ინდოეთი

ვიკიპედია ხასჷლაშე
გეგნორთი: ნავიგაცია, გორუა
ინდოეთიშ რესპუბლიკა
भारतीय गणराज्य
Bhārat Ganarājya
Republic of India
ინდოეთი
ინდოეთიშ
დევიზი: ჭეშიმარიტება იმორძგუანს
(satyamēva jayatē)
ჰიმნი: 

Jana Gana Mana
ნანანოღა ნიუ-დელი

28°36′ ოორ. გ. 77°12′ ელ. გ. / 

უდიდაში ნოღა მუმბაი, დელი, ბანგალორი, ჩენაი, კოლკატა
ოფიციალური ნინა(ეფი) ჰინდი, ინგლისური
დო ხოლო 21 ნინა
თარობა ფედერაციული საპარლამენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი პრანაბ მუხერჯი
 -  პრ.-მინისტრი ნარენდრა მოდი
ფართობი
 -  გვალო 3,287,590 კმ2 (7-ა)
 -  წყარი (%) 9.56
მახორობა
 -  2011 ფასებათ Increase2.svg 1 220 800 359[1] (2-ა)
 -   census 1,027,015,248 
 -  მეჭედალა 329 ად/კმ2 (31-ა)
ედპ (ჸუპ) 2011 ფასებათ
 -  გვალო $4.469 ტრილიონი (3-ა)
 -  ართ მახორუშე $3,703 (129-ა)
აგი (2011) 0.547 (ოშქაშე) (134-ა)
ვალუტა ინდური რუპია (INR)
ბორჯიშ ორტყაფუ UTC +5:30სთ.
 -  ზარხულიშ (DST) +5:30სთ. (UTC)
ქიანაშ კოდი IND
Internet TLD .in
ოტელეფონე კოდი +91

ინდოეთი (ჰინ. भारत, ინგლ. India), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ინდოეთიშ რესპუბლიკა - (ჰინ. भारत गणराज्य, ინგლ. Republic of India) — სახენწჷფო ობჟათე აზიას. ქიანაშ მახორობა — 1,22 მილიარდ ადამიერშე უმოსი (2010), ტერიტორია — 3 287 263 კმ², ჟირხოლო მუნაჩემეფით, ობჟათე აზიაშ უდიდაშ სახენწჷფოს წჷმმარინუანს. მოსოფელს მაჟირა აბანს იკენს მახორობაშ მუდანობათ დო მოსოფელს მაშკვითა რე ტერიტორიაშ მეჯინათ. ნანანოღა — ნიუ-დელი. სახენწჷფო ნინეფი — ჰინდი დო ინგლისური.

ფედერაციული, საპარლამენტო რესპუბლიკა. პრემიერ-მინისტრი — ნარენდრა მოდი, პრეზიდენტი — პრანაბ მუხერჯი. ქიანა ირთუ 29 შტატო დო 7 მორსხუე ტერიტორიათ.

ინდოეთის ბჟადალშე უხურგანს პაკისტანი, ოორუე-ბჟაეიოლშე - ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა, ნეპალი დო ბჰუტანი, ბჟაეიოლშე - ბანგლადეში დო მიანმარი. თეშ მოხ, ინდოეთის ოზუღე ხურგეფი უღუ ობჟათე-ბჟადალშე მალდივეფწკჷმა, ობჟათეშე - შრი-ლანკაწკჷმა დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე - ინდონეზიაწკჷმა[2]. შტატი ჯამუ დო ქაშმირს, ოდებელ ტერიტორიას, ხურგა უღჷ ავღანეთწკჷმა[3].

ჯოხოდვალა[რედაქტირაფა]

  • ოფიციალურო: ინდოეთიშ რესპუბლიკა.
  • ოდაბადურო ჰინ.:भारतीय गणराज्य
    Bhārat Ganarājya (ტრანსკრ.:ბჰარატ განარაჯი)
  • ინგლისურო — Republic of India

ისტორია[რედაქტირაფა]

ქუაშ ხანა[რედაქტირაფა]

ბჰიმბეტკიშ ფაქვაშ კიდალაშ ხანტუალა

ნარმადაშ ლეხერს, ჰატნორს გოთინილო გილმალი ადამიერიშ ჰომო ერექტუსიშ ნოსქილედიშ მეგორაფა ოძირანს, ინდოეთიშ ტერიტორიას დოხორაფაქ მოხვადჷ, უკიდაშ შვანს, შქა პლეისტოცენიშ ეპოქას, დოხოლაფირო 500 000 - 200 000 წანაშ კინოხ. დოხოლაფირო 30 000 წანაშ კინოხ ინდოეთიშ სუბკონტინენტის მეზოლითიშ ხანაქ დიჭყჷ, ნამუთ დოხოლაფირო იგინძორუ 25 000 წანაშ გოძვენას. საზოგადოთ, მეღებული რე, ნამჷ-და ალმახანური ადამიერეფი სუბკონტინენტის დიხორეს ეკონია გოჸინჩაფაშ პერიოდიშ ბოლოს ვარდა დოხოლაფირო 12 000 წანაშ კინოხ. მაართა რჩქინელი იროიანი დოხორუეფი 9 000 წანაშ კინოხ მადჰია-პრადეშიშ შტატის, ბჰიმბეტკაშ ტერიტორიას გიჭყჷ. ნეოლითური კულტურაშ არძაშე ადრეიანი ნოქური, რადიოკარბონული ანალიზიშ მეჯინათ, მერსხილიე VIII ვითოშწანურაშ ოშქაშე ხანეფწკჷმა ჩქ. ეკ.-შახ დო ნაძირეფუ რე გუჯარათიშ შტატის კამბეიშ ჸუჯიწკჷმა. ნეოლითური კულტურაშ მინუშეფი, ნამუთ ითარიღებუაფუ ჩქ. ეკ.-შახ VII ვითოშწანურათ მეგორელი რდჷ, თაშნეშე, ალმახანური პაკისტანიშ ბელუჯისტანიშ პროვინციას მერგარჰიშ გჷთაბიჯალს. გვიანი ნეოლითური ხანიშ კულტურეფი გოპეულერი რდჷ წყარმალუ ინდიშ ლეხერს ჯვ. წ. 6 - 2 ვითოშწანურას ჩქ. ეკ.-შახ დო ობჟათე ინდოეთის ჯვ. წ. 2800-1200 წანეფიშ შქა პერიოდის. ისტორიულ რეგიონს იდვალუაფუ ობჟათე აზიაშ მუსხირენ უჯვეშაში ნოხორუ დო ნძალიერი ცივილიზაცია.

ადრეპალეოლითურ პერიოდწკჷმა მერსხილი უჯვეშაში აკანეფიშ არქეოლოგიური გონთხორუეფიშ შედეგო მეგორაფილიე პაკისტანს წყარმალუ სოანიშ ლეხერს. მაართა ოფუტე ტიპიშ დოხორუეფქ გორჩქინდჷ მერგარჰის ნეოლითიშ ეპოქას, დო მაართა ონოღე ტიპიშ დოხორუეფქ - წყარმალუ ინდიშ ლეხერს, ნამუშეთ არძაშე უმოსი შანულამი რე მოჰენჯო-დარო დო ჰარაპა.

ბრინჯაოშ ხანა[რედაქტირაფა]

პაკისტანიშ რუკა თარი ისტორიული აკანეფით

ბრინჯაოშ ხანა ინდოეთიშ სუბკონტინენტის ჩქ. ეკ.-შახ 3300 წანაშ კინოხ წყარმალუ ინდიშ ლეხერს ცივილიზაციეფიშ აკოქიმინაფათ დიჭყჷ. თე პერიოდიშ თარ დუმახასიათაფალ თვისებას წჷმარინუანს მეტალურგიაშ მაღალი გოვითარაფა - ლინჯიშ, ბრინჯაოშ, ტყვიაშ დო კალაშ ნდღულაფა. ინდური ცივილიზაციეფიშ გოპეულუა ჩქ. ეკ.-შახ 2600-1900 წანეფიშ შქა პერიოდის უხვადუ. თე პერიოდის ინდოეთიშ სუბკონტინენტის დითმირსხუაფუ ნოღეფი დო იჭყაფუ გრანდიოზული აკოგაფუეფი. თე უჯვეშაში ცივილიზაციაქ გჷმიქიმინუ წყარმალუ ინდიშ ლეხერს დო გიფაჩუ წყარმალუ გჰაგჰრა-ჰაკრაშ ლეხერს (თე წყარმალუ, მიარე მენცარიშენი გომანგაფილიე ვედურ წყარმალუ სარასვატწკჷმა), განგიშ დო ჯამუნაშ შქაწყარმალონას, გუჯარათის დო ოორუე ავღანეთის. ინდური ცივილიზაციაშ გონშხვავაფილი მუშობურობეფს წჷმარინუანს ანგურათ აკნაგეფუ ნოღეფი მაღალგოვითარაფილი საკანალიზაციო სისტემათ დო მიარესართულებამი ჸუდეეფით. უმანგარაში ონოღე ცენტრეფი რდჷ ჰარაპა დო მოჰენჯო-დარო, დჰოლავირა, ლოტჰალი, კალიბანგა დო შხვ. წყარმალუ სარასვატიშ ესქირაფაშ და წყარმალუ ინდიშ კალაპოტიშ თირუას შედეგო დიდი გეოლოგიური დო კლიმატური თირაფეფქ მაჸუნჷ, ნამუქჷთ რეგიონს ტყალეფიშ ნქირაფა და გოტიოზაფა გიმიწუ. თე ფაქტორქ ინდური ცივილიზაციეფიშ დაღამაკებაშ დო ნქარუაშ მიზეზო გჷნირთჷ.

რკინაშ ხანა[რედაქტირაფა]

  • ვედური ცივილიზაცია

ვედური კულტურა ინდურ-არიული კულტურაშ ნორთი რე, ნამუთ იასოცირებუაფუ ვედეფწკჷმა - ვედურ სანსკრიტშა აკოხანდილი ინდუიზმიშ წიმინდე ჭარილებწკჷმა. მენცარობას მეღებული თოლოზირუეთ ვედური ცივილიზაცია არსებენდჷ ჯვ, წ. II ვითოშწანურაშ შქა ხანეფშე I ვითოშწანურაშ შქა ხანეფშახ. თე თარიღი ოდებელი რე კანკალე ინდოარი დო ბჟადალარი ისტორიკოსიშ დო მენცარშოთ, ნამუთ ვედური პერიოდიშ დაჭყაფუთ მითმირჩქინანა ჯვ. წ. IV ვითოშწანურას დო ინდურ ცივილიზაციას უმანგუანა ვედურს. სწორას ვედურ პერიოდის გჷმიქიმინუ ინდური კულტურაქ, ნინაქ დო რელიგიაქ. ვედური პერიოდიშ მაართა 500 წანა (ჯვ.წ.1500-1000 წანეფი) უხვადუ ინდოეთიშ ბრინჯაოშ ხანას, დო ეკონია 500 წანა (ჯვ. წ. 1000-500 წანეფს) რკინაშ ხანას. XIX ოშწანურას, ევროპალი კოლონიზატორეფქ წჷმარინუეს ინდოეთიშ არიული დოკაფაშ თეორია, ნამუშ მეჯინათ, ჩქ. ეკ.-შახ II ვითოშწანურაშ დაჭყაფუს ინდოეთიშ სუბკონტინენტიქ ქენშაჸუნ მომთაბარე არიული ტომეფიშ ართბორჯული მასიური დოკაფას, ნამუეფქჷთ მუწკჷმა ართო ქჷმიღეს ვედური კულტურა. მარა, ეკონია არქეოლოგიურ მუნაჩემეფქ დო ლინგვისტურ რკუალაქ თე ჰიპოთეზა იუარუ. თიშ მანგიორო მენცარეფქ წჷმარინუეს "ინდოარიული მიგრაციაშ" შხვადოშხვა თეორია. თე თორიაშ მათხილარეფიშ მეჯინათ, ინდო-არიული ტომეფი იხორუდეს ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ოორუე-ბჟადალი რეგიონეფს ჯვ. წ. II ვითოშწანურაშ დაჭყაფუს დო ასიმილაცია გჷნიცადეს აბანობური მახორობაწკჷმა, თინეფს გჷნოჩეს მუნეფიშ ნინა დო ვედური კულტურა. შხვა მოსაზრაფათ, ინდოეთიშე ულაშ თეორიაშ ალმაჸვენჯეფი ამტკიცენა, ნამჷ-და არიელეფი დუდმაართაშე რდეს ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ძვეშიშე ძვეში მახორობა დო რანწკი მიგრაციეფიშ შედეგო მოგვიანაფათ ქჷდიხორეს თიშ ფარგალეფს გალე. თიშ უკული, მუთ ჩქ. ეკ.-შახ II ვითოშწანურას ჰარაპაშ ურბანული ცივილიზაციაქ მიდართ დაღამაკებაშან, ჭიეჭიეთ უმოსი შანულამი როლიშ ლაჸაფი ქიდიჭყჷ დიხაშხანდუაქ, დო ორგანიზაციულ-ჯარალობური სტრუქტურას - კასტეფო დორთუალაქ. ჩქ. ეკ.-შახ X ოშწანურას ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალი ნორთის ქიდიჭყჷ რკინაშ ხანაქ. თე პერიოდის მენცარეფი მეურსხუანა "ატჰარვა ვედიშ" აკოქიმინუას. თენა რე მაართა ჯვეშინდური ტექსტი, ნამუსჷთ შინელი რე რკინა. იკოროცხუ, ნამჷ-და თე გვიან ვედურ პერიოდიშოთ მოხვადჷ მიარემუდანობაშ მორჩილი სათაროეფიშ თ. გ. მაჰაჯანაპადეფიშ გჷმოქიმინუაქ. კინე თე პერიოდით ათარიღენა მენცარეფი ჯვეში ინდური ეპიკური პოეზიაშ ქილინჯეფს "მაჰაბჰარატას" დო "რამაიანას".

  • მაჰაჯანაპადეფი

ვედური პერიოდიშ ბოლოს ინდოეთიშ სუბკონტინენტის რანწკი მორჩილი ომაფეეფქ დო ნოღა-სახენწჷფოეფქ გორჩქინდჷ, ნამუშეთ ბრელი მოშინაფილი რე ჯვ. წ. მა-10 ოშწანურაშ უკულიანი პერიოდით დოთარიღაფილ ვედურ დო ადრეინდურ ლიტერატურას. კინე თე ბორჯის, ადეიანი ნოღა-სახენწჷფოეფი მითმიშინუაფუდჷ ჯანაპადეფო. ჯანაპადეფიშ მახორობაშ დიდ ნორთის აკმადგინანდჷ დაღარას გოვითარაფილი პოლიტიკური დო სოციალური სტრუქტურაშ მაღვენჯი ტომეფი. ბრაჰმანული თეორიაშ მეჯინათ, მუჭოთ ჩქუ, ბუდაშ პერიოდიშ ჯარალუას ვაუღუდჷ კასტური სისტემა. თინა წჷმარინუანდჷ დაღარას სტრუქტურირაფილ ჯარალუას, სოდეთ ვაარსებენდჷ სრულფასუამი მონარქია. ხოლო უმოსი, თინა გჷდჷ ოლიგარქიას ვარდა კანკალე ფორმათ, რესპუბლიკას.

ბუდაშ ბერძენულ-ბუდისტური სტატუეტი I-IIო.ო. განდჰარა

ჩქ. ეკ.-შახ მა-5 ოშწანურას გჷმიქიმინჷ 16 ომაფექ ვარდა „რესპუბლიკაქ“ რჩქინელი მაჰაჯანაპადეფო - ქაში, ქოსალა, ანგა, მაგადჰა, ვრიჯი, მალა, ჩედი, ვამშა, კურუ, პანჩალა, მატსია, შურასენა, ასსაკა, ავანტი, განდჰარა და კამბოჯა. თენეფი იდვალუაფუდეს ინდ-განგიშ რზენს, ალმახანური ავღანეთიშე მაჰარაშტრაშახ დო ბჟადალი ბენგალიშახ. თე პერიოდის იჭყაფუ ინდური ცივილიზაციაშ უკული მაჟირა ნძალიერი ურბანიზაციაშ პერიოდი. სუბკონტინენტიშ დოსქილადირ ნორთის, მუჭოთ ჩქუ, არსებენდჷ მიარე შხვა მორჩილი სახენწჷფობური გჷმნაქიმინეფი, ნამუთშენი ჩინებეფი მუთმოფხვადუნა ლიტერატურას. კანკალე თინეფშე ომაფე ხეშუულება გჷნმიშჷ სანცხვარებელობათ, კანკალეს - კინე მუნეფი გჷშმაგორუნდეს მუნეფიშ მამართვალეფს...მახორობაშ ჟინფენეფიშ თარი ორაგადე ნინა რდჷ სანსკრიტი, დაბალი სოციალური ფენეფი, ოორუე ინდოეთის ართიანწკჷმა გონშხვავაფილ ბანობურ დიალექტეფშა თ.გ. პრაკრიტშა რაგადანდჷ. ჩქ. ეკ.-შახ მა-5 ოშწანურას ე.ი. ბუდაშ დაბადებაშ მომენტიშო 16 ომაფეშე მიარექ აკიართიანეს დდო გჷმოქიმინეს ოთხი ელაზჷმაფათ შხუ გოართოიანაფა - ვატსა, ავანტი, ქოშალა დო მაგადჰა.

თიმ პერიოდიშ რელიგიურ პრაქტიკას თარი რდჷ ბრაჰმანეფიშენი შესრულაფირი რთული ვედური რიტუალეფი. იკოროცხუ, ნამჷ-და ზუსტას თე პერიოდის, ჯვ. წ. მა-VII - მა-V ოშწანურეფს იჭარჷ უპანიშადეფქ - გვიანი ვედური პერიოდიშ რელიგიურ-ფილოსოფიური ტექსტეფი. უპანიშადეფქ უდიდაში გოლინა იღვენუ ინდური ფილოსოფიაშ ფორმირაფას დო დახე ართობურო გჷმოქიმინელი ბუდიზმიქ დო ჯაინიზმიქ, მუნეფიშ დუდით გონსახიერეს თე პერიოდიშ აზრობუაშ ორქოშ ხანა. ჩქ.წ. ეკ-შახ 537წ. სიდჰართა გაუტამაქ „ გონსხივოსნებას“ მიოჭირინუ დო ბუდათგჷნირთჷ - „ზიარაფილი“ . ბუდიზმიშ დო ჯაინიზმიშ დოქტრინეფს აქცენტირაფილი რდჷ ასკეტიზმი დო იფაჩუდჷ პრაკრიტიშ ნინეფშა, მუთ ფართო მასეფშა გოლინაშ ღვენჯობას ონინალუდჷ.თინეფქუდიდაში გოლინა იღვენუეს ინდურ ტრადიციულ რელიგიურ პრაქტიკას. კერზოთ, ვეგეტარიანელობას, ჩხოლარეფიშ ჸვილუაშ გოხურგუას დო თ. უ. კინე თე ბორჯის, ჯაინიზმიშ გეოგრაფიული გოლინა იკენდჷ ხვალე ინდოეთის, ბუდისტ ბერეფქ ბუდაშ გურაფა გოფაჩეს ტიბეტის, შრი-ლანკას, ცენტრალურ, ბჟაეიოლი დ ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას.

სპარსული დო ბერძენული გოლინეფი[რედაქტირაფა]

ალექსანდრე მაკედონარიშ ეჭოფუეფი ოორუე ინდოეთშახ დო ალმახანური პაკისტანშახ.

ჩქ. ეკ.-შახ 520წ. სპარსეთიშ მაფა დარიოს Iაშ მართუალაშ ბორჯის ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ოორუე-ბჟადალი ნორთი (ასეიანი ბჟაეიოლი ავღანეთი დო პაკისტანი) ეჭოფილქ იჸუ სპარსეთიშ აქემენიდური იმპერიაშენი. სპარსელეფიშ პატჷნალა ბატონობა თაქ გეჸვენჯი ჟირი ოშწანურაშ გოძვენას იგინძორებუდჷ. ჩქ. ეკ.-შახ 334წ. ალექსანდრე მაკედონარქ, გეჭოფუ მორჩილი აზია დო აქემენიდეფიშ იმპერია, ქიმიოჭირინუ ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ოორუე-ბჟადალი ხურგეფს. თიქ გიმორძგუ აბანობური რაჯაწკჷმა, მაფა პორწკჷმა დო გეჭოფუ პენჯაბიშ დიდი ნორთი, მარა ალექსანდრეშ მალჷმორეფქ უცბას ვარია გაცხადეს წიმი ულაშე დო წყარმალუ ბიასიშ გჷნოჭკირწკჷმა, თექ სოდეთ ალმახანას ნოღა ჯალანდჰარი იდვალუაფუ.

მაგადჰაშ იმპერია[რედაქტირაფა]

ვითაამშვი მაჰაჯანაპადიშ შქას არძაშე შანულამი რდჷ მაგადჰა, ნამუსჷთ ოსტორიაშ ედომუშამი გოძვენას მართუნდეს შხვადოშხვა საგვარეულო დინასტიეფი. მაგადჰაშ დუმარსხუაფალი რდჷ ჯვ. წ. 684 წ. ჰარტიანკეფიშ დინასტია. თიში ნანანოღა რდჷ - რაჯაგრიჰა, ნამუსჷთ მოგვიანაფათ გიადჷ პატალიპუტრა (ასეიანი პატნა). მოგვიანაფათ მართუალაშა ქჷმორთ შიშუნაგიშ დინასტიაქ, ნამუთ ჯვ. წ. 424 წ. ნანდაშ დინასტიაქ დოთირუ. მაგადჰაშ ომაფექ არძაშე უმოსი შანულამი ტერიტორიულ დო ეკონომიკურ გოპეულუას მიოჭირინუ მაურიეფიშ დინასტიაშ პერიოდის. მაურიეფიშ ომაფე იდვალუაფუდ დახე ედომუშამი სუბკონტინენტის, კოკი შრი-ლანკაშ დო ინდოსტანიშ ჩქონიშ ობჟათეშე მადვალუ მორჩილი ნორთიშ მოხ. მარა თე ტერიტორიეფი მაურეფიშ მორსხუე ომაფეეფო იკოროცხუდეს.

მაურიეფიშ დინასტია[რედაქტირაფა]

მაურიეფიშ იმპერია

ჯვ. წ. 321 წ. ჩანდრაგუპტა მაურიაქ გიორჯგინჷ ნანდაშ დინასტიაშ ეკონია მაფა დჰანა ნანდას, ჩანაკიაწკჷმა აპიჯალათ ქჷდარსხუ მაურეფიშ სახენწჷფო. ჩანდრაგუპტაშ მართუალაშე დოჭყაფილი მაურიეფქ ხვალე ეჭოფეს დო გოართოიანეს პრაქტიკულო ედომუშამი ინდოსტანიშ ჩქონი ვარინ, გაფართინეს თიში ხურგეფი ირანიშ დო შქა აზიაშ ხარჯშა ხოლო. ჩანდრაგუპტაქ შანულამი როლი მიშეღჷ ობჟათე ინდოეთის ჯაინიზმიშ გოფაჩუაშ საქმეს.

ჩანდრაგუპტა მაურია დოთირუ მუშ ქომულსქუა ბინდუსარაქ, ნამუშ ბორჯის გიგინძორ ხურგეფიშ გოფართინაფაქ კალინგაშ ომაფეშ დო შხვა ომაფეეფიშ ეჭოფუაშ ხარჯშა, ინდოსტანიშ ჩქონიშ ობჟათეს. ბინდუსარა ხვისტას, მუშ ქომულსქუაქ აშოკაქ დოთირუ, ნამუთ მართუალაშ მაართა წანეფს ცადენდჷ იმპერიაშ ხურგეფიშ უკულიანი გოფართინაფას.

გემაჸვენჯი დინასტიეფი[რედაქტირაფა]

ჯვ.წ. 185წ. დორსხუაფილქ იჸუ შუნგაშ დინასტიაქ. თექ თიშ უკული მოხვადჷ, მუთ მაურიეფიშ ეკონია მაფა ბრიჰადრათჰა ჸვილირქ იჸუ მაურიეფიშ არმიაშ თარსარდალიშ პუშიამიტრა შუნგაშენი. შუნგეფიშ დინასტია დოთირუ კანვაშ დინასტიაქ, ნამუთ მართუნდჷ ბჟაეიოლ ინდოეთის ჯვ.წ.71 -26 წანეფს, უკული დოთირუ სატავაჰანაშ დინასტიაქ დო მაგადჰაშ იმპერიაშ აკანს გჷმიქიმინჷ ანდჰრაშ ომაფექ.

ევროპალი კოლონისტეფი ინდოეთის[რედაქტირაფა]

მა-16 ოშწანურაშე იჭყაფუ ინდოეთიშ ეჭოფუა ევროპალ კოლონისტეფშე. დახე 200 წანა რდჷ ბრიტანეთიშ კოლონია. 1947 წანას მოხვადჷ სუბკონტინენტიშ კოლონიაშუკუნერი გორთუალა რელიგიაშ შინით ინდოეთო დო პაკისტანო, მუთიქ იჸუ თენეფს შქას ლჷმაშ დო ტერიტორიაშ გორთუალაშ ბაძაძიქ. ინდოეთიქ დიო დომინიონიშ სტატუს მიღჷ, მარა 1950 წანას ზოხორინალა გჷმაცხადჷ. შხვადოშხვა რელიგიური, კასტური დო ეთნოკულტურაქ ლჷმაშ ბაძაძიქ იჸუ.1948 წანას ჸვილირქ იჸუ "ბაპუ"- "ქიანაშ მუმა", მახათმა განდი, ნამდგაქჷთ დუდი გედგჷ ინდოეთიშ ზოხორინალაშ ყარაფის.

გეოგრაფია[რედაქტირაფა]

Searchtool-80%.png თარი სტატია : ინდოეთიშ გეოგრაფია.

ინდოეთი იდვალუაფუ ობჟათე აზიას. ქიანა ფართობით მოსოფელს მაშკვითა აბანს იკენს (3 287 590 კმ², თინეფს შქას, სქირონა: 90,44 %, წყარიშ ჟინპიჯი: 9,56 %) დო მახორობათ მოსოფელს მაჟირა აბანს იკენს (1 192 910 000 ადამ.).

ადმინისტრაციული დორთუალა[რედაქტირაფა]

ინდოეთი რე ფედერაციული რესპუბლიკა, ნამუთ აკმოდირთუ ეჩდოჩხორო შტატიშე, ამშვი მორსხუე ტერიტორიაშე დო დელიშ ნაციონალური ნანანოღაშ ოლქიშე. არძა შტატის დო ჟირ მორსხუე ტერიტორიას - (პუდუჩერის დო დელიშ ნაციონალური ნანანოღაშ ოლქის) მუში გჷშაგორაფონი თარობა უღჷ. დოსქილადირ ხუთი მორსხუე ტერიტორია იმართუაფუ ადმინისტრატორით, ნამუსჷთ დუთმანიშნენს ცენტრალური ხეშუულება, დო შესაბამისო ინდოეთიშ პრეზიდენტიშ ბონი მართუალაშ თუდო რე. 1956 წანას, ინდოეთიშ შტატეფი რეორგანიზაფილი რდჷ, ნინაშობური შანიშ მეჯინათ[4]. თეურეშეხ, ადმინისტრაციული სისტემა პრაქტიკულო ვათირელე.

არძა შტატი დო მორსხუე ტერიტორია გორთილიე ადმინისტრაციულ დო სათარობო ართულეფო, ნამუსჷთ ოლქი ჯოხონჷ. ინდოეთის 600 ოლქიშე უმოსი რე[5]. მუშჸურე, ოლქეფი ირთუნა უმოსი მორჩილი ადმინისტრაციული ართულო - ტალუკო.

შტატეფი
შტატეფი
(მარგალური ჯოხოდვალა)
შტატეფი
(აბანობური ჯოხოდვალა)
ადმინისტრაციული ცენტრი ფართობი,
კმ²
მახორობა,
ადამ. (2011)
მეჭდალა,
ადამ./კმ²
ორენი რუკას
1 ანდჰრა-პრადეში ინგლ. Andhra Pradesh
ჰინ. आन्ध्र प्रदेश
ტელუგუ ఆంధ్ర ప్రదేశ్
ურდუ آندھرا پردیش
ვიჯაიავადა 160 205 49 665 533 310
India Seemandhra locator map.svg
2 არუნაჩალ-პრადეში ინგლ. Arunachal Pradesh
ჰინ. अरुणाचल प्रदेश
იტანაგარი 83 743 1 382 611 16,51
Arunachal Pradesh in India.png
3 ასამი ინგლ. Assam
ჰინ. असम
ასამური অসম
დისპური 78 438 31 169 272 397,37
Assam in India.png
4 ბიჰარი ინგლ. Bihar
ჰინ. बिहार
პატნა 94 163 103 804 637 1102,43
Bihar in India.png
5 გოა ინგლ. Goa
ჰინ. गोवा
კონკანი गोंय
მარათჰი गोवा
პანაჯი 3702 1 457 723 393,77
Goa in India.png
6 გუჯარათი ინგლ. Gujarat
ჰინ. गुजरात
გუჯარათი ગુજરાત
განდინაგარი 196 024 60 383 628 308,04
Gujarat in India.png
7 ჯამუ დო ქაშმირი ინგლ. Jammu and Kashmir
ჰინ. जम्मू और कश्मीर
ურდუ جموں و کشمیر
ქაშმირული جۄم تٕ کٔشېر
სრინაგარი ((ზარხულს)
ჯამუ (ზოთონც)
222 236 12 548 926 56,47
Jammu and Kashmir in India.png
8 ჯარხანდი ინგლ. Jharkhand
ჰინ. झारखंड
რანჩი 79 714 32 966 238 413,56
Jharkhand in India.png
9 ბჟადალი ბენგალი ინგლ. West Bengal
ჰინ. पश्चिम बंगाल
ბენგალური পশ্চিমবঙ্গ
კოლკატა 88 752 91 347 736 1029,25
West Bengal in India.png
10 კარნატაკა ინგლ. Karnataka
ჰინ. कर्नाटक
კანადა ಕರ್ನಾಟಕ
ბანგალორი 191 791 61 130 704 318,74
Karnataka in India.png
11 კერალა ინგლ. Kerala
ჰინ. केरल
მალაიალამი കേരളം
ტირუვანანტაპურამი 38 863 33 387 677 859,11
Kerala in India.png
12 მადჰია-პრადეში ინგლ. Madhya Pradesh
ჰინ. मध्य प्रदेश
ბჰოპალი 308 000 72 597 565 235,71
Madhya Pradesh in India.png
13 მანიპური ინგლ. Manipur
ჰინ. मणिपुर
მანიპური মনিপুর
იმპჰალი 22 327 2 721 756 121,90
Manipur in India.png
14 მაჰარაშტრა ინგლ. Maharashtra
ჰინ. महाराष्ट्र
მარათჰი महाराष्ट्र
მუმბაი 307 713 112 372 972 365,19
Maharashtra in India.png
15 მეგჰალაია ინგლ. Meghalaya
ჰინ. मेघालय
შილონგი 22 429 2 964 007 132,15
Meghalaya in India.png
16 მიზორამი ინგლ. Mizoram
ჰინ. मिज़ोरम
აიჯალი 21 081 1 091 014 51,75
Mizoram in India.png
17 ნაგალენდი ინგლ. Nagaland
ჰინ. नागालैंड
კოჰიმა 16 579 1 980 602 119,46
Nagaland in India.png
18 ოდიშა* ინგლ. Odisha
ჰინ. उड़ीसा
ორია ଓଡ଼ିଶା
ბჰუბანეშვარი 155 707 41 947 358 269,40
Odisha in India.png
19 პენჯაბი ინგლ. Punjab
ჰინ. पंजाब
პენჯაბური ਪੰਜਾਬ
ჩანდიგარჰი 50 362 27 704 236 550,10
Punjab in India.png
20 რაჯასტანი ინგლ. Rajasthan
ჰინ. राजस्थान
ჯაიპური 342 239 68 621 012 200,51
Rajasthan in India.png
21 სიკიმი ინგლ. Sikkim
ჰინ. सिक्किम
ნეპალი सिक्किम
განგტოკი 7096 607 688 85,64
Sikkim in India.png
22 ტამილნადუ ინგლ. Tamil Nadu
ჰინ. तमिलनाडु
ტამილური தமிழ்நாடு
ჩენაი 130 058 72 138 958 554,67
Tamil Nadu in India.png
23 ტელანგანა ინგლ. Telangana
ჰინ. तेलंगाना
ტელუგუ తెలంగాణ
ჰაიდარაბადი 114 840 30 696 520 310,00
Telangana in India.svg
24 ტრიპურა ინგლ. Tripura
ჰინ. त्रिपुराु
ბენგალური ত্রিপুরা
აგარტალა 10 492 3 671 032 349,89
Tripura in India.png
25 უტარაკჰანდი ინგლ. Uttarakhand
ჰინ. उत्तराखंड
დეჰრადუნი 53 484 10 116 752 189,15
Uttarakhand in India.png
26 უტარ-პრადეში ინგლ. Uttar Pradesh
ჰინ. उत्तर प्रदेश
ურდუ اتر پردیش
ლაქნაუ 240 928 199 581 477 828,14
Uttar Pradesh in India.png
27 ჰარიანა ინგლ. Haryana
ჰინ. हरियाणा
პენჯაბური ਹਰਿਆਣਾ
ჩანდიგარჰი 44 212 25 353 081 573,44
Haryana in India.png
28 ჰიმაჩალ-პრადეში ინგლ. Himachal Pradesh
ჰინ. हिमाचल प्रदेश
შიმლა 55 673 6 856 509 123,16
Himachal Pradesh in India.png
29 ჩატისგარჰი ინგლ. Chhattisgarh
ჰინ. छत्तीसगढ
რაიპური 136 034 25 540 196 187,75
Chhattisgarh in India.png
მორსხუე ტერიტორიეფი
1 ანდამანიშ დო ნიკობარიშ კოკეფი ინგლ. Andaman and Nicobar Islands
ჰინ. अंडमान और निकोबार द्वीप समूह
პორტ-ბლერი 8249 379 944 46,06
Andaman and Nicobar Islands in India.png
2 დადრა დო ნაგარ-ჰაველი ინგლ. Dadra and Nagar Haveli
ჰინ. दादरा और नगर हवेली
გუჯარათი દાદરા અને નગર હવેલી
სილვასა 491 342 853 698,27
Dadra and Nagar Haveli in India.png
3 დამანი დო დიუ ინგლ. Daman and Diu
ჰინ. दमन और दीव
გუჯარათი દમણ અને દિય
დამანი 112 242 911 2168,85
Daman and Diu in India.png
4 ლაქშადვიპი ინგლ. Lakshadweep
ჰინ. लक्षद्वीप
მალაიალამი ലക്ഷദ്വീപ
კავარატი 32 64 429 2013,41
Lakshadweep in India.png
5 პონდიშერი ინგლ. Pondicherry
ჰინ. पांडिचेरी
ფრანგ. Pondichéry
მალაიალამი പുതുച്ചേരി
ტამილური புதுச்சேரி}
ტელუგუ పుదుచ్చేర
პუდუჩერი 492 1 244 464 2529,40
Puducherry in India.png
6 ჩანდიგარჰი ინგლ. Chandigarh
ჰინ. चंडीगढ़
პენჯაბური ੰਡੀਗੜ੍ਹ
ჩანდიგარჰი 114 1 054 686 9251,63
Chandigarh in India.png
ნაციონალური ნანანოღაშ ოლქი
1 დელი ინგლ. Delhi
ჰინ. दिल्ली
ურდუ دلی
პენჯაბური ਦਿੱਲੀ
დელი 1483 16 753 235 11296,85
Delhi in India.png
ედომუშამო 3 287 882 1 210 193 422 368,07
* ინდოეთიშ შტატი ოდიშას ჯოხოდვალა გჷნუთირეს დო ასე ორისა ჯოხო.

მახორობა[რედაქტირაფა]

მუდანობა[რედაქტირაფა]

ინდოეთიშ უდიდაში ნოღეფი მახორობაშ მეჯინათ
აბანი ნოღა შტატი მახორობა აბანი ნოღა შტატი მახორობა

მუმბაი
მუმბაი
დელი
დელი

1 მუმბაი მაჰარაშტრა 13 662 885 11 ჯაიპური რაჯასტანი 2 997 114
2 დელი დელი 11 954 217 12 ლაქნაუ უტარ-პრადეში 2 621 063
3 ბანგალორი კარნატაკა 5 180 533 13 დჰანბადი ჯარხანდი 2 394 434
4 კოლკატა ბჟადალი ბენგალი 5 021 458 14 ნაგპური მაჰარაშტრა 2 359 331
5 ჩენაი ტამილნადუ 4 562 843 15 ინდორი მადჰია-პრადეში 1 768 303
7 აჰმადაბადი გუჯარათი 3 867 336 17 ბჰოპალი მადჰია-პრადეში 1 742 375
8 პუნა მაჰარაშტრა 3 230 322 18 ტჰანა მაჰარაშტრა 1 673 465
9 სურატი გუჯარათი 3 124 249 19 ლუდჰიანა პენჯაბი 1 662 325
10 კანპური უტარ-პრადეში 3 067 663 20 აგრა უტარ-პრადეში 1 590 073

ინდოეთი მახორობაშ მეჯინათ, მოსოფელს მაჟირა აბანს იკენს (1,2 მილიარდშე უმოსი ადამიერი) ჩინეთიშ უკული[6]. ინდოარეფიშ დოხოლაფირო 70 % ოფუტე რეგიონეფს ოხორანს, მარა ბოლო ვითწანურეფიშ გოძვენას, დიდ ნოღეფშა მიგრაციაქ ონოღე მახორობაშ უცბაშიანი ძინა გჷმიწუ. ინდოეთიშ უდიდიაში ნოღეფი რე: მუმბაი (ჸოფირი ბომბეი), დელი, კოლკატა (ჸოფირი კალკუტა), ჩენაი (ჸოფირი მადრასი), ბანგალორი, ჰაიდარაბადი დო აჰმადაბადი[7]. კულტურული, ნინაშობური დო გენეტიკური მიარეფერუამობათ, ინდოეთი მოსოფელს მაჟირა აბანს იკენს, აფრიკაშ კონტინენტიშ უკული[7]. ინდოეთიშ მახორობას, ჭარუა-კითხირიშ რჩქინაშ ოშქაშე დონე აკმადგინანს 64,8 % (53,7 % ოსურკათეფს შქას დო 75,3 % ქომოლკათეფს შქას)[6]. ჭარუა-კითხირიშ არძაშე უმოსი მაღალი დონე კერალაშ შტატის რე (91 %)[8], დო არძაშე დაბალი — ბიჰარს (47 %)[9]. მახორობაშ გენდერული აკოდგინალუა იხასიათებუაფუ ქომოლკათაშ მუდანობაშ უმოსობათ ოსურკათაშ მუდანობაწკჷმა ელაზჷმაფათ. მახორობაშ ქომოლკოჩეფიშ ნორთი აკმადგინანს 51,5 %, ოსურკათეფიშ — 48,5 % (1000 ქომოლკოჩი = 944 ოსურკოჩი). ინდოეთიშ მახორობაშ ოშქაშე ხანი აკმადგინანს 24,9 წანას, მახორობაშ წანმოწანური ძინა — 1,38 %; 1000 ადამიერშო წანმოწანას იბადებუ 22,01 ბაღანა[6]. მახორობაშ 2001 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, 14 წანაშ ხანშა ბაღანეფი აკმადგინანდჷ მახორობაშ 40,2 %-ის, 15-59 წანაშ ხანი — 54,4 %-ის, 60 წანა დო უმოს მეტი — 5,4 %-ის.

ინდოეთიშ ხურგაშ გალე, დოხოლაფირო 38 მილიონი ინდოარი ოხორანს — ინდოარეფიშ უდიდაში ჯარალუეფი რე ააშ-ის, გოართოიანაფილი ომაფეს, ავსტრალიას, გერმანიას, იაპონიას დო კანადას. თაშნეშე, ინდოარეფიშ მორჩილი მუდანობაშ ჯარალუა რე რუსეთის, საფრანგეთის, ობჟათე კორეას, არგენტინას დო ჩინეთის.

ნინეფი[რედაქტირაფა]

ინდოეთი ინდო-არიული ნინაშობური ბუნეფიშ (მახორობაშ 74 %) დო დრავიდული ნინაშობური ფანიაშ (მახორობაშ 24 %) ოდაბადე რე. შხვა ნინეფი, ნამუშათ ინდოეთის რაგადანან, ავსტროაზიული დო ტიბეტურ-ბირმულ ლინგვისტურ ფანიაშე მოურს. ჰინდი, ინდოეთის არძაშე გოფაჩილი ნინა[10], ინდოეთიშ თარობაშ ოფიციალური ნინა რე[11]. ინგლისური ნინა, ნამუთ ფართეთ გჷმირინუაფუ ბიზნესის დო ადმინისტრაციეფს, "დუმახვარაფალი ოფიციალური ნინაშ"" სტატუსი უღჷ[12]; ინგლისური თაშნეშე დიდ როლს ლაჸაფენს გონათუას, გჷშაკერძაფილო ოშქაშე დო უმაღალაში გონათუას. ინდოეთიშ კონსტიტუციას გოთანჯილიე 21 ოფიციალური ნინა, ნამუშათ ქიანაშ მახორობაშ უდიდაშ ნორთი რაგადანსინ ვარდა კლასიკური სტატუსი უღუნ. ინდოეთის იკოროცხუ 1652 დიალექტი[13].

ინდოეთიშ ნინეფი მორაგადეეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ
აბანი ნინა მახორობაშ ეჭარუა (2001)[14]
(მახორობა 1,004.59 მლნ ადმ)
მორაგადეეფიშ მუდანობა ედომუშამი მახორობაშ მუდანობა გეოგრაფიული გოფაჩუა
1 ჰინდი დო თიში დიალექტეფი[15] 422 048 642 41,03 % ოორუე ინდოეთი
2 ბენგალური 83 369 769 8,11 % ბჟადალი ბენგალი, ასამი, ჯარხანდი, ტრიპურა
3 ტელუგუ 74 002 856 7,37 % ანდჰრა-პრადეში, კარნატაკა, ტამილნადუ, მაჰარაშტრა, ორისა
4 მარათჰი 71 936 894 6,99 % მაჰარაშტრა, კარნატაკა, მადჰია-პრადეში, გუჯარათი, ანდჰრა-პრადეში, გოა
5 ტამილური 60 793 814 5,91 % ტამილნადუ, კარნატაკა, პუდუჩერი, ანდჰრა-პრადეში, კერალა, მაჰარაშტრა
6 ურდუ ნინა 51 536 111 5,01 % ჯამუ დო ქაშმირი, ანდჰრა-პრადეში, დელი, ბიჰარი, უტარ-პრადეში
7 რაჯასტანული 50 მლნ.-შე უმოსი. 5 % რაჯასტანი, გუჯარათი, პენჯაბი, ჰარიანა
8 გუჯარათული 46 091 617 4,48 % გუჯარათი, მაჰარაშტრა, ტამილნადუ
9 კანადა 37 924 011 3,69 % კარნატაკა
10 მალაიალამი 33 066 392 3,21 % კერალა, ლაქშადვიპი, მაჰე, პუდუჩერი
11 ორია 33 017 446 3,21 % ორისა
12 პენჯაბური 29 102 477 2,83 % პენჯაბი, ჩანდიგარჰი, დელი, ჰარიანა
13 ბჰოჯპური 25 მლნ. 2,3 % ბიჰარი, ჯარხანდი, უტარ-პრადეში
14 ასამური 13 168 484 1,28 % ასამი
15 მაიტჰილი 12 179 122 1,18 % ბიჰარი
16 სანტალი 6 469 600 0,63 % სანტალეფიშ ტომი, ნამუთ ოხორანა ჩჰოტა-ნაგპურიშ ლაკადას, ბიჰარიშ, ჩატისგარჰიშ, ჯარხანდიშ დო ორისაშ შტატეფიშ ტერიტროიას.
17 ქაშმირული 5 527 698 0,54 % ჯამუ დო ქაშმირი
18 ნეპალური 2 871 749 0,28 % სიკიმი, ბჟადალი ბენგალი, ასამი
19 სინდჰი 2 535 485 0,25 % გუჯარათი, მაჰარაშტრა, რაჯასტანი, მადჰია-პრადეში
20 კონკანი 2 489 015 0,24 % კონკანი (გოა, კარნატაკა, მაჰარაშტრა, კერალა)
21 დოგრი 2 282 589 0,22 % ჯამუ დო ქაშმირი
22 მანიპური 1 466 705 0,14 % მანიპური
23 ბოდო 1 350 478 0,13 % ასამი
24 სანსკრიტი 14 135 N მატური

ვარდიშფერით შანილიე ინდოარიული ნინეფი, წვანეთ — დრავიდული, ლენო — ჩინურ-ტიბეტური, ყვინთელით — ავსტროაზიული.

რელიგია[რედაქტირაფა]

ინდოარეფიშ 900 მილიონშე უმოსი (მახორობაშ 80,5 %) ინდუიზმიშ მორწუმე რე. შხვა რელიგიეფი, ნამუსჷთ შანულამი მუდანობაშ მორწუმეეფი ჸუნსინ რე ისლამი (13,4 %), ქირსიანობა (2,3 %), სიქხიზმი (1,9 %), ბუდიზმი (0,8 %) დო ჯაინიზმი (0,4 %). ინდოეთის წჷმორინაფილი რე თიჯგურა რელიგიეფი, მუჭომითი რე იუდაიზმი, ზოროასტრიზმი, ბაჰაიზმი დო შხვა[16]. აბორიგენი მახორობაშ შქას, ნამუთ აკმადგინანს 8,1 %-ის, გოფაჩილი რე ანიმიზმი[17].

რელიგიური ბუნეფიშ მახასიათაფალეფი 2001 წანაშ მახორობაშ ეჭარუაშ მეჯინათ

რელიგია მახორობა
%
ძინა
(1991—2001)
სქესეფიშ შეფარდაფა ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა
(%)
მახანდე ნძალა
(%)
სქესეფიშ შეფარდაფა
(ოფუტე)
სქესეფიშ შეფარდაფა
(ნოღა)
სქესეფიშ შეფარდაფა
(ბაღანეფი)
ინდუიზმი 80,46 % 20,3 % 931 65,1 % 40,4 % 944 894 925
ისლამი 13,43 % 36,0 % 936 59,1 % 31,3 % 953 907 950
ქირსიანობა 2,34 % 22,6 % 1009 80,3 % 39,7 % 1001 1026 964
სიქხიზმი 1,87 % 18,2 % 893 69,4 % 37,7 % 895 886 786
ბუდიზმი 0,77 % 18,2 % 953 72,7 % 40,6 % 958 944 942
ჯაინიზმი 0,41 % 26,0 % 940 94,1 % 32,9 % 937 941 870
ანიმიზმი, შხვა 0,65 % 103,1 % 992 47,0 % 48,4 % 995 966 976

სახენწჷფო სისტემა[რედაქტირაფა]

სახენჷწიფოშ სისტემათ რე ფედერაციული რესპუბლიკა.

ქიანაშ მადუდე რე პრეზიდენტი.
თარობაშ(კანტორაშ)უნჩაში რე პრემიერ-მინისტრი.

კანონიშდუმადვალუ ორგანო რე ჟირპალატამი პარლამენტი. აკმოდირთუ შტატეფიშ სხუნუშე(რაჯია საბჰა,250 მაკათური) დო ოკათაშური პოლიტიკაშე(ლოე საბჰა,545 მაკათური).
პარტიეფი - ინდოეთიშ ერუანული კონგრესი, ბჰარატია ჯანატა პარტია დო შხვა.

ეკონომიკა[რედაქტირაფა]

1990-ამი წანეფშე ინდოეთიშ ეკონომიკა, თექ დოჭყაფილი რეფორმეფიშ გეშა, უმოსო ქიმკიჭიფუ ურცხოარი ინვესტორეფი. ქიანაქ სერიოზულო გინოსხაპ ინფორმაციული ტექნოლოგიეფიშ დარგეფშა. თინეფიშ კინოინდუსტრია გოვითარაფილი რე(ბოლივუდი).
ქიანაშ პროდუქტი: (გიმო)ტირინუა - 357მლრდ $(მა-15 აბანს), ართ შურშა მოურს 370$ წანას.
ექსპორტი (გინაღალარი პროდუქტი): ორქო,ბარგი, ბამბე დო ჩაი.

ვალუტა[რედაქტირაფა]

ვალუტა რე ინდური რუპია.

სქოლიო[რედაქტირაფა]

  1. cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php%7Ctitle=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013-05-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6GUHbJYCI%7Carchivedate=2013-05-09
  2. Harvnb|Kumar|Pathak|Pednekar|Raju|2006|p=531
  3. Примечание: Индийское правительство считает, что Индия также граничит с ავღანეთიом, так как рассматривает весь штат ჯამუ დო ქაშმირიа индийской территорией, включая ту его часть, которая граничит с Афганистаном. Граница между Индией и პაკისტანიом была заморожена в 1948, после прекращения огня, ООН. Вследствие этого регион, граничащий с Афганистаном, оказался на территории, подконтрольной Пакистану.
  4. cite web|url=http://www.commonlii.org/in/legis/num_act/sra1956250/%7Ctitle=States Reorganisation Act, 1956|work=Constitution of India|publisher=Commonwealth Legal Information Institute|accessdate=2007-10-31|archiveurl=http://www.webcitation.org/6174PLc4H%7Carchivedate=2011-08-22
  5. cite web|url=http://districts.gov.in/%7Ctitle=Districts of India|accessdate=2007-11-25|publisher=National Informatics Centre (NIC)|work=Government of India
  6. 6.0 6.1 6.2 CIA Factbook: India. CIA Factbook. კითხირიშ თარიღი: 2007-03-10.
  7. 7.0 7.1 Country Profile: India (PDF). Library of Congress - Federal Research Division (December 2004). დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2011-08-22-ს. კითხირიშ თარიღი: 2007-06-24.
  8. Kerala's literacy rate. kerala.gov.in. Government of Kerala. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2003-03-11-ს. კითხირიშ თარიღი: 2007-12-13.
  9. Census Statistics of Bihar: Literacy Rates Literacy rate of Bihar. Government of Bihar. კითხირიშ თარიღი: 2007-12-13.
  10. Languages by number of speakers according to 1991 census. Central Institute of Indian Languages. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2006-10-09-ს. კითხირიშ თარიღი: August 2, 2007.
  11. Mallikarjun, B. (Nov., 2004), Fifty Years of Language Planning for Modern Hindi-The Official Language of India, Language in India, Volume 4, Number 11. ISSN 1930—2940.
  12. Notification No. 2/8/60-O.L. (Ministry of Home Affairs), dated 27 April, 1960. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2006-12-23-ს. კითხირიშ თარიღი: July 4, 2007.
  13. Matthew, K.M. (2006). Manorama Yearbook 2003. Malayala Manorama, g 524 გვ.. ISBN 81-89004-07-7. 
  14. SCHEDULED LANGUAGES IN DESCENDING ORDER OF SPEAKERS' STRENGTH — 2001
  15. ბჟადალი ჰინდი, ბჟაეიოლი ჰინდი, ბიჰარი, რაჯასტანული დო პაჰარი.
  16. Census of India 2001, Data on Religion. Census of India. კითხირიშ თარიღი: November 22, 2007.
  17. Tribes: Introduction. National Informatics Centre. Ministry of Tribal Affairs, ინდოეთიშ თარობა. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2007-09-28-ს. კითხირიშ თარიღი: April 12, 2007.

რესურსეფი ინდოეთის[რედაქტირაფა]


wikistub თე სტატია მერკე რე.
თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გოფაჩათ.