ქუთეშიშ გუბერნია

ვიკიპედია-შე
Jump to navigation Jump to search

ქუთეშიშ გუბერნია
გუბერნია

Georgia-Imeretia Governorate.JPG







14 ქირსეთუთა 18461917 Flag of the Transcaucasian Federation.svg





Coat of Arms of Kutais Governorate.png
გერბი
Kutaysskaya guberniya.jpg
ქუთეშიშ გუერინია 1900 წანას
ნანანოღა ქუთეში

ქუთეშიშ გუბერნია (რუს. Кутаи́сская губе́рния) — რუსეთიშ იმპერიაშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართული 1846-1917 წანეფს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქუთეში.

ისტორია[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ადმინისტრაციული დორთუალა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

დორსხუაფა 1846 წანას[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ქუთთეშიშ გუბერნიაშ ფორმირაფაქ დენტკიცჷ ნიკოლოზ I-აშ ზოჯუათ[1] 1846 წანაშ 14 ქირსეთუთას[2]. ცენტრი — ქუთეში.

საქორთუო-იმერეთიშ გუბერნიაშ აკოცჷმაშ შედეგო მოლენკავკაციას წჷმიქიმინჷ ოთხ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულქ, ქართიშ, ქუთეშიშ, შემახაშ დო დერბენტიშ გუბერნიეფქ[3].

ქუთეშიშ გუბერნია დუდმაართაშე დორთილი რდჷ 5 მაზრათ[4]:

ქუთეშიშ მაზრაშა მიშმეშჷ წყარმალუ ძირულაშ მარძგვანი წყარპიჯი, შორაპანიშ მაზრას კარჩხანი წყარპიჯი. რაჭაშ მაზრაშა მიშმეშ თაშნეშე მამისონიშ ლეხერი (დვალეთიშ კუნთხუ), ახალციხეშ მაზრას — გოართიანაფილი რდჷ აბასთუმანიშ დო ხერთვისიშ განობეფი.

თირუა 1848 წანას[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

1848 ქუთეშიშ გუბერნიაშ აკოდგინალიუაშა მიშმეშჷ თაშნეშე სამურზაყანოშ ოკრუგი. ბჟაეიოლიშ ლჷმაშ (1853-1856) ბორჯის ოურდუმე ვითარაფაქ ბჟადალ საქორთუოშ ტერიტორიას გჷმიჭანუ ქუთეშიშ გუბერნიაშ ომენოღალე დო ოურდუმე ხეშუულებაშ გოართოიანაფა. 1856 წანაშ მარაშინათუთას აკიქიმინჷ ქუთეშიშ ოგენერალგუბერნატორექ. 1867 წანას, ჸოფილი სამარგალოშ სათარო (ზუგდიდიშ, სანაკიშ დო ლეჩხუმიშ მაზრეფი) ოფიციალურო ქუთეშიშ გუბერნიაშა მიშმეშჷ. 1867 წანას, ახალციხეშ მაზრა ქართიშ გუბერნიაშ პატჷნალაშა მიშმეშჷ. 1883 ქუთეშიშ გუბერნიაშა მიშმეშ ბათუმიშ ოკრუგი დო სოხუმიშ ოკრუგი. 1903 წანას, ართვინიშ, ბათუმიშ დო სოხუმიშ ოკრუგეფქ გგჷშერთეს ქუთეშიშ გუბერნიას. ქუთეშიშ გუბერნიაქ გეუქვუ 1917 წანას.

ფართობი 25,942 კვ. ვერსი. მახორობა 914 ვითოში ადამიერი (თინეფს შქას ნოღას 62 ვთშ.). ქართლარი 282, იმერალი 271, მარგალი 239, აფხაზი 59, შონი 16, რუსი 13 ვთშ. თარი ოფუტე-ომეურნე კულტურა ლაიტი დო ჸურზენი. ივითარებუდ მეთუთუმობა. თაშნეშე უჩა ზუღაშ წყარპიჯიშ მანგას მიარეთ რდჷ ჯახილიშ ბაღეფი. 314 ფაბრიკა-ქარხანა (1900), ნამუფიშ წარმებაშ ნტირა 8,5 მილიონ მანათის აკმადგინანდჷ. რკინაშარაშ სიგჷრძა 379 ვერსი. შკვითი მაზრა: ქუთეშიშ, ზუგდიდიშ, ლეჩხუმიშ, ოზურგეთიშ, რაჭაშ, სანაკიშ დო შორაპნიშ. ოთხი ნოღა. 1903 წანას ქუთეშიშ გუბერნიაქ გაგჷშერთჷ ბათუმიშ ოლქის.

რცხილი, ნამუთ ოძირანს წანეფიშ მწჯინათ განობეფიშ, მაზრეფიშ დო მახორობაშ თირუას ქუთეშიშ გუბერნიაშ ტერიტორიას.

მაზრეფი, ოკრუგეფი, განობეფი Map-etno-kutais.jpg
(1902 წელი)
მახორობა[5]
ქუთეშიშ მაზრა 192513
I. ქუთეშიშ განობა (რეზიდ. ქუთეში) 35660
II. ტყიბულიშ განობა (რეზიდ. ტყიბული) 28947
III. ბაღდათიშ განობა (რეზიდ. ბაღდათი) 46102
IV. სამტრედიაშ განობა (რეზიდ. სამტრედია) 40844
V. ხონიშ განობა (რეზიდ. ხონი) 40960
ზუგდიდიშ მაზრა 124220
I. ზუგდიდიშ განობა (რეზიდ. ზუგდიდი) 45537
II. წალენჯიხაშ განობა (რეზიდ. წალენჯიხა) 48433
III. რედუტ-კალეშ განობა (რეზიდ. ხობი) 30250
ლეჩხუმიშ განობა მაზრა 51646
I. ალპანიშ განობა (რეზიდ. აჟარა) 20431
II. ცაგერიშ განობა (რეზიდ. ცაგერი) 19521
III. შონეშ განობა (რეზიდ. ბეჩო) 11694
ოზურგეთიშ მაზრა 87455
I. გურიანთაშ განობა (რეზიდ. ოზურგეთი) 23095
II. ლანჩხუთიშ განობა (რეზიდ. ლანჩხუთი) 29124
III. ჩოხატაურიშ განობა (რეზიდ. ჩოხატაური) 35236
რაჭაშ მაზრა 67918
I. ონიშ განობა (რეზიდ. ონი) 32371
II. ამბროლაურიშ განობა (რეზიდ. ამბროლაური) 35547
სანაკიშ მაზრა 109482
I. აბაშაშშ განობა (რეზიდ. აბაშა) 33812
II. მარტვილიშ განობა (რეზიდ. მარტვილი) 37053
III. ნაქალაქევიშ განობა (რეზიდ. ჯვეში სანაკი) 29727
სანაკიშ პრისტავსტვო (რეზიდ. გიმენი სანაკი) 8890
შორაპანიშ მაზრა 156201
I. ყვირილაშ განობა (რეზიდ. ყვირილა) 29264
II. საჩხერეშ განობა (რეზიდ. საჩხერე) 31994
III. ჭიათურაშ განობა (რეზიდ. ჭიათურა) 30945
IV. ჩხარიშ განობა (რეზიდ. ჩხარი) 29828
V. ბელოგორიშ განობა (რეზიდ. ხარაგაული(ბელოგორი) 31137
VI. ჭიათურაშ ორეწუალე განობა 3033
სოხუმიშ ოკრუგი 67846
I. გუმისთაშ განობა (რეზიდ. სოხუმი) 6609
II. გუდაუთაშ განობა (რეზიდ. გუდაუთა) 14887
III. კოდორიშ განობა (რეზიდ. ოჩამჩირე) 15821
IV. სამურზაყანოშ განობა (რეზიდ. ოხუმი) 30529
ბათუმიშ ოკრუგი 54853
I. ჟილენი-აჭარაშ განობა (რეზიდ. ხულო) 20146
II. გიმენი-აჭარაშ განობა (რეზიდ. ქედა) 14396
III. გონიოშ განობა (რეზიდ. ჟილენი მარადიდი) 9934
IV. კინტრიშიშ განობა(რეზიდ. ჩურუკსუ) 10377
ართვინიშ ოკრუგი 49085
I. ართვინიშ განობა (რეზიდ. ართვინი) 12406
II. არტანუჯიშ განობა (რეზიდ. არტანუჯი) 14698
III. შავშეთ-იმერხევიშ განობა (რეზიდ. სათლელ-რაბათი) 21981

ლიტერატურა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

სქოლიო[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

  1. Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-е, т. XXI, ук. 20701, ст. 647
  2. § 3. Въ составъ губернии Кутаиской отделяются части теперешней Грузино-Имеретинской губернии: Кутаиский и Гурийский уезды; Абасъ-туманский и Хертвисский участки Ахалцыхскаго уезда, вместе съ г. Ахалцихомъ; селения Горийскаго Уезда, лежащия на западъ отъ хребта Хепинисхеви, и ущелье Мамисонское Осетинскаго округа. Сверхъ того къ обшему составу Кутаиской губернии причисляются: Мингрелия и Сванетия. Губернскимъ городомъ сей губернии назначается Кутаисъ.
  3. § 2. Кутаиская губерния разделяется на 5 уездовъ: 1) Кутаиский; 2) Шаропанский; 3) Рачинский; 4) Озургетский, и 5) Ахалцихский.
  4. Уезды сий состовлябтся изъ следующихъ частей: 1) Кутаиский, изъ настоящихъ участковъ Кутаискаго, Вакинскаго и Сабекскаго (теперешняго Кутайскаго уезда), съ отделениемъ къ Шаропанскому уезду: отъ перваго всех селении, лежащихъ по левую сторону реки Дзирули, а отъ втораго всего пространства от Багдада до границы Ахалцихскаго уезда, по правую сторону реки Ханис-Цхали. 2) Шаропанский, изъ нинещнихъ участковъ: Сачхерскаго и Шаропанскаго (Кутаискаго же уезда), съ присоединениемъ отъ Кутаискаго участка селении, лежащихъ по левую сторону реки Дзирули; отъ Сабескаго селении, расположенныхъ по правую сторону реки Ханис-Цхали; и сверхъ того, селений Горийскаго уезда, лежащихъ на западъ отъ хребта Хепинисхеви. 3) Рачинский, изъ настоящего Рачинскаго участка (теперешняго Кутаискаго уезда), съ присоединениемъ къ оному отъ Осетинскаго округа ущеля Мамисонскаго, и 5) Ахалцихский, изъ нинешняго Ахалцихскаго уезда: Абас-Туманскаго и Хертвисскаго|ბრძ. 20702, მუხლი 3
  5. «Кавказский календарь» на 1902 год: 57-й год - Тифлис, 1901