მადანიშ უდიდაში საბადოებფიე ვენესუელასი დო ბრაზილიას; სპილენძიში - ცენტრალურ ანდეფს; იშვიათი ელემენტეფიშ - ბჟაეიოლ ბრაზილიას; კალაშ, სტიბიუმიში დო ვარჩხილიშ - ბოლივიას; ნავთობიში - ვენესუელას; ბოქსიტეფიში - გაიანასი დო სურინამის. რე თაშნეშე ქუანოშქერიში დო მურა ნოშქერიშ საბადოეფი.

ჰავა

კონტინენტიშ უთარაშო წალენ განედეფს აბანდვალაშ გურშენ, თინა მითმიღენს ბჟაშ სიტიბუას დიდი მუდანობათ. ობჟათე ტროპიკიშ ოორუეთ დვალირ ტერიტორიას ჰავაშ ოშქარი თუთური ტემპერატურა 20-28 °C შქას ლააფენს (მაქსიმალური — 49 °C, გრან-ჩაკოს), პატაგონიას ზარხულს (ივანობა) 10 °C-შახ ლჷ, პამპას ზოთონც (ივლისი) 6-10 °C-შახ, დო უძგაშაში ობჟთე ნორთის 1 °C-შახ. მაღალგვალამ გაბარეფიშ დო ობჟათე ნორთის მინიმალური ტემპერატურა −30 °C-შახ რე. ჰავაშ მასეფიშ ეკვატორული პასატურ-მუსონური ცირკულაცია იჭანუანს ოკიანეშე კონტინენტიშ სიტომბუეს ტიბუ დო ნოტიო ჰავაშ მიშაკათინს, მუთ ანდეფიშ ბჟაეიოლ კართეფშახ იფაჩუ დო განაპირობენს ნოლექეფიშ სიხვეიამეს.

ობჟათე ამერიკა იდვალუაფუ ეკვატორულ, ოორუე დო ობჟათე სუბეკვატორულ, ტროპიკულ, სუბტროპიკულ დო ზომიერ კლიმატურ ორტყაფუეფს. ეკვატორული ორტყაფუ მიკინენს ამაზონიშ დაბლობიშ დიდ ნორთის, სოდგათ ირიათო ნოტიო დო ჩხე ჰავა რე. ბჟადაალ ნორთის — ანდეფს — გვალაშ ეკვატორული ჰავა რე. სუბეკვატორულ ორტყაფუს ზარხული ჩხე დო ნოტიო უჩქუ, ზოთონჯი — ტიბუ დო სქირე. სუბეკვატორული ჰავა რე ობჟათე ამერიკაშ ოორუმეს, ლიანოშ-ორინოკოშ დაბლობის, გვიანაშ გაბარიშ ოორუეს, ბრაზილიაშ გაბარიშ ოორუეს დო ცენტრალურ ნორთეფს, აკრი-ბენი-მამორეშ რზენეფსი დო ეკვადორიშ ბჟადაალ რაიონეფს. ტროპიკულ ორტყაფუს დოსიროსაფა ირკენს ბჟაეიოლშე ბჟადაალუშე. ცენტრალურ ანდეფს დვალირი პუნა ბჟაეიოლეფიშ ბორიეფშენ დახე იზოლირებულიე; თიშ ოორუე ნორთის ტროპიკული მაღალი გვალაშ ჰავა რე , ცენტრალურ დო ობჟათე ნორთის — კონტინენტური ტიოზიში. ორტყაფუშ წყინაროკიანურ ნორთის ჰავა გჷშაკერძაფილო სქირე რე, ნოლექეფი ხშირას წანობით ვა მოურს; ოძგაშე ღოზი იშიკერძებუ ზამთარ-გაზაფხულიშ ძალიერი ნისლით დო ჟინჟღლით, თაშნეშე ალაზიმაფათ წალენ ტემპერატურეფით. სუბტროპიკული ორტყაფუშ ბჟაეიოლ ნორთის (ბრაზილიაშ გაბარიშ ობჟათე; ბჟაეიოლ პამპა) ტიბუ დო ირიათო ნოტიო ჰავა რე. დუმახასიათაფალიე ობჟათეშ ძალიერი ბორია - პამპერო, ნამუთ ზოთონჯობათ იჭანუანს გინოჸინაფეფს. ბჟადაალუს ჰავა უმოსო სქირე რე, ნოლექეფი ხვალე ზარხულს მოურს. წყინარიოკეანეშძგა სექტორს (ჩილე) სქირონაშქა ზუღაშ ტიპიშ ჰავა რე, სქირე ზარხულითი დო ნოტიო ზოთონჯით. ზომიერი ორტყაფუშ ჰავაშა დიდ გოლინას ორინუანს ჰავაშ მასეფიშ ბჟადაალუშა გინოღალა. თინეფს ანდეფიშ ბორიაძგა ბჟადაალ კართაშა დიდი მუდანობათ მოუღუნა ნოლექი,დო პატაგონია "ჭვემაშ ოროს" ხვადუ დო ჰავა გვერდოტიოზიშიე.

დინოხოლენ წყარეფი

ტობა ტიტიკაკა

ობჟათე ამერიკა დიდარიე ჟიდონი დო დიხაშთუდონი წყარეფით. თაქიე საგებიოს არძაშე წყარხვეიამი წყარმალუ ამაზონი. ობჟათე ამერიკაშა მოურს დიხაუჩაშ წყარმალუეფიშ გინნაველიშ 27 %, გინნაველიშ ოშქარი ფა (58 სმ) ედომიშ სქინონაშ მუნაჩამუშე დახე ჟჷრშა უმოსიე, მარა ვამანგასიე დოთიალაფირი - მუზმარენ მმ-იშე ოშარი სმ-შახ. თაშნეშე ვამანგასიე დოთიალაფირი წყარმალუეფი ოკიანეეფიშ აუზეფიშ მიკოჯინათ. წყინარი ოკიანეშ აუზი ვითოჟჷრშა მორჩილიე ატლანტიკურშა (თინეფიშ წყარგჷმართუ ანდეფშა მეურს). თეშ გალე, ობჟათე ამერიკაშ ტერიტორიაშ 10 % დინოკილერი აუზიე, ნმუთ იჭყაფუ გუაიაკილიშ ჸუჯიშე, გოურს ცენტრალური ანდეფიშ გვალონაშა დო იგინძორებუ ობჟთე პამპაშა. წყარმალუეფი ჯინჯიერო სარდოვენა ჭვემაშ წყარით, უძგაშაში ობჟთეს - თირითი დო ჯიშტეფითი. რზენიშ წყარმალუეფი გიმორნაფილიე ონიშებელო. გვალაშ წყარმალუეფს ბრელი ჭორომი დო ოხარჩალაია რე (ანხელი, კაიეტური, იგუასუ დო შხვა). წყარმალუეფი დიდარიე ჰიდროენერგორესურსეფით.

ჯიშტური გოჭყაფაშ დიდი ტობეფიე ლაგო-არხენტინო, ბუენოს-აირესი, ლიან-კიუე, დო შხვა. ანდეფსიე საგებიოს არძაშე ჟიდო აბანდვალირ ტობა - ტიტიკაკა, თაქინიე ტობა პოოპო დო შხვა. ლაგუნური ტობეფიშე ეკაღანკალიე მარაკაიბო, პატუსი, ლაგოა-მირინი.

ნიადაგი დო ჩანარეულობა

ობჟათე ამერიკაშ დიდი ნორთი ფლორისტიკულო ნეოტროპიკულ ოლქის ორხველ. დო ობჟათე ნორთი (ს. გ. 40°-იშე) — ანტარქტიკაშ ოლქის. ობჟათე ამერიკაშ ტერიტორიას ჭარბენს ნოტიო, ირიათო წვანე, ჯინჯიერო ეკვატორული ტყა, თაშნეგედვალირი ჰილეა (ბრაზილიას — სელვასი), ნამუთ გოფაჩილიე ამაზონიშ რზენს, თიშ ხოლო გაბარეფსი დო ანდეფიშ კართეფს, ბჟადაალ კოლუმბიასი დო ბრაზილიაშ გაბარიშ ბჟაეიოლ ფერდობეფს. ჰილეაშ თუდო გოვითარაფილიე ჭითა-ყვინთელი ფერალლითური ნიადაგი. ანდეფიშ გვალაშ ჰილეას ჯგირო რე გიმოხანტილი სიმაღალებრივი ორტყაფურობა. ბჟაეიოლ ამაზონიას ეკვატორიშე დაშორებაწკჷმა ართო რჩქინდუ ფურცელმაცჷმ ჯაჩანარეფი, დო გვიანიშ გაბარიშ დო ბრაზილიაშ გაბარიშ ოორუე დო ბჟაეიოლ ნორთის ფურცელცჷმ დო ირიათოწვანე ტყათ ითირუ.

სუბტროპიკულ დო ტროპიკულ ორტყაფუეფს, სოდგათ გოლოფამი სეზონეფი მკვეთრასიე გიმოხანტილი, გოვითარაფილიე სავანა დო სინთელამი ტყა. ლიანოშ-ორინოკოშ ობჟათე ნორთის მხვადუნა სწირე სავანა ქსეროფილური ჯაჩანარეფით.დო ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის შანულამი ფართობი უკინებუ გოტიოზელ სინთელამ ტყას — კაატინგას. გრანჩაკოშ რზენის ყავაშფერი-ჭითა ნიადაგეფს ჩანს სქირე ტროპიკული ტყა. ანდეფიშ ბჟაეიოლ კართეფს სუბეკვატორულ დო ტროპიკულ ორტყაფუეფსით მკაფიოდ გიმოხანტილი ვერტიკალური ორტყაფუობა რე.

სუბტროპიკულ ორტყაფუს გვერდოტიოზეფს ბჟადაალუს თირუნს ყავაშფერ ნიადაგეფს ეკოპირელი „სქირონაშქაზუღური“ ზარხულსქირე ხეშეშფურცელამი ტყა დო ბართვია. ს. გ. 37-38°-იშ ობჟათეს თინეფი ნოტიო, ირიათოწვანე მიშაკათაფილ ტყა — ჰემიჰილეით ითირუ. თაქ ტყაშ ყომრალ ნიადაგეფს ჩანს ობჟათეშ წიფელი, ნოტოფაგუსი, მაგნოლია, შქერი, წიწვამეფიშე — ჩილეშ არაუკარია დო შხვა, ბრელიე ლიანა, ბამბუკი, ეპიფიტი, გვიმარა. ანდეფიშ ბჟაეიოლს, არგენტინაშ ოორუე-ბჟადაალ ნორთის გოპატინაფილიე ბართვამი გვერდოტიოზი დო ტიოზი, ბჟაეიოლურე სინოტივეშ ძინაწკჷმა ართო აბანს იკინენს მარცვალამი-მიარედოლამი სტეპი — პამპა. ბრაზილიაშ გაბარიშ ემაღალაფირ ობჟათე ნორთის გოფაჩილიე სუბტროპიკული ნოტიო-ირიათოწვანე ტყა — პინერაია.

ზომიერი ორტყაფუშ ბჟაეიოლ ნორთის უჩა-მურა დო დოწყითაფილ ნიადაგეფს სქირე სტეპი დო გვერდოტიოზიე. პატაგონიაშ ანდეფიშ ბჟადაალ კართას ტყაშ ყომრალ ნიადაგეფს ჩანს იროწვანე დო ფურცელცჷმ ტყა, ბჟაეიოლ კართას - წიწვამი დო ფურცელცჷმ ტყა, დო დოდაჩხირელ დიხაშ ოორუეს გვალაშძგა დაბლობეფს წაბლა ნიადაგის გოფაჩილიე სტეპი. კონტინენტიშ ოორუე-ბჟადაალ დო ბჟაეიოლ ოძგაშე გოლუაფირიე მანგროვიანით.

ცხოველეფიშ სამყარო

ლამა გინაჯინე მაჩუ პიკჩუს

კონტინენტიშ პალეოგეოგრაფიული გოვითარაფაშ გიშაკერძაფილი პირობეფიშ გურშენ ობჟათე ამერიკაშ ფაუნა თეშ მუშებურიე, ნამუდა თინა ვესტინდოეთიშ კოკეფწკჷმა დო ცენტრალურ ამერიკაწკჷმა ართო გიჭყანს ზოხორინელ სამაფოს - ნეოგეას, ნამუსჷთ მიშმურს კაკალი ნეოტროპიკული ოლქი. თე ოლქი ობჟათე ამერიკაშ ტერიტორიას გვიანა-ბრაზილიაში დო ჩილე-პატაგონიაშ თუდონოლქებო ირთუ. ობჟთე ამერიკაშ ფაუნა დიდარიე ენდემური ტიპეფით. (ზირტიკეფი, ჭკიჭკიტიამაჩვენეფი, ჩხვინდფართე მაიმუნეფი, ლამეფი დო შხვა). ობჟათე ამერიკას ჩანთამეფიშ, მაშკვიდაფალი ბოაშ დო შხვეფიშ რინა იჩიებუ თიშა, ნამუდა წოხოლე თე კონტინენტი მერცხუაფილი რდჷ მადაგასკარი დო ავსტრალიაშა. დიდარი დო მიარეფერამიე ობჟათე ამერიკაშ ნოტიო ტროპიკული დო ეკვატორული ტყაშ ფაუნა, სოდგათ ცხოველეფიშ უმენტაშობა რინალაშ უმოს ნორთი ჯას ჯას მეჸუნს; თაქ ოხორანა მაიმუნეფი, ზირტიკეფი, ჭკიჭკიტიამაჩვენეფი, მახვამილაფარეფიშე ოცელოტი დო იაგუარი, თაშნეშე ტყარ ჯოღორი, ბოჭოკამეფიშე- ტაპირი, ჭე ტყარი ღეჯი პეკარი დო შხვა. მახვატალეფიშე მხვადუნა მეხეური მაჩვზღარბა კოენდე, ჩანთამი ვირჭუკი, ბრელიე ღამურა. დიდარიე ორნითოფაუნა (თუთიყუში, სვავი, კოლიბრი). ტროპიკულ ტყალეფს მიარე მწერიე - სერიში დო დღაშ ფარფალიეფი, 100 ვითოში ტიპიშ ხოჭო. ხოხუეფიშე ეკაღანკალიე წყარიშ ანაკონდა დო სქირონაშ მაშკვიდუ ბოა-კონსტრიქტორი, ბრელიე ჟღამამი გვერი, ტინტილა. წყარმალუეფს ოხორანს ნიანგი, წყარმალუშ დელფინი ინია, მახვამილაფარ ჩხომი პირანია; თაქ ჩხომიშ ჟჷრი ვითოშ ტიპის კოროცხუნა. სუბეკვატორული დო ტროპიკული ორტყაფუეფიშ სავანასი დო მარჩხა ტყას დო სუბტროპიკული ორტყაფუშ სტეპის მახვამილაფარეფშე მხვადუნა იაგუარი, პუმა, ოცელოტი, პამპასიშ კატუ, პამპასიშ მელია, ფაფარამი გერი, სავანაშ მელია, ბოჭოკამეფიშე - პამპასიშ ერემი. წყარმალუეფსი დო ტობეფს რე ნუტრია. მაფურინჯეფშე ეკაღანკალიე სირაქლემა ნანდუ, ბრელიე თუთიყუში დო კოლიბრი. ანდეფს ოხორანს რელიქტური ოთოლეშამი თუნთი, ლამა, პუანკო დო შხვა. უძგაშაში ობჟთე ნორთის მხვადუნა მაგელანიშ მელია.

ორთაშობური რაიონეფი

რელიეფიშ გოთოლწონაფათ ობჟთე ამერიკას რთუნა ჟჷრ დიდ ნორთო — ანდეფიშგალენ ბჟაეიოლო დო ანდურ ბჟადაალო. ანდეფიშგალენ ბჟაეიოლს გიმორთელიე გეჸვენჯი ორთაშობური აკანეფი:

• ლიანოშ-ორინოკო — სუბეკვატორული ორტყაფუშ რზენეფი, სოდგათ ნოტიო დო ჩხე ზარხულს ტიბუ დო სქირე ზოთონჯი თირუნს. ფორილიე სავანათი დო სინთელამი ტყათ.
• ამაზონია — რზენი ეკვატორულ ორტყაფუს. დუმახასიათებელიე [[წყარმალუ]ეფიშ ხშირი რცხუ, იროწვანე ნოტიო ტყა — ჰილეა.
• გვიანაშ გაბარი - უთარაშო ცოკოლამი დენუდაციური რზენეფი კრისტალური ჭიუხეფითი დო სილაქუა ტაბაკი მასივეფით. შემოსილიე ნოტიო (ოორუეს სეზონურო ნოტიო) იროწვანე ტყათ. ჰავა ჩხე რე დო ირიათო ნოტიო. წყარმალუეფი წყარხვეიამიე დო ჭორომამი.
• ბრაზილიაშ გაბარი - მაღალი მასივეფი დო ცოკოლამი რზენეფი. ნამუეფიშ ოორუე-ბჟადაალ სუბეკვატორულ დო ბჟეიოლ ტროპიკულ რაიონეფს გოფაჩილიე სეზონურო ნოტიო დო ირიათო ნოტიო ტყალეფი, ცენტრალურ ნორთის - ბართვამი სავანა, ოორუე-ბჟეიოლ ნორთის - სუბტროპიკული იროწვანე დო ფართეფურცელამი ტყალეფი დო სავანა.

თე სტატია მერკე რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გოფაჩათ.