ტურიზმი

ვიკიპედია-შე
Jump to navigation Jump to search

ტურიზმი — მოსვანჯაშ, დუდიშული ბორჯიშ ხარჯებაშ ვარდა ბიზნეს ღანკეფშო შარალუას შანენს. მოსოფელიშ ტურიზმიშ ორგანიზაცია ტურისტეფს გეჸვენჯიშნერო გჷთმოთანჯჷნს: „კათა, ნამუეფით იტენა დორხველ რჩქვანელობურ ელმოლს დო მეულა შხვა აბანშა ართ წოროგეჸვენჯი წანაშე მერკე ხანით, მოსვანჯაშ, დუდიშული ბორჯიშ ხარჯებაშ ვარდა შხვა ღანკეფშო.“[1]

ტურიზმიქ პოპულარულ, გლობალურ საქვარუათ გჷნირთჷ 2010 წანას, მოსოფელიშ მასშტაბით 940 მილიონ ოერეფოშქაშე ტურისტული გილაღვერღვინქ იმანჯჷ, ნამუთ 6,6 %-იანი ძინა რდჷ 2009 წანაწკჷმა ალაზჷმაფათ. 2010 წანას, საირქიანო ტურიზმშე მეღებულ მიშნაველეფქ $919 მილიარდი ააშ დოლარი აკადგინჷ (693 მლრდ ევრო), ნამუთ კინოხიანი წანაწკჷმა ალაზჷმაფათ 4,7 %-იანი ძინა რდჷ.[2] 2000-იანი წანეფიშ ბოლოს, მოხვალამირ მოსოფელიშ ფინანსურ კრიზისიქ ტურიზმშა ოგინაფჷლეთ გლახათ იქიმინჷ, დჷკი ულა დაჭყჷ 2008 წანაშ მანგის დო კინ თიმ წანას ოერეფოშქაშე ტურისტული გილაღვერღვინიშ რიცხუქ 28-ით დირკჷ.[3] თე ნეგატიური ტენდენციაქ ხოლო უმოსო ინტენსიურო გჷნირთჷ 2009 წანას, თიშ გეშა, ნამჷ-და მიარე ქიანას გიფაჩჷ H1N1 ვირუსიქ, ნამუსჷთ ოერეფოშქაშე ტურისტული გილაღვერღვინიშ 4%-იანი რკებაქ მაჸუნჷ დო თიქ 880 მილიონი აკადგინჷ, მეღებულ მიშნაველეფქ 6%-ით დერკჷ.

ტურიზმი ოთელარე შანულობაში რე მიარე ქიანაშო, სამანგათ, მუჭომეფით რე: საფრანგეთი, ეგვიპტე, საბერძნეთი, ლიბანი, ისრაელი, გოართოიანაფილი ომაფე, ააშ, ესპანეთი, იტალია, ტაილანდი, საქორთუო დო მიარე კოკამი ერი, თიჯგურეფი, მუჭომეფით რე: ბაჰამეფი, ფიჯი, მალდივეფი, ფილიპინეფი, სეიშელიშ კოკეფი, ჰავაი. თეს უმაართაშე გოპიჯაფილი რე ფართო ინვესტიციეფით შხვადოშხვა საქვარუას, გიშაკერძაფილო ნინალაშ სფეროს, მუშ შედეგო, ნინალაშ ინდუსტრიას დასარჯებაშ შილებუამობა დიდწილო არსხუაფუ ტურიზმის. სერვისიშ თე ინდუსტრია იკათუანს სატრანსპორტე გჷნოღალეფიშ სერვისის, სამანგათ ავიაციას, საკრუიზე ნიშეფს, ტაქსეფს, გომენძელებაშ სერვისის, მუჭომეფით რე ოხორებელს მილარინაფა (სასუმარე დო შხვადოშხვა ბინა). თაშნეშე თე ინდუსტრიას ორხველჷ ართუაფალი აბანეფი, მუჭომეფით რე ართუაფალი პარკეფი, კაზინოეფი, სავაჭარე ცენტრეფი, მუსიკალური დჷნაწესებუეფი დო თეატრეფი.

ისტორია[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

მოსვანჯაშ დო ართუაფაშ ღანკით შარალუაქ მაართაშე პოპულარულო გჷნირთჷ ჯვეშ რომაალეფს შქას, ნამუეფით თარო პირამიდეფიშ ოძირაფშა მიშეს. უკულიანი შარალუაშ ფორმეფი დო გეოგრაფია იფართებუ. უმოსი მიარეფერამი გჷნირთუ თე შარალუაშ ღანკეფით: ოძარაფე, ოგურაფე, რელიგიური დო შხვა. აკმიგაფუ მოშარეეფიშ ობორჯეთ დარენჯი ჸუდეეფი, სასუმაროეფი, ქარვასლეფი, სუმარიშ ჸუდეეფი, ელიტარული ფალეფიშ წჷმმარინაფალეფშ ოზარხულე აგარაკეფი, რეზიდენციეფი.

მახორობაშ თი მოღვენე ფენეფიშ წჷმმარინაფალეფს, ნამუეფით ჩინებაშმოჸოროფალაშო მიშარუანა ურცხო ქიანეფშა, XVII ოშწანურაშ დალიაშე ტურისტეფი ჯოხონა. ორეწუალე რევოლუციაშ უკული, XVIII-XIX ოშწანურეფს გჷმოგონაფილქ იჸუ ორქმალქ დო მახინწალქ, ნამუქჷთ ჸოფური გოლინა იღვენუ შარალუაშ გოაქტიურაფას. პოპულარულო გჷნმირთუ მოდეფიშ მოჸოროფეეფიშ შარალუა პარიზშა, მუსიკაშ მოჸოროფეეფიშ - იტალიაშა, ევროპაშ შხვადოშხვა ნოღაშა ოგურაფშა შარალუაქ დიდი ტურიშ ჯოხო მიპალუ. გვალო თე პერიოდის, 1841 წანას ინგლისარ ოშურიელე პიჯიქ თომას კუკიქ მაართათ განწიუ ბუნაშ შარალუას კომერციული ნინალა. ორგანიზაფილი ბუნური ტური, ნამუშათ მიშმეშჷ 20 წუთიანი შარალუა რკინაშარათ, ჩაიშ, ფუნთუშეფიშ დო ოშურე ორკესტრიშ აზარაფათ. რზას ექსკურსიანჯღვერიშ ფუნქცია მუქ კუკიკ იკისრჷ. თე შარალუს ოკათუდჷ 450 ადამიერი დო ირშო 1 შილინგო იფასებუდჷ. კუკიშ თე რჯება ონინალუდჷ უმოსო სოციალურ ღანკეფს, ვინდარო კომერციულს. თინა მინჭაფუდჷ თე რჯებათ უძირაფუდკო, ნამჷ-და შილებედჷ დუდიშული ბორჯიშ ღანკმეწონილო გჷმორინაფა. თეშ უმკუჯინალო, თე ფაქტი ორგანიზაფილი, კომერციული ტურიზმიშ მაართა ბიჯგო რე მერჩქინელი. ეიოშანალი რე, ნამჷ-და ბრიტანეთის ასე ხოლო რსებენს თე ტურისტული ფირმა ჯოხოდვალათ Thomas Cook and Son.

XX ოშწანურაშ დაჭყაფუს, შანულამ მოლინათ შილებე იკოროცხას ავტომობილიშ გჷმოგონაფაქ, მარა მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშახ ტურისტეფიშ თარი მალობა იშენით ორკინაშარე დო ონიშოლე ტრანსპორტით რგებაფულენდჷ. 20-30-იან წანეფს გამკორჩქინდჷ ტრანსპორტიშ ხოლო ართი ეფექტიანი საშუალებაქ - ფურინჯიქ, ნამუთ აჭყანიერენს ტურისტულ აქტივობას.

XX ოშწანურაშ მაჟირა გვერდშე იჭყაფუ მასობური საირქიანო ტურიზმიშ გოვითარაფაშ ხანა. 1950 წანას, საირქიანო ტურისტეფიშ მუდანობაქ 25 მილიონს მიანჭჷ, 1970 წანას — 170 მილიონს, 1990 წანას — 400 მილიონს. ასე უმენტაშო არძა ადამიერი მეტნარკებო დოკაფილი რე ტურისტულ საქვარუას. XX ოშწანურაშ ბოლოს ედომუშამ მოსოფელს 4,5 მილიარდი ტურისტიქ მიშარუ, თინეფს შქას 10% ოერეფოშქაშე ტურისტი რდჷ დო ირწანურო ახარჯენდეს 100-150 მილიარდ ააშ დოლარს.

ტურისტული შარალუაშ გეოგრაფია გორკვიაფილი მუშობურობეფით იხასიათებუ. ოერეფოშქაშე ტურისტეფიშ 2/3 ევროპაშ ქიანეფს შარალენს. უკული არძაშე პოპულარული რეგიონი რე ამერიკა, ნამუშ წილო მოურს ტურისტეფიშ 20%, ბჟაეიოლი აზიაშ დო რჩქალი ოკიანეშ ქიანეფშა მოურს 10%, აფრიკაშა 3%.

მოსოფელიშ ტურიზმიშ სტატისტიკა დო ფასებეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

საირქიანო ტურისტეფიშით არძაშე ძირაფაფონი ქიანეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

მოსოფელიშ 10 არძაშე ძირაფაფონი სახენწჷფო

2010 წანას, მოსოფელიშ მასშტაბით 940 მილიონი ოერეფოშქაშე ტურისტული გილაღვერღვინქ იჸუ, ნამუთ კინოხ წანაწკჷმა ალაზჷმაფათ 6.6%-ით უმოსი რდჷ.

გიმე მოჩამილი რე ოერეფოშქაშე ტურისტეფიშით მოსოფელიშ ვითი არძაშე ძირაფაფონი ქიანა, ნამუსჷთ ობჟინუანს მოსოფელიშ ტურიზმიშ ორგანიზაცია. მუჭოთ რცხილშე რჩქჷნ, 2009 წანაწკჷმა ალაზჷმაფათ ჩინეთიქ უწორუ ესპანეთის, ართი ეშალით წჷმი აწიკინჷ დო მოსოფელიშ მასუმა არძაშე ძირაფაფონ ქიანათ გჷნირთჷ. ვითულშა მიშმალი ქიანეფიშ უმენტაშობა ევროპული სახენწჷფოეფი რე.

რანგი ქიანა მტოშ
რეგიონული
დორთუალა [4]
საირქიანო
ტურისტული
შარალუეფი
(2013)[5]
საირქიანო
ტურისტული
შარალუეფი
(2012)[5]
თირუა
2012/2013
(%)
თირუა
2011/2012
(%)
1 საფრანგეთიშ შილა საფრანგეთი ევროპა 84.7 მილიონი 83.0 მილიონი increase 2.0 increase 1.8
2 ააშ-იშ შილა ააშ ოორუე ამერიკა 69.8 მილიონი 66.7 მილიონი increase 4.7 increase 6.3
3 ესპანეთიშ შილა ესპანეთი ევროპა 60.7 მილიონი 57.5 მილიონი increase 5.6 increase 2.3
4 ჩინეთიშ შილა ჩინეთი აზია 55.7 მილიონი 57.7 მილიონი decrease 3.5 increase 0.3
5 იტალიაშ შილა იტალია ევროპა 47.7 მილიონი 46.4 მილიონი increase 2.9 increase 0.5
6 თურქეთიშ შილა თურქეთი ევროპა 37.8 მილიონი 35.7 მილიონი increase 5.9 increase 3.0
7 გერმანიაშ შილა გერმანია ევროპა 31.5 მილიონი 30.4 მილიონი increase 3.7 increase 7.3
8 გოართოიანაფილი ომაფეშ შილა გოართოიანაფილი ომაფე ევროპა 31.2 მილიონი 29.3 მილიონი increase 6.4 decrease 0.1
9 რუსეთიშ შილა რუსეთი ევროპა 28.4 მილიონი 24.7 მილიონი increase 11.2 increase 13.5
10 ტაილანდიშ შილა ტაილანდი აზია 26.5 მილიონი 22.4 მილიონი increase 8.8 increase 9.1

ოერეფოშქაშე ტურიზმშე მეღებული მიშნაველეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

2010 წანას, ოერეფოშქაშე ტურიზმიშე მეღებულმა მიშნაველეფქ $919 მლრდ ააშ დოლარი აკადგინჷ (693 მლრდ ევრო),[6] ნამუთ 2009 წანაწკჷმა ალზჷმაფათ 4.7%-იანი ძინა რდჷ. რცხილს მოჩამილი რე 2010 წანაშ სადიო ქიანეფიშ ვითული მიშნაველეფიშჸურე, მოსოფელიშ ტურიზმის ორგანიზაციაშ მუნაჩემეფით. ეიოშანალი რე, ნამჷ-და თინეფიშ უმენტაშობა ევროპული ქიანა რე, მარა ლიდერობას კინ ააშ აგჷნძარენს.

რანგი ქიანა მტოშ
რეგიონული
დორთუალა
საირიანო
ტურიზმიშ
მიშნაველეფი
(2010)[2]
1 ააშ-იშ შილა ააშ ოორუე ამერიკა $103.5 მილიარდი
2 ესპანეთიშ შილა ესპანეთი ევროპა $52.5 მილიარდი
3 საფრანგეთიშ შილა საფრანგეთი ევროპა $46.3 მილიარდი
4 ჩინეთიშ შილა ჩინეთი აზია $45.8 მილიარდი
5 იტალიაშ შილა იტალია ევროპა $38.8 მილიარდი
6 გერმანიაშ შილა გერმანია ევროპა $34.7 მილიარდი
7 გოართოიანაფილი ომაფეშ შილა გოართოიანაფილი ომაფე ევროპა $30.4 მილიარდი
8 ავსტრალიაშ შილა ავსტრალია ოკიანეთი $30.1 მილიარდი
9 ჰონგ-კონგიშ შილა ჰონგ-კონგი (ჩინეთი) აზია $23.0 მილიარდი
10 თურქეთიშ შილა თურქეთი ევროპა $20.8 მილიარდი

საირქიანო ტურიზმიშ ნახარჯებუ[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

მოსოფელიშ ტურიზმიშ ორგანიზაციაქ გაბჟინუ თი ქიანეფიშ ვითული, ნამუეფქჷთ 2010 წანას არძაშე უმოსი დახარჯეს საირქიანო ტურიზმის (ტურისტეფიშ გენერატორი ქიანეფი)

რანგი ქიანა მტოშ
რეგიონული
დორთუალა
საირიქანო
ტურიზმიშ
ნახარჯებუ
(2010)[2]
1 გერმანიაშ შილა გერმანია ევროპა $77.7 მილიარდი
2 ააშ-იშ შილა ააშ ოორუე ამერიკა $75.5 მილიარდი
3 ჩინეთიშ შილა ჩინეთი აზია $54.9 billion
4 გოართოიანაფილი ომაფეშ შილა გოართოიანაფილი ომაფე ევროპა $48.6 მილიარდი
5 საფრანგეთიშ შილა საფრანგეთი ევროპა $39.4 მილიარდი
6 კანადაშ შილა კანადა ოორუეი ამერიკა $29.5 მილიარდი
7 იაპონიაშ შილა იაპონია აზია $27.9 მილიარდი
8 იტალიაშ შილა იტალია ევროპა $27.1 მილიარდი
9 რუსეთიშ შილა რუსეთი ევროპა $26.5 მილიარდი
10 ავსტრალიაშ შილა ავსტრალია ოკიანეთი $22.5 მილიარდი

საირქიანო ტურისტეფით არძაშე ძიარაფაფონი ნოღეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

საირქიანო ტურისტებიშ მუდანობაშჸურე არძაშე ძირაფაფონი ნოღეფი ართი წანას
ნოღა ქიანა საირქიანო
ტურისტეფი
(მილიონი)
წანა/ხვილაფა
პარიზი საფრანგეთიშ შილა საფრანგეთი 15.1 2010[7]
ლონდონი გოართოიანაფილი ომაფეშ შილა გოართოიანაფილი ომაფე 14.6 2010[8]
ნიუ-იორკი ააშ-იშ შილა ააშ 9.7 2010[9]
ანტალია თურქეთიშ შილა თურქეთი 9.2 2010[10]
სინგაპური სინგაპურიშ შილა სინგაპური 9.2 2010[11]
კუალა-ლუმპური მალაიზიაშ შილა მალაიზია 8.9 2010[12]
ჰონგ-კონგი ჰონგ-კონგიშ შილა ჰონგ-კონგი 8.4 2010 (ვემშმურს მაძრაფუეფი კონტინენტური ჩინეთშე)[13]
დუბაი არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფიშ შილა არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი 8.3 2010[14]
ბანგკოკი ტაილანდიშ შილა ტაილანდი 7.2 2010[15]
სტამბოლი თურქეთიშ შილა თურქეთი 6.9 2010[10]

ტურიზმიშ გვარობეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ტურიზმიშ მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

თაშნეშე ქოძირით[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ტურიზმიშ ობიექტეფი[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

რესურსეფი ინტერნეტის:[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

ტურისტული კომპანიეფი საქორთუოს

სქოლიო[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]

  1. UNWTO technical manual: Collection of Tourism Expenditure Statistics (PDF). World Tourism Organization (1995). კითხირიშ თარიღი: 2009-03-26.
  2. 2.0 2.1 2.2 UNWTO Tourism Highlights - 2011 Edition. კითხირიშ თარიღი: 26 ფურთუთა 2011.
  3. (June 2008) „UNWTO World Tourism Barometer June 20086 (2). კითხირიშ თარიღი: 2008-08-01. 
  4. See [1] Retrieved 14 November 2012.
  5. 5.0 5.1 2014 Tourism Highlights. მოსოფელიშ ტურიზმიშ ორგანიზაცია (2013). კითხირიშ თარიღი: 13 June 2014.
  6. World Tourism Organization releases tourist arrival statistics (worldtourismdirectory.com)
  7. Estimation extrapolated from Paris's tourism office : Key figures
  8. Visit Britain. Visit Britain (2011). კითხირიშ თარიღი: 18 May 2011.
  9. International Visitors to NYC 2009. NYC & Company (2010). კითხირიშ თარიღი: 2 June 2010.
  10. 10.0 10.1 Number of Arriving-Departing Foreigners and Citizens. Tourism Statistics. თურქეთიშ კულტურაშ დო ტურიზმიშ სამინისტრო (2010). კითხირიშ თარიღი: 28 January 2011.
  11. UNWTO Highlights - 2011 Edition. UNWTO Highlights - 2011 Edition (1 July 2011). კითხირიშ თარიღი: 1 July 2011.
  12. Malaysia Hotel Guests by State, January-December 2010: Kuala Lumpur. Tourism Malaysia (March 2011). კითხირიშ თარიღი: 09 April 2011.
  13. 2010 YEARLY VISITOR ARRIVALS & SPENDING HIT NEW HEIGHTS. ჰონგ-კონგიშ ტურიზმიშ სააგენტო (26 January 2011). კითხირიშ თარიღი: 15 March 2011.
  14. Department of Tourism and Commerce Marketing
  15. Department of Tourism