სლოვაკეთი

სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა
სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა სლოვაკ. Slovenská republika; სლოვაკეთი
	ჰიმნი: სლოვაკ. Nad Tatrou sa blýska; (მარგ. "ტატრეფს მაბარჩხალე") ; ;
	სლოვაკეთიშ ორენი
ნანანოღა; (დო უკაბეტაში ნოღა)	ბრატისლავა; 48°09′ ოორ. გ. 17°07′ ელ. გ. /
ოფიციალური ნინა(ეფი)	სლოვაკური
რელიგია	68.8% ქირსიანობა 59.8% კათოლიციზმი; 7.6% პროტესტანტიზმი; 1.4% შხვა ქირსიანული გემაჸვენჯობა; ; ; 23.8% ვა რელიგიური ; 0.9% შხვა; 6.5% უნანდული;
თარობა	უნიტარული საპარლამენტე რესპუბლიკა
ფართობი
მახორობა
ედპ (ჸუპ)	2025 ფასებათ
აგი (2023)	0.880 (მაღალი) (44-ა)
ვალუტა	ევრო (EUR)
ბორჯიშ ორტყაფუ	UTC+1
ქიანაშ კოდი	SK
Internet TLD	.sk დო .eu
ოტელეფონე კოდი	+421

„სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა“ თე სტატიაშა გინმურს. პირველი სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა გეშა ქძ. სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა (1939–1945).

სლოვაკეთი (სლოვაკ. Slovensko^ⓘ; ოფიციალური ჯოხოდვალა სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა (სლოვაკ. Slovenská republika^ⓘ)) — ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას. ოორუეშე უხურგანს პოლონეთი, ბჟაეიოლშე — უკრაინა, ობჟათეშე — უნგრეთი, ბჟადალშე — ავსტრია დო ოორუე-ბჟადალშე — ჩეხეთიშ რესპუბლიკა. სლოვაკეთიშ ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი გვალამი რე, ნამუთ იკენს 49 000 კმ²-ის, სოდე ოხორანს 5.4 მილიონშე უმოსი ადამიერი. ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა რე ბრატისლავა, მაჟირა უკაბეტაში ნოღა რე კოშიცე.

სლოვაკეთიშ რუკა

V –VI ოშწანურეფს თეხანური სლოვაკეთიშ ტერიტორიაშა მორთეს სლავეფქ. VI ოშწანურაშ დალიაშე ასეიანი სლოვაკეთიშ ნორთი ავარეფიშ სახაკანოშა მიშმეშჷ. VII ოშწანურას სლავეფქ შანულამი როლი ილაჸაფეს სამოშ სახენწჷფოშ გოჭყაფას. ავარეფიშ სახაკანოშ აკოცჷმაშ უკული IX ოშწანურას სლავეფქ ქჷდარსხუეს ნიტრაშ სათარო, ნამუქჷთ უკული ქაკათჷ მორავიაშ სათაროს დო მოგვიანეთ კაბეტი მორავიათ გჷნირთუ. X ოშწანურას, კაბეტი მორავიაშ აკოცჷმაშ უკული, თე ტერიტორიაქ გენშართჷ უნგრეთიშ სათაროშ აკოდგინალუაშა, ნამუქთ შედეგო, 1000 წანას გჷნირთუ უნგრეთიშ ომაფეთ.^[1] 1241 დო 1242 წანეფს, ევროპაშ მონღოლეფიშ მინოკათინიშ უკული, ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი აკორაბადელი რდჷ, მარა აკიდგინჷ თარო უნგრეთიშ მაფა ბელა IV-შ ჭყოლოფუათ. XVI დო XVII ოშწანურეფს, თეხანური სლოვაკეთიშ ობჟათე ნორთიქ გენშართჷ ოსმალეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა.^[2] ოსლამეთიშით კონტროლირებული ტერიტორიეფქ, XVIII ოშწანურაშ დაჭყაფუს გინოჩამილქ იჸუ ჰაბსბურგეფშა. 1848 წანას უნგრეთიშ ზოხორინალაშ გიოცხადებაშ უკული მაჸუნუ სლოვაკეთიშ ებუძოლქ, კჷნე თიმ წანას გიჭყჷ სლოვაკეთიშ ერუანული სხუნუქ.^[3] თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ებუძოლს მუში ღანკი ვემუჭირინუაფჷნ, შანულამი როლი ილაჸაფუ სლოვაკეთიშ ერუანული იდენტობაშ გაჭყანიერებას. უნგრეთიშ ლჷმეფქ ზოხორინალაშო საბოლათ ქიმიჸონუ კომპრომისშა დო გჷმიჭანუ ავსტრია-უნგრეთიშ იმპერიაშ გოჭყაფა.^[4]

პირველი მოსოფელიშ ლჷმაშ მალობაშის, ჩეხოსლოვაკიაშ ერუანული სხუნუქ წუმოძინელო იბურჯუ ზოხორინალაშო ავსრია-უნგრეთიშ იმპერიაშ აკოცუმაშის დო 1918 წანას გეგმიცხადჷ ჩეხოსლოვაკიაშ სახენწჷფოქ. ხურგეფი დოდგენილი რდჷ 1919 წანაშ სენ-ჟერმენიშ ხეკულუათ, 1920 წანაშ ტრიანონიშ ხეკულუათ ჩეხოსლოვაკიაქ მუში აკოდგინალაუშა გენშეჸონუ თეხანური სლოვაკეთიშ ტერიტორიეფი, ნამუთ ედომუშამო მიშმეშჷ უნგრეთიშ ომაფეშ აკოდგინალუაშა. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშახ სლოვაკეთიშ დიხეფშა ხეშუულობაშა თაში-თაში ქუმორტეს აბანობური ფაშისტური პარტიეფქ, 1939 წანას გეგმიქიმინჷ პირველი სლოვაკეთიშ რესპუბლიკაქ მუჭოთ ართპარტიული კლერიკულ-ფაშისტური სატელიტური სახენწჷფო ნაცისტური გერმანიაშ გამაგალაშ გიმე. 1940 წანას, ქიანაქ ქაკათჷ ლირე ბერლინი-რომი-ტოკიოს, მუჯანსჷთ თიში ლიდერეფქ ხე მაჭარეს სუმჸურენი პაქტის. ჩეხოსლოვაკიაქ აკოდგინელქ იჸუ 1945 წანას ლჷმაშ თებათ ქიანაშ გადუდიშულებაშ უკული. 1948 წანაშ სხუნუეფიშ რსხუთ ხუჯდოკინელი მინორთაფაშ უკული, ჩეხოსლოვაკიაქ გჷნირთუ სოციალისტური კარეშა მიშმალი კომუნისტური სახენწფოთ, სხუნუეფიშ რსხუ სატელიტური სახენწჷფოთ რკინაშ ფარდაშ მელე. კომუნიზმიშ ლიბერალიზაციაშ ცადებეფქ მუშ კულმინაციას მიოჭირინჷ პრაღაშ აფუნს, ნამუქთ 1968 წანას ინოშქვიდაფილქ იჸუ ჩეხოსლოვაკიაშა სოციალისტური კარეშ მინოკათუათ. 1989 წანას, ხავერდამი რევოლუციაქ თინჩალას მაბოლუ ჩეხოსლოვაკიაშ კომუნისტური გამაგალა. 1993 წანაშ 1 ღურთუთაშე სლოვაკეთიქ ზოხორინელი დემოკრატიული სახენწჷფოთ გჷნირთუ ჩეხოსოვაკიაშ თინჩალი აკოცჷმაშ უკული, ნამუშა მინშა უჯოხონა „ხავერდამი ჩათხიება“.

ჯოხოდვალა

ოფიციალური: სლოვაკეთიშ რესპუბლიკა.
ოდაბადური: Slovensko; Slovenska Republika.
ეტიმოლოგია: ჯოხოდვალა სლავურო ითანგუ, მუჭოთ „სიტყვა“ (შდრ. რუსული слово) ვარ და „დიდება“ (შდრ. რუსული слава.)

გეოგრაფია

ქიანა იდვალუაფუ ცენტრალურ ევროპას. თანჯა უღუ ქიანეფწკჷმა: ჩეხეთი, პოლონეთი, უკრაინა, უნგრეთი, ავსტრია. ფართობი რე 49.035 კვ.კმ.

სახენწჷფო

სახენწჷფო სისტემა: დემოკრატიული რესპუბლიკა.
სახენწჷფოშ მადუდური: პრეზიდენტი.
თარობაშ დუდმახვენჯი: პრემიერ-მინისტრი.
კანონიშდუმადვალუ ორგანო: ართპალატამი პარლამენტი (150 მაკათური).
ადმინისტრაციული გორთუალა: ირთუ 8 ოლქო (kraj).

დემოგრაფია

მახორობა: 5.380.000 (2003), თენეფშე 85,7% სლოვაკეფი, 10,6% უნგრალეფი, 1,6% ჩაჩანეფი.
ოფიციალური ნინა: სლოვაკური.
რელიგია: კათოლიციზმი.
ნანანოღა: ბრატისლავა (428 ვითოში).
ნოღეფი: კოშიცე (234), ნიტრა (87), ჟილინა (85), პრეშოვი (92).

ეკონომიკა

რესურსეფი: რუმე ნოშქერი, რკინაშ, ლენჯიშ დო მანგანუმიშ მადენიშ ობადეშეფი, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნალაშ დიხეფი.
ექსპორტი: რკინაშ მადენი, ქიმიკატეფი, ნაფთობპროდუქტეფი, ანჯარი.

რესურსეფი ინტერნეტის

თარობა

Government Office of the Slovak Republic
National Council of the Slovak Republic
President of the Slovak Republic
Ministry of Foreign and European Affairs of the Slovak Republic
Statistical Office of the Slovak Republic Archived 2012-08-13 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.
Chief of State and Cabinet Members Archived 2010-05-28 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine.

სქოლიო

↑ Dixon-Kennedy, Mike (1998). Encyclopedia of Russian & Slavic myth and legend. ABC-CLIO, ხს. 375. ISBN 978-1-57607-130-4.
↑ Pirický, Gabriel (2023-03-03) (in en), The Legacy of the Ottoman (Turkish) Age in Slovakia in the 21st Century, Brill, pp. 29–47, doi:10.1163/9789004510722_004, ISBN 978-90-04-51072-2, https://brill.com/display/book/9789004510722/BP000010.xml, წაკითხულია: 2024-11-01
↑ A life for a language: Ľudovít Štúr (1815–54) and the Slovak nation (28 October 2015).
↑ "Austria-Hungary, HISTORICAL EMPIRE, EUROPE". Encyclopædia Britannica. 6 June 2017. https://www.britannica.com/place/Austria-Hungaryაკითხულია: 6 June 2017.

[1] Dixon-Kennedy, Mike (1998). Encyclopedia of Russian & Slavic myth and legend. ABC-CLIO, ხს. 375. ISBN 978-1-57607-130-4.

[:1-2] Pirický, Gabriel (2023-03-03) (in en), The Legacy of the Ottoman (Turkish) Age in Slovakia in the 21st Century, Brill, pp. 29–47, doi:10.1163/9789004510722_004, ISBN 978-90-04-51072-2, https://brill.com/display/book/9789004510722/BP000010.xml, წაკითხულია: 2024-11-01

[3] A life for a language: Ľudovít Štúr (1815–54) and the Slovak nation (28 October 2015).

[4] "Austria-Hungary, HISTORICAL EMPIRE, EUROPE". Encyclopædia Britannica. 6 June 2017. https://www.britannica.com/place/Austria-Hungaryაკითხულია: 6 June 2017.

[1]

[2]

[3]

[4]