ნიგერია (ინგლ. Nigeria), ნიგერიაშ ფედერაციული რესპუბლიკა (ინგლ. Federal Republic of Nigeria) — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას. ნიგერიაშ თანჯეფი გოჸუნსჷ: ბჟადალშე — ბენინს, ოორუეშე — ნიგერს, ოორუე-ბჟაეიოლშე — ჩადის დო ბჟაეიოლშე — კამერუნს. მახორობათ მაართა დო დიხაშ ფართობით მა-14 აბანი უკინებჷ აფრიკაშ კონტინენტის. ნანანოღა რე — აბუჯა. თიში ზუღაპიჯი გოჸუნსჷ ატლანტის ოკიანეს , ნამუთ გვინეაშ ჸუჯით რე წჷმორჩქინელი.
- ოფიციალური: ნიგერიაშ ფედერაციული რესპუბლიკა.
- ინგლისური: Federal Republic of Nigeria.
- ეტიმოლოგია: წყარმალუ ნიგერიშ მეჯინათ. თაქიანეფიშ ნინაშა Ni Gir, “წყარმალუ გირი”. გჷშარჩქინალიე, მუჭო Niger ლათინურო “უჩას” შანენს.
- ქვეყნის კოდი: NG.
ქიანა იდვალუაფუ ბჟადალ აფრიკას. მახურგე ქიანეფი რე: ნიგერი, ჩადი, კამერუნი, ბენინი.
- ფართობი: 924.000 კვ.კმ.
- ორთა: უმაღალაში კონკა - ფოგელ-პიკი 2.042; წყარმალუეფი (კმ) – ნიგერი 1.170 (ართო 4.184), ბენუე 800 (ართო 1.400 კმ); ტობა (კვ.კმ) - ჩადი 3.800 (ართო 16.300); კლიმატი - ეკვატორული, ტროპიკული.
- ორთაშობური რესურსეფი: ორთაშობური აირი, ნავთობი, კალა, რკინაშ მადენი, ქუანოშქერი, კირქუა, ტყვია, თუთია.
- სახენწჷფო სისტემა: ფედერაციული რესპუბლიკა.
- სახენწჷფოშ მანჯღვერი: პრეზიდენტი Olusegun OBASANJO (1999).
- ოკანონმადვალუ ორგანო: ჟირპალატამ პარლამენტი (107+346 მაკათური).
- ადმინისტრაციული დორთუალა: ქიანა ირთუ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულო - 36 შტატი (state) დო ფედერალური ნანანოღა (federal capital territory).
- მახორობა: 133,9 მლნ (2003), თინეფ შკას 21% იორუბა, 29% ჰაუსა დო ფულანი, 18% იგბო, 12% ფულბე.
- ნინეფი: ინგლისური, ჰაუსა, იორუბა, იგბო, ფულანი.
- რელიგია: ისლამი 46%, ქირსიანობა 32%, ანიმიზმი 20%.
- ნოღეფი (ათ.) : აბუჯა (400), ლაგოსი (8.350; აგლომ. 9.530), კანო (3.330; აგლომ. 3.617), იბადანი (3.140; აგლომ. 3.755), კადუნა (1.510), პორტ-ჰარკურტი (1.093), ბენინი (1.082).
- ერუანული პროდუქტი: მოცულობა - 33 მლრდ $; 1 ადამიერშა - 280 $; სტრუქტურა (%) - ოფუტეშ მეურნეობა 33, რეწუა 42, მოინალა 25.
- ექსპორტი: ნავთობი, კაკაო, პალმაშ ზეთი,კაუჩუკი, ბამბე.
- ბიუჯეტი: 3,400 მლნ $.
- ვალუტა: ნაირა (NGN).
1914 წანას გეგნირთჷ ბრიტანეთიშ კოლონიათ. 1960 წანას გაგმაცხადჷ დუდიშულობა, ნამუსუთ მაჸუნჷ კონფლიქტეფქ შხვადოშხვა ეთნიკურ ბუნეფს შკას. 1967-70 ანეფს ქიანაშ ბჟაეიოლ ნოწილქ დუდი გაგმაცხადჷ ბიაფრიშ რესპუბლიკათ. ასე ქიანას დუდენს ოურდუმე ხეშუულობა.
ოშწანურაშ კულტურული პეიზაჟეფი.
|
|
|
| მაკათური ქიანეფი |
|
|
| მაკათურობა გაჩერებულეფი |
|
|
| მაკათურობა მეტებული |
|
|