ომანი
| ომანიშ სასულთანო | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| ჰიმნი: არაბ. نشيد السلام السلطاني "ას-სალამ ას-სულთანი" "სულთანურ სალამი" |
||||||
_(orthographic_projection).svg) |
||||||
| ნანანოღა (დო უკაბეტაშ ნოღა) | მასკატი / | |||||
| ოფიციალურ ნინა(ეფი) | თეხანურ სტანდარტულ არაბული[1] | |||||
| რელიგია |
|
|||||
| თარობა | უნიტარულ ისლამურ აბსოლუტურ მონარქია (სასულთანო) | |||||
| - | სულთანი | ჰაითამ ბინ თარიქ ალ საიდი | ||||
| - | მონძე მაფასქირი | თეიაზინ ბინ ჰაითამ ალ საიდი | ||||
| ფართობი | ||||||
| - | გვალო | 309,500 კმ2 (70-ა) | ||||
| - | წყარი (%) | უნიშული | ||||
| მახორობა | ||||||
| - | 2021 ფასებათ | 4,520,471[3][4] (125-ა) | ||||
| - | მეჭედალა | 15 ად/კმ2 (177-ა) | ||||
| ედპ (ჸუპ) | 2023 ფასებათ | |||||
| - | გვალო | $$200.295 მილიარდი[5] (78-ო) | ||||
| - | ართ მახორუშე | $39,336[5] (71-ა) | ||||
| აგი (2022) | 0.819[6] (ძალამ მაღალი) (59-ა) | |||||
| ვალუტა | რიალი (OMR) |
|||||
| ბორჯიშ ორტყაფუ | CET+4:00 | |||||
| - | ზარხულიშ (DST) | ვარე (UTC) | ||||
| ქიანაშ კოდი | OMN | |||||
| Internet TLD | .om, عمان. | |||||
| ოტელეფონე კოდი | +968 | |||||
 |
||||||
ომანი (არაბ. عُمان; ოფიციალურ ჯოხოდვალა — ომანიშ სასულთანო[კომ. 2]) — სახენწჷფო ობჟათე-ბჟადალ აზიას, არაბეთიშ ჩქონიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, არაბეთიშ ზუღაშ წყარპიჯის. ქიანაშ მოხურგე სახენწჷფოეფ რე: საუდიშ არაბეთი, არაბეფიშ გოართოიანაფილ საამიროეფი დო იემენი. ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე მასკატი. 2024 წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 5.28 მილიონ ადამიერს აკმადგინანს, ნამუქჷთ 2023 წანაშე 4.60%-ით მიძინჷ.[7] დო თე მაძირაფალით, მოსოფელიშ 123-ა ქიანა რე. ობჟათე-ბჟაეიოლშე ომძღჷ არაბეთიშ ზუღა დო ოორუე-ბჟაეიოლშე ომანიშ ჸუჯი. მადჰაშ დო მუსანდამიშ ექსკლავეფ გოღობილ რე არაბეფიშ გოართოიანაფილ საამიროეფიშ სქირონ ტერიტორიეფით, ჰორმუზიშ სატორით (ნამუსჷთ გითმირთჷნს ირანწკჷმა) დო ომანიშ ჸუჯით მუსანდამიშ წყარპიჯიშ ხურგეფს აკმოკათჷნა.
17-ა ოშწანურაშე, ომანიშ სასულთანო რდჷ იმპერია, ნამუთ ობურჯუდჷ პორტუგალიაშ დო ბრიტანეთიშ იმპერიეფს სპარსეთიშ ჸუჯშა დო ინდოეთიშ ოკიანეშა გაულაშ მოპალუაშო. 19-ა ოშწანურაშ კონკას, ომანიშ გაულა დო კონტროლ ონჭუდჷ ჰორმუზიშ საროტის ირანშახ დო პაკისტანშახ, ობჟათეშე — ზანზიბარშახ.[8] 20-ა ოშწანურას, სასულთანოქ გოართოიანაფილი ომაფეშ გაულას ქათაჸუნჷ. 300 წანაშე უმოს განწეხანს, ჟირ იმპერიაშ შკას გოჭყაფილ ურთიართობეფ ურთიართრგებულობას გერსხჷ. გოართოიანაფილ ომაფექ აღიარჷ ომანიშ გეოგრაფიულ შანულობა მუჭოთ ოვაჭრე ნოსქვი, ნამუთ სპარსეთიშ ჸუჯის დო ინდოეთიშ ოკიანეს უნარღელჸუენს ბრიტანულ ოვაჭრე რზეფიშ უშქურანჯობას დო თხილანს ლონდონიშ ინტერესეფს ინდოეთიშ სუბკონტინენტის. ომანი რე აბსოლუტურ მონარქია, ნამუსჷთ დუდენს სულთანი, ნამუშ ხემანჭუაფა მონძეობათ გინმაჩამუ ქომოლ ღოზის. ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდი ქიანაშ სულთან რდჷ 1970 წანაშე ღურაშახ, 2020 წანაშ 10 ღურთუთაშახ. ქაბუსიქ, ნამუქჷთ უსქუეთ დოღურჷნ, მუშ ბიძისქუა, ჰაითამ ბინ თარიქ ალ საიდი, დუნაჩინას მუშ მონძეთ მიშინჷ, შედეგო მაზოჯუ ფანიაქ თინა დანტკიცჷ ომანიშ ახალ სულთანო.[9]
ჸოფირ ოზუღე იმპერია, ომან რე უჯვეშაშ იროიან ზოხორინელ სახენწჷფო არაბულ ოქიანუს.[10][11] ქიანა გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფიშ მაკათურ რე: გოერო, არაბულ ქიანეფიშ ლიგა, სპარსეთიშ ჸუჯიშ არაბულ ქიანეფიშ წოროხანდაშ სხუნუ, უგინობირაფუობაშ ყარაფი დო ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაცია. ქიანას ნაფთობიშ ოზირუეშ მეჯინათ, მოსოფელს 22-ა აბან უკებჷ.[10][12] 2010 წანას, გოეროშ გოვითარაფაშ პროგრამაქ ომან აღიარ ქიანათ, ნამუქთ ეკონია 40 წანაშ განწეხანს წუმოძინაშ არძაშე უმოს პროგრესის მიოჭირინჷნ.[13] ქიანაშ ეკონომიკაშ ნორთ იკათუანს ტურიზმის დო ჩხომით ვაჭრუას, ფინიკის დო შხვა ოფუტე-ომეურნე პროდუქციას. მოსოფელიშ ბანკი ომანს მიშინუანს, მუჭოთ მაღალმიშნაველამი ეკონოიკათ დო 2024 წანაშ მუნაჩემეფით, ომანი მოსოფელიშ 37-ა უთინჩალაშ ქიანა რე გლობალური თინჩალაშ ინდექსიშ მეჯინათ.[14]
ეტიმოლოგია
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]„ომანიშ“ გეშა უჯვეშაშ ჩინებულ ნაჭარა მიშინაფა მეგორაფილ რე არაბეფიშ გოართოიანაფი, საამიროეფს, მლეიჰაშ არქეოლოგიურ ცენტრის მადვალ ონთხორეშის.[15] იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა „ომანი“ რდჷ ქიახანით უწოხოლე, სოიშახ პლინიუს უნჩაშ ოშინუანდჷ „ომანს“ დო პტოლემე ოშინუანდჷ „ომანონსჷნ“ (ჯვ.-ბერძენ. Ὄμανον ἐμπόριον).[16] ჟირხოლო თე ჩინება, ორჩანიეთ, უჯვეშაშ ნოღა სოჰარს ორხველუ.[17]
არაბულო ნოღაშ ვარ-და რეგიონიშ ჯოხოდვალა, მუჭოთ წესჷნ, ეტიმოლოგიურო მოურს ზიტყვეშე ʿāmin ვარ-და ʿamūn, ნამუთ შანენს „დოხორელ“ კათას, გეგია ბედუინეფშე გინორთ.[17]
კომენტარეფი
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]რესურსეფი ინტერნეტის
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]- ტურიზმიშ სამინისტრო თარობაშ ოფიციალურ საიტი
- ინფორმაციაშ სამინისტრო თარობაშ ოფიციალურ საიტი
სქოლიო
[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა]- ↑ Basic Statute of the State promulgated by Royal Decree 101/96. კითხირიშ თარიღი: 31 August 2020.
- ↑ OMAN 2023 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT.
- ↑ World Population Prospects 2022. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. კითხირიშ თარიღი: July 17, 2022.
- ↑ World Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950-2100 (XSLX). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. კითხირიშ თარიღი: July 17, 2022.
- 1 2 World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Oman). International Monetary Fund (10 October 2023). კითხირიშ თარიღი: 13 October 2023.
- ↑ Human Development Report 2023/24 (en). United Nations Development Programme (13 March 2024). კითხირიშ თარიღი: 13 March 2024.
- ↑ Oman Population (2024) (en). Worldometer. კითხირიშ თარიღი: 2024-08-22.
- ↑ (2012) „The ethnic label Zinjibari: Politics and language choice implications among Swahili speakers in Oman“. Ethnicities 12 (3): ხს. 335–353. DOI:10.1177/1468796811432681. ISSN 1468-7968.
- ↑ “Haitham bin Tariq sworn in as Oman's new sultan“, Al Jazeera, 12 January 2020. კითხირიშ თარიღი: 12 January 2020.
- 1 2 “Oman profile – Overview“, BBC News, 11 September 2012. კითხირიშ თარიღი: 18 January 2013.
- ↑ Royal Air Force Museum, A History of Oman. Retrieved 19 November 2020
- ↑ Private sector gets Omanisation targets. Gulf News (13 February 2011). კითხირიშ თარიღი: 18 January 2013.
- ↑ Five Arab states among top leaders in long-term development gains. Hdr.undp.org (4 November 2010). კითხირიშ თარიღი: 29 October 2011.
- ↑ Global Peace Index: 2021. Global Peace Index and Institute for Economics and Peace. კითხირიშ თარიღი: 6 April 2022.
- ↑ Pre-Islamic – SAA. კითხირიშ თარიღი: 6 October 2023.
- ↑ Ptolemy, Claudius. Geography. VI.7.36.
- 1 2 Brill, E. J. (1987). E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936. Leiden: BRILL. ISBN 978-90-04-08265-6.
 |
ათე სტატია მერკე რე. თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათინ. |
| |||||
