ბიოსფერო

ვიკიპედია-შე
გეგნორთი: ნავიგაცია, გორუა
ბიოსფერო

ბიოსფერო (ინგ. biosphere, ბერძ. bios - რინა დო sphaira - სფერო) — დიხაუჩაშ თხითხჷ ფა, სოდეთ არსებენს დო ივითარებუ რინა. ტერმინი „ბიოსფერო“ მაართათ გჷმორჩქინელ ფრანგ ნატურალისტიქ ჟან ბატისტ ლამარკიქ გჷმირინუ, ენწყილი გურაფა ბიოსფეროშ გამაშე ხვალე მა-XX ოშწანურაშ დაჭყაფურს იღოლუ. თიში ავტორი რე რუსი მენცარი ვლადიმერ ვერდანსკი.

ალმახანური ბიოსფერო იკათუანს ლითოსფეროშ, ანუ დიხაუჩაშ ქერქიშ; ჰიდროსფეროშ ანუ დიხაუჩაშ წყარამ დაცხის დო ატმოსფეროშ ანუ პლანეტაშ აირამ დაცხის.

ატმოსფერო

ბიოსფეროშ ჟიმოლენ ხურგა ზუღაშ დონეშე დოხოლაფათ 6 კილომეტრის მიანჭუ. ათე სიმაღალაშე დიო ხოლო შეულებუნა არსებუა ქლოროფილიშ მაკათურ ჩანარეფს. ბიოსფეროშ თუდოლენი ხურგა იფაჩუ 2-3 კმ სიტომბაშა სქირონაშ პიჯალას დო 1-2 კმ-იშ სიტომბაშა ოკიანეეფიშ ქვინჯიშე.

ბიოსფეროშ ართ-ართი მუშობურობა რე ნიბთიერებაშ ქართას რთუაფა თიში თელი დო ღურელ ნორთეფს შქას. ათე პროცესი ენერგიას ოხვილჷ. ათე პროცესიშ წყუ რე ბჟა.

ბჟაშ ენერგია ნიბთიერებეფიშ ჟირ ქართას რთუაფას ეიჯუმანს - დიდის, ანუ გეოლოგიურს დო აკაბუცხას, ანუ ბიოლოგიურს. დიდი ქართაშ რთუაფაშ მაგალითი რე წყარიშ მორთა, ნამუთ გურიშხონარენს დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშე წყარიშ ორქებას დო თიში დიხაუჩას დორთინას ნოლექიშ სახეთ. ოკიანეშე უმოსი წყარი ეორქებუ, ვინემ ირთუ. სქირონას პიჯიშო, უმოსი ნოლექი გიშერთუ, ნამუშ ნორთი წყარმალუეფშა, თეჸურეშე ოკეანეეფშა ალურს.

თელი ორგანიზმიშ გორჩქინაწკჷმა ართო, დიდი ანუ გეოლოგიური ქართაშ რთუაფაშ დინოხის ინისახუ აკაბუცხა, ანუ ბიოლოგიური ქართაშ რთუაფა. ბიოლოგიურ ქართაშ რთუაფაშო დჷმახასიათაფალი რე ორგანული ნიბთიერებეფიშ წჷმოქიმინუა დო აკოცჷმა. ათე პროცესი იხორციელებუ ქიმიური ელემენტეფიშ მიმოთირუათ თელი ორგანიზმეფშქას.

ადამიერი ბიოსფეროშ გოვითარაფაშ გარკვიებულ ეტაპის წჷმიქიმინუ დო თის ნოოსფერო ანუ გინაფაშ სფერო ჯოხო.

ქოძირით თაშნეშე[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ლიტერატურა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

  • ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 2, ხს. 393, ქართი, 1977 წანა.
  • Вернадский В. И., Избр. соч., т. 5, М., 1960; его же, Химическое строение биосферы Земли и её окружения, М., 1965;
  • Хильми Г. Ф., Основы физики биосферы, Л., 1966;
  • Дювиньо П. и Танг М., Биосфера и место в ней человека, пер. с франц., М., 1968.